# Sparkling > Sparkling, bir ajanla birlikte gelen trading uygulamasıdır: ajan işlemi hazırlar, onayı siz verirsiniz. Telegram ve web sürümü üzerinden nasıl çalıştığını inceleyin. Sparkling; kripto varlıklar için işlemleri bir yapay zeka ajanının hazırladığı, nihai onayın her zaman kullanıcıda kaldığı bir trading uygulamasıdır. Telegram ve web üzerinden kullanılabilir. --- URL: https://sparkling.com.tr/ ## Sparkling: ajanla birlikte gelen kripto trading uygulaması Sparkling, sparkl.ing'in kendi tanımıyla, bir ajanla birlikte gelen kripto trading uygulamasıdır. Bu kripto uygulamasında AI destekli ajan piyasayı araştırır ve yön, kaldıraç önerisi, fiyat, rota ile ücretlerden oluşan bir teklif hazırlar; işlem boyutunu siz seçersiniz ve her işlemi siz onaylarsınız. Swap, perps, sinyaller ve tokenize hisseler aynı uygulamanın içinde yer alır. ### Hızlı özet - Ajan karar vermez: boyutu kullanıcı girer, onaylanmayan teklif işleme dönüşmez ve ajansız çalışan doğrudan bir işlem arayüzü de bulunur. - Uygulama Telegram üzerinden ve [web sürümü](https://link.sparkl.ing/sw2) ile kullanılabiliyor. - sparkl.ing'e göre perps işlemlerinde gas alınmaz, ama teklifteki işlem ücreti ödenir; swap, yatırma ve çekmede ağ maliyeti çıkabilir. - Kaldıraçlı pozisyonda likidasyon, onayınız beklenmeden işlemin yürütüldüğü platformun kurallarıyla gerçekleşir; ajanın teklifi bu riski ortadan kaldırmaz. - Sparkling Türkiye için lisans ya da SPK statüsü beyan etmiyor. SPK'ya göre Türkçe internet sitesi ve yerel tanıtım, yabancı bir platformun faaliyetini Türkiye'de yerleşik kişilere yönelik kılan ölçütlerdendir; kaldıraçlı işlemlere ise III-35/B.2 sayılı Tebliğ'in 14. maddesi sınır getirir. ### Ajan neyi hazırlar, hangi kararlar sizde kalır? Teklifin içeriğini ajan kurar, parayı doğrudan ilgilendiren kararlar ise sizde kalır. İş bölümü satır satır şöyle görünür: | Ajanın hazırladığı | Sizin karar verdiğiniz | | --- | --- | | Piyasa araştırması ve yön önerisi | İşlemi yapıp yapmamak | | Kaldıraç önerisi | Kaldıracı değiştirmek ya da düşürmek | | Fiyat ve rota | İşlem boyutu, yani tutar | | Teklifte gösterilen ücretler | Onay ve imza | | Teklif taslağı | Taslağı düzenlemek veya atlamak | Tablodaki en kritik satır boyut satırıdır. Ajan bir pozisyonun ne kadar büyük olacağına karar vermez; tutarı siz girersiniz ve kaybedebileceğiniz miktar da büyük ölçüde bu rakama bağlıdır. Kaldıraçta durum benzer: ajan bir değer getirir, onu düşürmek ya da olduğu gibi bırakmak size kalır. sparkl.ing'e göre bir işlem siz onaylayana kadar öneri olarak kalır ve imzayı yalnızca siz atabilirsiniz; aynı açıklamalarda ajanın anahtarlarınıza erişimi olmadığı da yazıyor. Bu, şirketin kendi ürün tanımıdır ve bağımsız bir güvenlik değerlendirmesinin sonucu olarak okunmamalı. Ajanı devreye sokmak zorunlu da değil: ürün tanımına göre işlemler ajansız çalışan doğrudan bir arayüzde elle de kurulabiliyor. ### Swap'tan tokenize hisseye: uygulamada hazırlanabilen dört işlem türü Sparkling'de ajan dört tür işlem hazırlar: ağlar arası swap, Hyperliquid'de yürütülen perps, sinyale dayalı işlemler ve xStocks tokenize hisseleri. Modül değişse de iş bölümü değişmez. Dikkat: Aşağıdaki modüller, sparkl.ing'in küresel ürün tanımından aktarılmıştır; Türkiye'de yerleşik kişilere sunulup sunulamayacakları doğrulanmış değildir ve bir modülün arayüzde görünmesi bunu kanıtlamaz. [SPK'nın 6362 sayılı Kanun'un 99/A maddesine ilişkin duyurusuna](https://www.spk.gov.tr/duyurular/basin-duyurulari/2024/kripto-varlik-hizmet-saglayicilara-iliskin-duyuru_02072024) göre Türkçe internet sitesi oluşturulması ya da Türkiye'de tanıtım ve pazarlama yapılması, yabancı bir platformun faaliyetinin Türkiye'de yerleşik kişilere yönelik kabul edilmesi için yeterlidir; SPK, yabancı platformların bu faaliyeti 02.10.2024'e kadar sonlandırmasını istemişti. III-35/B.2 sayılı Tebliğ'in 9. maddesine göre de aynı ölçütler dikkate alınır. Bir ürünün "arayüz" olarak adlandırılması, self-custody ya da her işlemin elle onaylanması bu kurallardan muafiyeti kanıtlamaz. Sparkling'in Türkçe sitesinin hangi hukuki dayanağa sahip olduğu bu sayfada belirlenmez. #### Ağlar arasında swap Swap modülü tek bir bakiyeden farklı ağlardaki tokenların takas edilmesine olanak tanır; sitede anılan ağlar Solana, Ethereum, TON ve Bitcoin. Ajan rotayı DEX'ler ve köprüler üzerinden kurar. Aynı ağ içindeki bir takas genellikle tek işlemde biter. Zincirler arası takas ise çoğu zaman birkaç aşamadan geçer: ilk aşama tamamlanmışken sonraki gecikebilir ya da hata verebilir, sonucun nasıl toparlanacağı da kullanılan rotaya ve köprüye bağlıdır. Bu aşamaların her birinde hangi ücretin çıktığını [zincirler arası swap'ın aşamaları ve maliyetleri](https://sparkling.com.tr/kripto-swap/) sayfası ayrıntılı anlatıyor. #### Hyperliquid üzerinde yürütülen perps sparkl.ing'in küresel ürün tanımına göre bu modülde ajan kaldıraçlı long veya short pozisyon teklifleri hazırlar ve onaylanan emirler Hyperliquid üzerinde yürütülür. Hyperliquid, Sparkling'e ait olmayan ayrı bir yürütme altyapısıdır; funding ve likidasyon hesapları da o platformun kurallarına göre işler. Şirket yerleşik risk sınırlarından söz ediyor, ancak bu sınırlar için sayısal bir değer yayımlamıyor. Türkiye açısından [III-35/B.2 sayılı Tebliğ'in 14. maddesine](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/03/20250313-6.htm) göre, bu madde kapsamındaki platformlarda listelenen kripto varlıklar kaldıraçlı işleme, türev sözleşmelere, kredili işleme, açığa satışa ve ödünç vermeye konu edilemez. Bu hüküm Türkiye'deki her vadeli işlemi yasaklamaz; öte yandan işlemin Hyperliquid gibi yabancı bir platformda yürütülmesi de bu çerçevenin dışında kalmanın izin verilmiş bir yolu olarak okunmamalıdır. Buradaki anlatım, Türkiye'deki kullanıcıya perps sunan bir teklif değildir. Sözleşmenin işleyişini [perpetual futures sözleşmeleri, funding ve teminat](https://sparkling.com.tr/perpetual-futures/) başlıklı sayfa anlatıyor. #### Stratejiler ve sinyaller Sitedeki tanıma göre bu modülde kullanıcı stratejileri takip eder ve bir fırsat belirdiğinde uygulanabilir sinyaller alır. Sinyal doğrudan işleme dönüşmez; önce bir teklif taslağına çevrilir ve bu taslak da diğerleri gibi düzenlenebilir ya da atlanabilir. Sinyallerin hangi veriyle üretildiği ve ne sıklıkla isabet ettiği açıklanmış değil, sitedeki örnek kartlar da canlı piyasa verisi taşımıyor. Bir sinyalin neye bakılarak tartılacağı [kripto sinyallerini değerlendirme ölçütleri](https://sparkling.com.tr/kripto-sinyalleri/) sayfasında anlatılıyor. #### xStocks ile tokenize hisseler sparkl.ing'in rehberine göre xStocks, Backed'in çıkardığı ve hisse ile ETF'lerin ekonomik değerini izleyen tokenlardır. Satın aldığınız şey adınıza kayıtlı bir hisse olmaz, bu yüzden pay sahipliğinden doğan hakları tokenın sağladığını varsaymayın; elinizdeki, hissenin fiyatına bağlı ekonomik bir maruziyettir. [xStocks dokümantasyonu](https://docs.xstocks.fi/docs) da tokenize hisseyi, düzenlemeye tabi bir kurumda 1:1 tutulan hisse ya da ETF'nin ekonomik değerini temsil eden bir blokzincir tokenı olarak tanımlıyor. İhraç ve fiyat takibi gibi ayrıntılar [tokenize hisselerin nasıl çalıştığı](https://sparkling.com.tr/tokenize-hisseler/) sayfasında ele alınıyor. ### Bir teklif onaya gelmeden önce neyi değiştirebilirsiniz? Teklifin yönünü, kaldıracını ve boyutunu değiştirebilir ya da teklifi hiç kullanmadan geçebilirsiniz; ücretleri imzadan önce görürsünüz ve onaylamadığınız teklif işleme dönüşmez. sparkl.ing'in perps rehberi de ajanın önerdiği yön ve kaldıracın düzenlenebildiğini, istenirse emrin atlanabildiğini yazıyor. Varsayımsal örnek: Bir kullanıcı ETH'nin yükseleceğini düşünüyor ve bunu ajana yazıyor. Ajan long yönlü, 2 katlık kaldıraç önerisi ve bir giriş fiyatı içeren bir taslak getiriyor. Kullanıcı boyut alanına 120 USDC yazıyor, ardından kaldıracı 1 kata indiriyor. Teklifteki ücreti gördükten sonra fikri değişirse taslağı atlaması yeterli, çünkü o ana kadar hiçbir işlem gerçekleşmemiştir. Dokunulmayan alanlar ise onay verildiğinde teklifteki haliyle işleme girer. Bu sayılar yalnızca teklif akışını anlatmak içindir; Sparkling'in kaldıraç sınırları hakkında bir şey söylemez ve kaldıraçlı işlem için bir öneri değildir. ### Telegram'da ve web'de: Sparkling'e nereden erişilir? Sparkling'e Telegram üzerinden ve [web sürümü](https://link.sparkl.ing/sw2) ile ulaşılıyor. sparkl.ing, web platformunu ve Telegram mini uygulamasını tek bir işlem deneyimi olarak sunuyor; iki yolda da teklifler incelenip onaylanır. Bu sayfadaki ürün bilgileri 13.10.2026 tarihinde sparkl.ing üzerinden kontrol edildi. Web sürümünün kullanıma açık olduğu 15.10.2026 tarihinde teyit edildi. Güncel durum için sparkl.ing ana sayfasına bakın. ### E-posta ile başlangıç ve entegre cüzdan: sparkl.ing ne diyor? sparkl.ing'e göre hesap e-postayla açılır; Turnkey altyapısıyla çalışan entegre cüzdan self-custody olarak tanımlanır ve seed ifadesi istendiğinde dışa aktarılabilir. Ürün tanımında başlangıç için bir seed oluşturup bir kenara yazmak gerekmiyor; ilk adım için e-posta adresi yeterli görülüyor. Aynı açıklamalar cüzdanın birden fazla zinciri desteklediğini ve varlıkların istenen bir adrese çekilebildiğini söylüyor. Şirketin blogu da Turnkey sayesinde her hesabın self-custody kaldığını yazıyor. Sparkling ayrıca cüzdanı işlem yapmak için tasarladığını, uzun süreli saklama aracı olarak konumlamadığını belirtiyor. Buraya kadar anlatılanlar şirketin beyanına dayanır ve teknik bir güvenlik garantisi yerine geçmez. Seed ifadesini dışa aktardığınız anda onu korumak sizin sorumluluğunuza geçer: ifadeyi ele geçiren biri cüzdandaki varlıklara ulaşabilir. ### Komisyon, gas ve ağ maliyeti neden ayrı kalemlerdir? Komisyon, gas ve ağ maliyeti farklı yerlerden doğar: işlem ücreti Sparkling'in teklifinde görünür, gas ve ağ maliyeti zincirdeki işleme, köprü gibi üçüncü tarafların maliyeti de seçilen rotaya bağlıdır. Teklifteki işlem ücreti. Sparkling'in alacağı ücret her işlemde imzadan önce teklifin içinde gösterilir. Tutar size uygun gelmiyorsa teklifi onaylamadan atlayabilirsiniz. Perps'te gas. sparkl.ing perps için gas alınmadığını söylüyor. Gasless ifadesinin arkasında Hyperliquid'in işleyişi var: orada emir vermek, emri değiştirmek ve iptal etmek imzalı bir mesajla yapılır, zincire ayrı bir işlem gönderilmez. Ağ ücreti bu yüzden doğmaz; işlem ücreti ise yerinde durur. Ağ ve üçüncü taraf maliyetleri. Swap, yatırma ve çekme sırasında ağ ücreti ya da köprü gibi üçüncü tarafların maliyeti çıkabilir. Kullanım koşullarına göre gas'ı kullanıcı öder; işlem başarısız olsa bile bu ücretin iade edilmesini beklemeyin. Sparkling'in ücret oranları incelenen sayfalarda yayımlanmış değil; geçerli tutar ancak teklifte görünür. ### Ajan piyasa riskini üstlenmez: kaldıraç, likidasyon ve geri alınamayan işlemler Ajanın teklif hazırlaması piyasa riskini ortadan kaldırmaz; kaldıraçlı bir pozisyon teminatın tamamını kaybettirebilir ve likidasyon, onayınız beklenmeden işlemin yürütüldüğü platformun kurallarıyla gerçekleşir. Sparkling'in kendi blogu da ajanın piyasa riskini ortadan kaldırmadığını kabul ediyor. Ajanın kurduğu teklif hatalı ya da eksik olabilir; yönü, kaldıracı ve tutarı kendiniz okumadan onay vermeyin. Kaldıraçta en ağır sonuç likidasyondur. [Hyperliquid'in likidasyon kuralları](https://hyperliquid.gitbook.io/hyperliquid-docs/trading/liquidations) uyarınca hesap özsermayesi bakım marjini (maintenance margin) eşiğinin altına düştüğünde pozisyon likide edilir ve hesaplama mark fiyatı üzerinden yapılır. Bu süreç pozisyonu kendi isteğinizle kapatmanızdan farklıdır: sizden ayrı bir onay istenmez ve teminatın tamamı gidebilir. Hyperliquid belgeleri likidasyondan önce pozisyondan çıkmanın mümkün olduğunu da belirtir, bu yüzden teminatı ve pozisyon büyüklüğünü izlemek size düşer. Zincir üstüne gönderilip onaylanan bir işlem ise genellikle geri alınamaz, ödenen ağ ücreti de geri gelmez. Yanlış ağı ya da yanlış tutarı imzadan sonra fark ettiğinizde iş işten geçmiş olabilir. Son kontrolü onaydan önce yapın. ### Borsa, cüzdan, trading botu ve ajanlı uygulama arasındaki fark sparkl.ing, "cüzdan mı, borsa mı, bot mu?" sorusuna "hiçbiri" diye cevap veriyor: ajan işlemi hazırlar, önceden kurulmuş kurallarla kendi başına işlem açmaz ve kararı size bırakır. Bu cevap ilk bakışta kaçamak gibi gelebilir, ama dört kavram yan yana konduğunda fark netleşir: - Kripto borsası: Alış ve satış emirlerini kendi emir defterinde eşleştiren platformdur. - Cüzdan: Varlıklarınızı yönetmenizi ve işlemleri imzalamanızı sağlayan anahtarları tutar. - Trading botu: Önceden belirlenen kurallarla, siz müdahale etmeden kendi başına işlem yapar. - Ajanlı trading uygulaması: Ajan teklifi hazırlar, işlemi kullanıcı onaylar. Sparkling dördüncü gruba girer, içindeki cüzdan da yukarıda anlatıldığı gibi işlem için kurgulanmıştır. "Yapay zeka kripto uygulaması" adıyla aranan ürünlerin bir kısmı bot gibi kendi başına işlem açar, bir kısmı yalnızca teklif hazırlar. Bir kripto uygulamasını değerlendirirken önce işlemi neyin açtığına bakmak gerekir: sizin onayınız mı, önceden yazılmış kurallar mı? Platformları yan yana koymak için [kripto borsalarını ve platformları karşılaştırma](https://sparkling.com.tr/kripto-borsalari/) sayfasına, botların mantığı için [AI trading botu ile ajan arasındaki fark](https://sparkling.com.tr/ai-trading-bot/) başlıklı yazıya bakabilirsiniz. ### Türkiye'deki düzenleme çerçevesi ve Sparkling'in beyan etmedikleri Türkiye'de kripto varlık hizmet sağlayıcılarının faaliyeti SPK'nın başvuru ve izin sürecine bağlıdır; sparkl.ing ise Türkiye için bir lisans, kayıt ya da SPK statüsü beyan etmiyor. Kuruluş ve faaliyet esasları ile çalışma usulleri SPK'nın III-35/B.1 ve III-35/B.2 sayılı tebliğlerinde düzenlenir. SPK, [SPK'nın faaliyette bulunanlar listesi](https://www.spk.gov.tr/kurumlar/kripto-varlik-hizmet-saglayicilar/faaliyette-bulunanlar-listesi) sayfasında bu geçici listede yer almanın yetkilendirme anlamına gelmediğini açıkça yazar. sparkl.ing'in kullanım koşulları şirketin banka, yatırım danışmanı ya da kayıtlı bir borsa olmadığını belirtiyor. Sparkling'in açıklamasına göre ajanın hazırladığı işlemler tavsiye niteliği taşımaz; bunun hukuki karşılığı ise hizmetin içeriğine ve nasıl sunulduğuna bağlıdır. ### Sparkling size uygun mu, sonra hangi sayfayı okumalı? Ürün modeli açısından Sparkling, kararı kendinde tutan ve bir teklifi okuyup tartabilen kullanıcıya göre kurgulanmıştır; işlemi tamamen bir bota bırakmak veya düzenli gelir beklemek isteyenlerin beklentisiyle örtüşmez. Bu bir model değerlendirmesidir, Türkiye'de kullanım için bir öneri değildir. Modele uyan profiller: - Her işlemde son sözü kendisi söylemek isteyenler - Teklifteki kaldıracı, ücreti ve rotayı okuyup anlayabilenler Modelle örtüşmeyen beklentiler: - Her şeyin kendiliğinden ilerlemesini, getiri ya da düzenli gelir elde etmeyi bekleyenler - Kaldıraçlı ürünlerin taşıdığı kayıp riskini üstlenmek istemeyenler Kaldıraç, teminat ve emir türleri henüz yabancıysa [yeni başlayanlar için kripto trading rehberi](https://sparkling.com.tr/kripto-trading-rehberi/) temel kavramları sırayla anlatıyor. ### FAQ #### Daha önce hiç trading yapmadıysam Sparkling'i kullanabilir miyim? Önceki deneyim, sparkl.ing’in sayfalarında bir koşul olarak geçmiyor; bu bilgi ürün tasarımıyla ilgilidir, Türkiye’deki hukuki çerçeveyle değil. Ajanın teklif hazırlaması kararı kullanıcıdan almaz: yönün, kaldıracın ve ücretin ne anlama geldiği bilinmeden verilen onayda olası bir kaybın nedeni de anlaşılamaz. Bu yüzden temel kavramları önce öğrenmek her durumda daha sağlıklı bir sıralamadır. #### Ajanın önerdiği kaldıracı veya tutarı değiştirebilir miyim? Evet. Ürün açıklamalarına göre teklifin alanları düzenlenebilir ya da teklif tümüyle atlanabilir; tutar zaten kullanıcının doldurduğu bir alandır. Kaldıracı düşürmek olası kaybı küçültebilir ama riski sıfırlamaz; fiyat yeterince ters giderse düşük kaldıraçlı bir pozisyon da likide edilebilir. #### Sparkling'i tarayıcıdan açabilir miyim? Evet. sparkl.ing, web platformunu Telegram mini uygulamasıyla birlikte sunuyor; web sürümüne app.sparkl.ing adresinden girilir. Hesap ve işlemler iki yolda da aynı deneyimle yönetilir. #### Gasless işlem hiç ücret ödemeyeceğim anlamına mı gelir? Hayır. Gasless yalnızca ağ ücretiyle ilgilidir: Sparkling’in tanımında perps işlemlerinde gas ödenmez, teklifte gösterilen işlem ücreti ise yine alınır. Swap, para yatırma ve çekme işlemlerinde ise ağ veya köprü maliyeti doğabilir. Sparkling’in işlem ücreti imzadan önce teklifte gösterilir. #### Ajanı kullanmadan işlemleri kendim hazırlayabilir miyim? Evet. sparkl.ing, ajana hiç başvurmadan kullanılabilen doğrudan bir işlem arayüzünden söz ediyor; ürün tanımına göre işlemler orada elle kurulabiliyor. İki yol birlikte de kullanılabilir: taslağı ajan çıkarır, ayrıntıları kullanıcı düzeltir. Hangi yol seçilirse seçilsin onay adımı kullanıcıda kalır. #### Sparkling'deki sinyaller yatırım tavsiyesi sayılır mı? Sparkling’in açıklamasına göre ajanın hazırladığı işlemler tavsiye değildir. Bir sinyalin hukuken nasıl nitelendirileceği ise içeriğine ve hizmetin sunuluş biçimine bağlıdır; şirketin beyanı bu soruyu tek başına kapatmaz. Sinyallerin isabet oranı ya da geçmiş performansı açıklanmış değil, onayladığınız işlemin sonucu size aittir. --- URL: https://sparkling.com.tr/tokenize-hisseler/ ## Tokenize hisseler nedir? xStocks, RWA ve hisse fiyatına zincir üstü erişim Tokenize hisseler, borsada işlem gören bir şirketin hisse fiyatını izleyen blokzincir token'larıdır. xStocks örneğinde bunları Backed Assets (JE) Limited çıkarır ve ihraççının belgelerine göre elinize geçen şey bir sertifikadır. Hissenin fiyatına ekonomik olarak maruz kalırsınız, ama hisse adınıza kaydedilmez. Gündelik dilde yerleşen token hisse ifadesi bu farkı biraz örtüyor. sparkl.ing'e göre Sparkling, ajanla birlikte gelen bir trading uygulamasıdır ve işlem yapılabilen varlıklar arasında xStocks üzerinden tokenize hisseler de yer alır. Aşağıda bu ürünün hangi hakları getirmediği ve ihraççıdan teminata, hafta sonu fiyatından temettü çarpanına kadar riskin nerede kaldığı anlatılıyor. Belirli bir ürün önermiyoruz. ### Hızlı özet - Tokenize hisse, hisse fiyatına ekonomik maruziyet verir. Hisse adınıza kaydedilmez ve oy hakkı token'a geçmez. - Teminat, ihraççının açıklamasına göre düzenlenmiş kurumlarda ürün bazında ayrı hesaplarda tutulur. Temerrütte tam iade ya da belirli bir süre taahhüt edilmiyor. - İkincil piyasa platforma bağlı olarak 7/24 işler; ihraç ve itfa ABD iş günleriyle sınırlıdır. Bu aralıkta token fiyatı hisseden sapabilir. - Temettü nakit olarak gelmez, token'ın çarpanı yükselir. Bölünmelerde bakiye çarpanla değişir ve gösterim ağa ve cüzdana göre farklılaşabilir. - Sparkling bu token'lara ajanla hazırlanan teklif üzerinden yer veriyor. Türkiye'deki hukuki durum ayrı bir bölümde ele alınıyor. ### Tokenize hisse nasıl çalışır: ihraç katmanı ve serbest dolaşım Tokenize hisse iki katmanda yaşar. İhraççı token'ı hisse karşılığında çıkarır ve gerektiğinde itfa ederek geri alır; dolaşıma giren birimler ise cüzdanlar, borsalar ve DeFi protokolleri arasında serbestçe el değiştirir. xStocks'ta bu iki katman ayrı işler ve fiyat ile likidite risklerinin büyük kısmı bu ayrımdan doğar. İlk katmanda muhatap ihraççıdır. xStocks'ta token'ı piyasaya süren ve itfa eden taraf Backed Assets (JE) Limited'dir. İhraççı ürünü, halka açık işlem gören hisse ve ETF'lerin token'laştırılmış karşılıkları olarak tanımlıyor. Kimin çıkardığını bilmek bu yüzden önemli: sertifikadan doğan yükümlülük, hangi platformdan ya da uygulamadan almış olursanız olun, ihraççıya aittir. İkinci katman serbest dolaşımdır (İngilizce belgelerde permissionless). Çıkarılan token, diğer kripto varlıklar gibi borsalar ve cüzdanlar arasında transfer edilebilir, DeFi protokollerinde kullanılabilir. Kesirli yapıda tasarlandıkları için bir hissenin küçük bir parçasına denk gelen miktarlar da tutulabiliyor. Bu düzeni ihraççı, [xStocks'un iki katmanlı işleyişi](https://docs.xstocks.fi/docs/how-xstocks-work) sayfasında kendi diliyle anlatıyor. İngilizce aramalarda tokenized stocks diye geçen bu ürünler daha geniş bir başlığın parçası. RWA (real world assets, gerçek dünya varlıkları), zincir dışındaki varlıkların token'a dönüştürülmesi için kullanılan şemsiye terimdir; "RWA crypto" ifadesi de genellikle bu geniş alanı kasteder. Burada yalnızca hisse fiyatına bağlı ürünler anlatılıyor; ETF'ler kapsam dışında. ### Token mı, hisse mi? Elinizde tam olarak ne oluyor Elinizde hissenin fiyatını izleyen bir sertifika olur ve pay adınıza kaydedilmez. Kripto ile hisse almak mümkün mü diye soranlar için kısa cevap da burada: kriptoyla alabildiğiniz şey, hisseye ekonomik maruziyet veren ayrı bir finansal araçtır. İhraççının tanımında her xStock bir bearer debt instrument, yani kabaca hamiline yazılı bir borçlanma aracıdır ve tracker certificate olarak sınıflandırılır. Tracker certificate için yerleşik bir Türkçe hukuki karşılık kullanmıyoruz; terim, dayanak hissenin fiyatını izleyen bir sertifikayı anlatıyor. Backed'in belgeleri ürünü yapılandırılmış finansal araç olarak sınıflandırıyor ve bunun doğrudan hisse sahipliği anlamına gelmediğini açıkça yazıyor. Hak kaydı halka açık blokzincirde tutuluyor. İhraççının ifadesiyle token sertifikanın kendisidir; yani token'ı tutmak bu aracı tutmak demektir. sparkl.ing'in xStocks rehberi de aynı noktayı tek cümlede veriyor: Backed'in çıkardığı, adınıza kayıtlı olmayan bir token. | Token size ne sağlar | Token size ne sağlamaz | | --- | --- | | Hissenin fiyatına ekonomik maruziyet | Hisse sahipliği ve adınıza kayıtlı pay | | Hak kaydının halka açık blokzincirde tutulması | Bir aracı kurum hesabında tutulan pay kaydı | | Temettünün çarpan yoluyla bakiyeye yansıması | Nakit temettü ödemesi | | Cüzdanlar ve platformlar arasında transfer imkânı | Hissedar oy hakkı | Aracı kurum üzerinden doğrudan alınan hisse, genel olarak yatırımcı adına kayıtlı bir pay olarak tutulur. Token'da ise araya ihraççı, onun çıkardığı sertifika ve teminatı tutan kurumlar girer. İlk bakışta teknik bir ayrıntı gibi görünse de sonraki bölümlerdeki risklerin çoğu bu ayrımdan çıkıyor: oy hakkının olmaması, ihraççıya ve saklayıcılara bağımlılık, temettünün nakit yerine çarpanla gelmesi. Teminat ve temerrüt tarafını aşağıda ayrı bir bölümde ele alıyoruz. Ürünün hukuki çerçevesi için [ihraççının ürün ve hukuki yapı özeti](https://docs.xstocks.fi/docs/product-legal-overview) de okunabilir. ### Oy hakkı ve diğer hissedar hakları token'a otomatik geçmez Oy hakkı token'a geçmez; ihraççı, xStocks'un hissedar oy hakkı vermediğini açıkça yazıyor. Diğer haklar ihraç belgelerindeki koşullara bağlıdır ve token'ı aldığınız anda kendiliğinden doğmaz. Backed'in sıkça sorulan sorular sayfasındaki ifade şöyle: tracker certificate dayanak hisseye ekonomik maruziyet sağlar, ama oy hakkı gibi hissedar haklarını devretmez. Genel kurulda oy kullanmak sizin için önemliyse token bu ihtiyacı karşılamaz. Fiyat hareketine ortak olursunuz; şirket kararlarına katılım ise pakete dahil değildir. Bilgi alma, rüçhan ya da genel kurula katılım gibi haklarda belirleyici olan ihraç belgeleridir: esas izahname (base prospectus) ve her ürünün nihai koşulları (final terms). Bu belgeler incelenmedi; söz konusu hakların var olup olmadığı belirsiz. En temkinli yaklaşım, belgede açıkça yazmayan bir hakkın token'la birlikte geldiğini varsaymamaktır. Varsayımsal örnek: Bir şirket kâr dağıtımını genel kurulda oylamaya sunuyor. Aynı şirketin xStock'unu tutan biri, token oy hakkı vermediği için bu oylamada yer almaz. Kararın sonucu ona ancak temettü dağıtılırsa çarpan üzerinden yansır. Temettünün bakiyeye nasıl yansıdığı ayrı bir mekanizmadır; ayrıntısı çarpan bölümünde. ### Teminat kimde duruyor, ihraççı temerrüde düşerse ne olur İhraççının açıklamasına göre teminat, adı verilmeyen düzenlenmiş saklayıcı kurumlarda ve brokerlarda, her ürün için ayrı hesaplarda tutulur. İhraççı temerrüde düşerse bağımsız bir Security Agent bu hesapların kontrolünü alıp varlıkları paraya çevirebilir ve geliri dağıtabilir; okuduğumuz belgelerde tam iade ya da belirli bir süre taahhüt edilmiyor. Token ile dayanak hisse arasındaki yapıyı dört halkalı bir zincir olarak düşünebilirsiniz: #### İhraççı. Jersey’de kurulu Backed Assets (JE) Limited token’ı çıkarır ve itfa eder. Sertifikadan doğan yükümlülük ona aittir. #### Saklayıcılar ve brokerlar. Teminat, ihraççının açıklamasına göre düzenlenmiş kurumlarda durur. Okuduğumuz belgeler bu kurumların adını vermiyor. #### Hesap kontrol sözleşmesi ve Security Agent. Teminat hesapları; ihraççı, saklayıcı ya da broker ve bağımsız bir Security Agent arasındaki üç taraflı bir sözleşmeye (Account Control Agreement) bağlıdır. #### Token sahibi. Zincirin ucunda siz varsınız. Hakkınız sertifikadan doğar ve teminattaki hisseler adınıza kayıtlı değildir. İhraççı, her ürünün varlık karşılığı varlık ilkesiyle 1:1 teminatlandırıldığını ve ürünler arasında teminatın karıştırılmadığını yazıyor. Bu, ihraççının kendi beyanı ve bir güvence yerine geçmez. Temerrüt senaryosunda belgelerdeki kipe dikkat etmek gerekiyor. Security Agent hesapların kontrolünü “alabilir”, varlıkları paraya “çevirebilir” ve geliri izahname koşullarına göre token sahiplerine “dağıtabilir”. Okuduğumuz belgelerde ne kadarının ve ne zaman geri döneceğine dair bir taahhüt görmedik. Kısacası değer hem hisse fiyatına hem de bu zincirdeki kurumların yükümlülüklerini yerine getirmesine bağlı. İhraççı ayrıca rezerv kanıtının (proof of reserves) herkese açık olduğunu belirtiyor. O içeriği bu yazı için doğrulayamadık; bağımsız bir denetimden de söz etmiyoruz. ### Hafta sonu ve gece işlem: ikincil piyasa ile ihraç takvimi neden ayrı işler İkincil piyasada token, platforma bağlı olarak 7/24 alınıp satılabilir; ihraççı üzerinden ihraç ve itfa ise ABD piyasasının açık olduğu iş günleriyle sınırlıdır. Bu iki takvim arasındaki boşlukta token fiyatı hissenin fiyatından sapabilir. | Katman | Ne zaman çalışır | Fiyatı ne belirler | | --- | --- | --- | | İkincil piyasa (borsalar, DeFi) | Platforma bağlı olarak 7/24 | O platformdaki arz ve talep; ihraççı bu fiyatı kontrol etmez | | İhraç ve itfa (ihraççı üzerinden) | ABD piyasasının açık olduğu iş günleri | Dayanak hissenin güncel fiyatı | Backed'in anlatımında ihraç ve itfanın hissenin güncel fiyatından yapılması, token ile hisse fiyatının birbirine yakın kalmasını destekleyen mekanizmadır. ABD piyasası kapandığında bu kanal durur; sparkl.ing'in rehberi de bu saatlerde likiditenin incelebileceğini yazıyor. Hafta sonu ya da gece işlem yaptığınızda fiyatı yalnızca o platformdaki alıcılar ve satıcılar oluşturur; sapma bu yüzden olağandır. Ne kadar olabileceğine dair elimizde bir veri yok. İhraççı fiyatın her platformda o platformun arz ve talebiyle oluştuğunu yazdığına göre, aynı ürün iki ayrı platformda farklı fiyattan işlem görebilir. Saat düzenini [xStocks sıkça sorulan sorular sayfası](https://docs.xstocks.fi/docs/frequently-asked-questions) ayrıntılı açıklıyor. 5.000 ABD doları ise sık karıştırılan bir rakam. Bu tutar, ihraççıyla doğrudan ihraç veya itfa işlemi yapanlar için ihraççının koyduğu asgari işlem büyüklüğüdür ve yanında KYC/AML süreci ile beyaz listeye alınmış cüzdan şartı gelir. Bu eşiği Sparkling'in bir koşulu gibi okumamak gerekir. İkincil piyasada ihraççı asgari tutar uygulamaz; kendi açıklamasına göre perakende kullanıcıların çoğu da likiditeyi orada bulur. ### Temettü ve hisse bölünmesinde çarpan (multiplier) nasıl işler Temettü nakit olarak gelmez. İhraççının açıklamasına göre uygulanabilir stopaj vergileri düşüldükten sonra tutar aynı hisseye yeniden yatırılır ve token’ın çarpanı yükselir. Hisse bölünmesi ve ters bölünme de aynı çarpanla bakiyeyi orantılı biçimde değiştirir; token sahibinin bir şey yapması gerekmez. Stopaj oranı ve Türkiye’deki vergisel sonuçlar ayrıca değerlendirilmeli. Her xStock 1,0 çarpanla piyasaya çıkar ve zaman içindeki kurumsal işlemlerin etkisi bu çarpanda birikir. Amaç, bakiyenin dayanak hisseye 1:1 maruziyeti yansıtmayı sürdürmesi. İhraççının belgelerindeki akışı dört adımda özetleyebiliriz: #### Yeni çarpan, kurumsal işlem yürürlüğe girmeden önce zincir üstünde yayımlanır. #### Çarpan, hak kullanım tarihini (ex-date) izleyen gün UTC ile 00.30'da devreye girer. #### Bakiye çarpana göre güncellenir. Ethereum gibi EVM ağlarında bunu akıllı sözleşme yapar. Solana ve TON’da zincir üstündeki bakiye sabit kalır, çarpanı gösterim için cüzdan ya da uygulama uygular. #### İhraççı, platformlara ve protokollere devreye girdiği sırada token'la etkileşimi kısa bir süre durdurmalarını önerir. Akışı somutlaştıran örnek ihraççının belgelerinde Apple üzerinden veriliyor. Temettü sonrasında çarpan 1,0’dan 1,008’e çıkıyor. Ardından gelen 4’e 1 bölünme çarpanı 4,032’ye taşıyor, 2’ye 1 ters bölünme ise 2,016’ya indiriyor. Varsayımsal örnek: Cüzdanınızda 3 token varken çarpan 1,0’dan 1,008’e çıkarsa gösterilen bakiye 3,024 token olur. Solana veya TON’da zincir üstündeki sayı 3 olarak kalır; 3,024’ü görmeniz, kullandığınız cüzdanın ya da uygulamanın çarpanı uygulamasına bağlıdır. Küçük ama gerçek bir operasyonel risk de var. İhraççıya göre ham bakiye ile ölçeklenmiş bakiyeyi doğru ayırt etmeyen platformlarda kullanıcılar yanlış bakiye görür. Kurumsal işlem günlerinde ekrandaki rakamı temettü ve bölünmelerde çarpan mekaniği sayfasındaki mantıkla karşılaştırırsanız olası bir gösterim hatasını daha kolay fark edersiniz. ### Tesla, Nvidia ve Apple adları bir öneri sayılmaz Tesla, Nvidia ve Apple, sparkl.ing rehberinde tanınmış örnek olarak anılıyor. Bu adlar hangi token'ın alınacağına dair bir öneri değildir. Hisse fiyatına bağlı her üründe olduğu gibi değer düşebilir de, yükselebilir de. Apple örneğindeki 1,008 gibi sayılar hesabın nasıl yürüdüğünü göstermek için verilmiş; onları şirketin temettüsüne dair bir beklenti olarak okumuyoruz. Tesla ve Nvidia için fiyat, çarpan ya da bakiye rakamı verilmiyor. ### Sparkling'de xStocks: ajanın hazırladığı ve kullanıcının karar verdiği kısım sparkl.ing'de 13.10.2026'da kontrol ettiğimiz bilgilere göre [ajanla birlikte gelen trading uygulaması Sparkling](https://sparkling.com.tr/), işlem yapılabilen varlıklar arasında xStocks üzerinden tokenize hisseleri de sayıyor. Aynı kaynak iş bölümünü şöyle tarif ediyor. Ajanın hazırladığı kısım: - talebe karşılık gelen xStocks token'ı - teklifteki fiyat - işlemin izleyeceği rota - imzadan önce teklifte gösterilen ücretler Kullanıcıya kalan kısım: - işlem boyutunu belirlemek - teklifi gözden geçirmek - işlemi onaylayıp imzalamak Ajan anahtarlara erişmez ve bir bot gibi kendi başına işlem yapmaz; onaydan sonra token self-custodial cüzdana gelir. Sparkling, ajanın hazırladığı işlemlerin öneri niteliği taşımadığını ve piyasa riskini ortadan kaldırmadığını da belirtiyor. Boyut seçiminin kullanıcıda olması önemli, çünkü ne kadar fiyat riskine girileceğini o belirler. Rota tarafında işlemler DEX'ler ve köprüler üzerinden yönlendiriliyor. Bu altyapının ayrıntısını, yani [tokenlar ağlar arasında nasıl takas edilir](https://sparkling.com.tr/kripto-swap/) sorusunu swap sayfasında ele alıyoruz. Ücret tutarları sitede yayımlanmış değil; sparkl.ing'e göre ücretler her işlemde imzadan önce teklifte gösterilir. Sparkling Telegram içinde ve [web sürümünde](https://link.sparkl.ing/sw2) çalışıyor. ### Türkiye açısından erişim ve hukuki nitelik: neler belli, neler açık Tokenize hisselerin Türkiye'deki hukuki niteliği dayandığımız kaynaklarda netleşmiyor. Belli olan üç şey var: ihraççının kendi kuralları, SPK'nın genel izin kuralı ve yabancı platformlara ilişkin SPK duyurusu. Dikkat: Sparkling'in Türkiye'den kullanılabilirliği doğrulanmış değil; sparkl.ing'e göre erişilebilirlik yargı alanına bağlıdır. SPK'nın 02.07.2024 tarihli [kripto varlık hizmet sağlayıcılara ilişkin duyurusuna](https://www.spk.gov.tr/duyurular/basin-duyurulari/2024/kripto-varlik-hizmet-saglayicilara-iliskin-duyuru_02072024) göre 6362 sayılı Kanun'un 99/A maddesi uyarınca yabancı bir platformun faaliyeti; Türkiye'de çalışma yeri açılması, Türkçe internet sitesi oluşturulması ya da tanıtım ve pazarlama yapılması hâllerinde Türkiye'de yerleşik kişilere yönelik kabul edilir. [III-35/B.2 sayılı Tebliğ](https://www.spk.gov.tr/duyurular/basin-duyurulari/2025/kripto-varlik-hizmet-saglayicilarina-iliskin-iki-teblig-yayimlandi)'in 9. maddesine göre de aynı unsurlar dikkate alınıyor. Ürünün "interface" olarak adlandırılması, self-custody ve işlemin elle onaylanması bu gereklerden muafiyet olduğunu kanıtlamaz; token'ın arayüzde görünmesi de kullanımın hukuka uygun olduğunu göstermez. Bu sayfa Sparkling'in Türkiye'deki Türkçe sayfalarının hukuki dayanağını belirlemez, ne bir ihlal ne de bir uygunluk iddiasında bulunur. İhraççının yazılı kuralı şu: xStocks ABD'de, ABD'li kişilere ve yasaklı diğer yargı alanlarında pazarlanmaz ve sunulmaz. Okuduğumuz belgelerde Türkiye adı geçmiyor ve bundan Türkiye hakkında bir sonuç çıkarmak mümkün değil. İhraççı, xStocks'un Jersey ve AB hukukuna göre menkul kıymet olarak çıkarıldığını, başka yargı alanlarının ise onları farklı biçimde, örneğin kripto varlık olarak sınıflandırabileceğini de belirtiyor. Dağıtıcılar ve platformlar kendi düzenleyici değerlendirmelerinden sorumludur; [platformların düzenleyici değerlendirmesine dair ihraççı notu](https://docs.xstocks.fi/docs/exchange-integration) bunu açıkça söylüyor. SPK tarafında ise genel bir kural var. Kurula göre yatırım hizmetleri ve faaliyetleri yalnızca yatırım kuruluşlarınca yürütülebilir; bu faaliyetler düzenli, ticari veya mesleki olarak yapılacaksa Sermaye Piyasası Kanunu'nun 39. maddesi uyarınca Kuruldan izin alınması zorunludur. Ayrıntıları [SPK'nın izinsiz sermaye piyasası faaliyetleri sayfası](https://www.spk.gov.tr/yatirimcilar/izinsiz-sermaye-piyasasi-faaliyetleri) anlatıyor. Kripto varlık hizmet sağlayıcıları için tutulan [SPK'nın faaliyette bulunanlar listesi](https://www.spk.gov.tr/kurumlar/kripto-varlik-hizmet-saglayicilar/faaliyette-bulunanlar-listesi) konusunda Kurulun kendi notu da önemli: bu listede bulunmak, bir kuruluşun mevzuata göre izin aldığını göstermez. Bu kuralların tokenize hisselere nasıl uygulanacağı ayrı bir soru. Tokenize hisselerin Türkiye'de sermaye piyasası aracı mı, kripto varlık mı sayılacağına dair dayandığımız birincil kaynaklarda net bir açıklama bulunmuyor ve biz de burada bir sonuç ileri sürmüyoruz. Kendi durumunuz için kesin bir değerlendirmeye ihtiyacınız varsa bir hukukçuya danışın. ### Tokenize hisse teklifini değerlendirirken kontrol listesi Bir tokenize hisse ürününü değerlendirirken ihraççı, teminat, likidite ve saatler, kurumsal işlemler, fiyat riski, ücretler ve yargı alanı için net bir cevap aranır. Aşağıdaki sorular bu sayfadaki risk eksenlerini tek yerde topluyor. - Token'ı kim çıkarıyor ve ihraç belgelerinde hangi haklar yazıyor? Oy hakkının olmadığı, diğer hakların da belgeye bağlı olduğu hesaba katılmalı. - Teminatın nerede tutulduğu ihraççının beyanından okunmalı; temerrüt hâlinde Security Agent'ın rolü ve iadenin garanti olmadığı bilinmeli. - İşlem hangi saatte yapılıyor? ABD piyasası kapalıyken likidite incelebilir ve token fiyatı hisseden sapabilir. - Yaklaşan bir temettü veya bölünme var mı? Çarpan devreye girerken kısa bir duraklama olabilir; sonrasında bakiyenin çarpanla nasıl göründüğü kontrol edilmeli. - Hisse fiyatı düşerse ne olacağı düşünülmeli. Değer de düşebilir ve ajanın hazırladığı teklif piyasa riskini ortadan kaldırmaz. - Ücretler: sparkl.ing'e göre imzadan önce teklifte gösteriliyor, tutarlar sitede yayımlanmış değil. - Yargı alanı: yukarıdaki Dikkat notu. - Vergisel sonuçlar kişisel duruma göre değişebilir; emin olunmuyorsa bir vergi uzmanına danışılabilir. Bu liste bir hatırlatma olarak hazırlandı ve kişisel yatırım tavsiyesi niteliği taşımaz. Spread, emir türleri ve oynaklık gibi temel kavramlar için [trading rehberine](https://sparkling.com.tr/kripto-trading-rehberi/) bakılabilir. ### FAQ #### Tokenize hisse aldığımda şirketin genel kurulunda oy kullanabilir miyim? Hayır. xStocks belgelerine göre token hissenin fiyatına ekonomik maruziyet sağlar, ama hissedar oy hakkı vermez. Diğer haklarda ölçü ihraç belgelerindeki koşullardır; belgede açıkça yazmayan bir hakkın geldiğini varsaymamak gerekir. #### Token'ı doğrudan ihraççıya itfa ettirebilir miyim? Koşulları sağlarsanız mümkün. İhraççı doğrudan işlemlerde KYC/AML süreci, beyaz listeye alınmış bir cüzdan ve 5.000 ABD doları asgari tutar istiyor. Bu şartları ihraççı belirler. Uygulamada perakende kullanıcıların çoğu likiditeyi ikincil piyasada bulur. #### Hafta sonu token fiyatı hissenin cuma kapanışıyla aynı kalır mı? Kalmayabilir. İkincil piyasada fiyatı platformdaki arz ve talep belirler ve ihraççı bu fiyatı kontrol etmez. İhraç ve itfa ABD iş günleriyle sınırlı olduğundan piyasa kapalıyken token fiyatı hisseden sapabilir; sapmanın büyüklüğünü önceden bilmek mümkün değil. #### Temettü nakit olarak cüzdanıma gelir mi? Gelmez. İhraççının anlattığı mekanizmada temettü, uygulanabilir stopaj vergileri düşüldükten sonra aynı hisseye yeniden yatırılır; çarpan yükselir ve bakiyeniz orantılı olarak artar. Artışın ekranda nasıl göründüğü ağa ve kullandığınız cüzdana ya da uygulamaya bağlıdır. #### Sparkling'de hangi şirketin token'ını alacağıma ajan mı karar verir? Sparkling’in açıklamasına göre karar kullanıcıdadır: ajan teklifi hazırlar, boyutu ve onayı kullanıcı belirler. Ajanın hazırladığı işlemler öneri niteliği taşımaz. #### SPK'nın Faaliyette Bulunanlar Listesi'nde adı geçen bir platform izinli sayılır mı? Hayır. SPK, Faaliyette Bulunanlar Listesi’ndeki kuruluşların yalnızca bu listeye girmekle izin almış sayılmadığını kendisi belirtir. Sermaye piyasasında faaliyet izni olan kuruluşların unvanı, adresi ve yetkileri SPK’nın sitesinde ayrıca yayımlanır. #### Proof of reserves teminatın gerçekten var olduğunu kanıtlar mı? Tek başına kesin kanıt sayılmaz. İhraççı rezerv kanıtının herkese açık olduğunu belirtiyor, ancak içerik bu sayfa için doğrulanmadı ve bağımsız bir denetimden söz edilmiyor. Teminatın nerede ve nasıl tutulduğunu anlamak için ihraççının belgelerine bakmak gerekir. --- URL: https://sparkling.com.tr/tahmin-piyasalari/ ## Tahmin piyasaları nedir? Nasıl çalışır, riskleri nelerdir ve Polymarket ne tür bir örnektir? Tahmin piyasaları (prediction markets), gelecekteki bir olayın sonucuna bağlı evet ya da hayır kontratlarının alınıp satıldığı piyasalardır. Doğru çıkan taraf sabit bir ödeme alır; kontratın fiyatı ise katılımcıların o sonuca ne kadar ihtimal verdiğini yansıtır. Aynı yapılar olay piyasaları (event markets) adıyla da anılır. Bu sayfa eğitim ve düzenleyici bilgi sunar; hukuki danışmanlık yerine geçmez ve hiçbir platforma erişim ya da işlem yönlendirmesi içermez. Resmi kaynaklar ve platform dokümantasyonu 13.10.2026 tarihinde kontrol edildi. Sayfayı yayımlayan Sparkling, sparkl.ing'e göre ajanla birlikte gelen bir trading uygulamasıdır. ### Hızlı özet - Fiyat, alış ve satış tekliflerinin eşleştiği emir defterinde oluşur ve 0,00 ile 1,00 dolar arasında hareket eder; katılımcıların beklentisini yansıtır. - Sonucu piyasanın yazılı kuralları belirler. Oracle, platform ekibi ya da veri akışı kullanılan modele göre sonucun ne kadar sürede kesinleşeceğini ve itiraz imkânını değiştirir. - Başlıca riskler: yanlış tarafta kalan payın değeri sıfırlanır, komisyon ve vergiler net sonucu düşürebilir, çözümleme gecikebilir, düşük likidite ve manipülasyon riski fiyatı yanıltabilir. - Polymarket'in coğrafi kısıt listesinde Türkiye'nin olmaması Türk hukukuna göre yasallığın kanıtı değildir. Milli Piyango İdaresi'nin açıklaması ve güncel hukuki durum yetkili kurumlardan ayrıca doğrulanmalıdır. ### Evet ya da hayır: tahmin piyasasındaki sonuç kontratının dört parçası Sonuç kontratı, bir olayın evet ya da hayır cevabına bağlanan, doğru tarafa sabit tutar (genellikle 1 dolar) ödeyen ve belirli bir zamanda sona eren sözleşmedir. ABD'de türev piyasalarını düzenleyen kurum da aynı çerçeveyi çizer: [CFTC'nin tahmin piyasaları ve olay kontratları açıklaması](https://www.cftc.gov/LearnandProtect/PredictionMarkets), event contracts diye geçen bu sözleşmelerin çoğunlukla yalnızca iki olası sonucu olan bir senaryoya dayandığını yazar. Kontrat metnini okurken dört parçaya ayrı ayrı bakabilirsiniz: - Soru ve kurallar: Piyasanın neyi sorduğu ve hangi durumda "Evet" sayılacağı önceden yazılır. Varsayımsal bir örnek: "Belirli bir şehirde belirli bir günde yağış ölçülecek mi?" - İki sonuç: "Evet" ve "Hayır" için ayrı paylar vardır; birini alan, öbür sonucu bekleyenin karşısında durur. - Sabit ödeme: Tutar baştan bellidir; CFTC'nin verdiği tipik rakam 1 dolardır. - Bitiş: Kalshi'nin yardım sayfasına göre piyasa, olay gerçekleştiğinde ya da kurallarda yazan tarih ve saatte kapanır. Polymarket dokümantasyonuna göre sonuç ilan edildiğinde kazanan payın sahibi pay başına 1 dolar alır, kaybeden paylar değersiz kalır ve işlem durur. Bir payın fiyatının 0,00 ile 1,00 dolar arasında hareket etmesinin nedeni de bu. ### Fiyatı olasılık gibi okumak nerede işe yarar, nerede yanıltır? Varsayımsal olarak 0,58 dolardan işlem gören bir "Evet" payı kabaca %58 ihtimal gibi okunur, ancak bu bir ölçüm ya da garanti değildir. Platformların kendi tanımı da bu yönde. Polymarket fiyatı, piyasanın o sonuca biçtiği olasılığın doğrudan karşılığı olarak sunar. Kalshi ise fiyatları işlem yapanların olayın gerçekleşme şansına dair görüşü diye tanımlar ve "Evet" ile "Hayır" fiyatlarının toplamının 1 dolar ettiğini belirtir. Günlük kullanımda bu okuma pratiktir; 0,58 ile 0,42 yan yana durduğunda katılımcıların hangi tarafa yaslandığı hemen anlaşılır. Yanılgı, ekrandaki rakamı ölçülmüş bir olasılık sanmakla başlar. Fiyat, o an defterde bekleyen tekliflerden ve piyasada kimin bulunduğundan oluşur. Likidite inceyse, alış ile satış arasındaki fark açılmışsa, komisyonlar yüksekse ya da kurallar birden fazla yoruma açıksa rakam beklentiyi çarpık yansıtabilir. Dikkat: Bazı platformların tanıtım dili, fiyatı olayın gerçek olasılığına dair güvenilir bir gösterge gibi sunar. Bu, bağımsız olarak doğrulanmış bir bulgu değildir. CFTC daha temkinli konuşur: tahmin piyasaları olayların sonucunu bazen anketlerden daha iyi öngörebilir. ### Tahmin piyasası nasıl çalışır: emir defterinden işlem fiyatına Fiyatı platform koymaz: emirler emir defterinde eşleşir, ekranda çoğu zaman iki teklifin ortası görünür, işlem ise karşı teklif üzerinden gerçekleşir. Ekrandaki fiyatla işlem fiyatı arasındaki fark küçük görünse de net sonucu doğrudan etkiler. Polymarket örneğinde platform merkezi bir limit emir defteri kullanır; fiyatlar, kullanıcıların birbirleriyle yaptığı alım satımdan, yani arz ve talepten doğar. Uyumlu emirleri zincir dışında bir operatör eşleştirir, uzlaşma ise zincir üstünde akıllı kontratlarla yapılır. Yeni açılan bir piyasanın başlangıç fiyatı olmaz. İlk fiyat, “Evet” ve “Hayır” tarafındaki emirler toplamda 1,00 dolarda buluştuğu anda ortaya çıkar. Ekranda gösterilen rakam, en yüksek alış teklifi ile en düşük satış teklifinin ortalamasıdır. İkisi arasındaki boşluğa spread, yani alış-satış farkı denir. Spread 0,10 doları aşarsa Polymarket ortalama yerine son işlem fiyatını gösterir. Hemen almak isteyen satış teklifini öder, hemen satmak isteyen ise alış teklifinden satar. Bu kavramların genel trading’deki karşılığı için [emir türleri ve alış-satış farkı gibi temel trading kavramlarını](https://sparkling.com.tr/kripto-trading-rehberi/) adım adım anlatan rehbere bakabilirsiniz. Varsayımsal örnek: Rakamlar yalnızca mekanizmayı göstermek içindir, komisyonlar hesaba katılmamıştır. #### En yüksek alış teklifi 0,41 dolar, en düşük satış teklifi 0,46 dolardır; ekranda ikisinin ortası olan 0,435 dolar görünür. #### "Evet" payını hemen almak isteyen biri 0,46 dolarlık satış teklifini öder; ekrandaki 0,435 dolar bu işlemde geçerli olmaz. #### Sonuç "Evet" çıkarsa pay 1,00 dolar öder ve brüt fark 0,54 dolar olur. “Hayır” çıkarsa ödenen 0,46 dolar tamamen kaybedilir. #### Pay hemen geri satılırsa 0,41 dolarlık alış teklifi geçerli olur; alıp hemen satmak pay başına 0,05 dolara mal olur. ### Tahmin piyasasında sonucu kim belirler: oracle, platform ekibi ya da veri akışı Sonucu piyasanın yazılı kuralları ve bunları uygulayan bir mekanizma belirler: teminatlı oracle önerisi, platform ekibinin kararı ya da otomatik veri akışı. Seçilen model, sonucun ne kadar sürede kesinleştiğini ve itiraz imkânını değiştirir. Polymarket dokümantasyonu ayrımı net koyar: başlık soruyu sorar, sonucu kurallar belirler. Kurallarda çözümleme kaynağı, bitiş tarihi ve belirsiz durumların nasıl ele alınacağı yazılıdır. Bir kuralın netleştirilmesi gerekirse platform ek açıklama yayımlayabilir, ancak bu açıklama sorunun özünü değiştiremez. Kalshi de her piyasanın kendi kuralları ve sonucu doğrulayan bir kaynağı olduğunu belirtir. | Model | Örnek (kaynağa göre) | Kim karar verir | İtiraz ve süre | | --- | --- | --- | --- | | Teminatlı oracle önerisi | Polymarket, UMA Optimistic Oracle | Teminat yatıran herkes bir sonuç önerebilir; itiraz gelmezse öneri kesinleşir | 2 saatlik itiraz penceresi; ikinci itirazda UMA token sahipleri oylar; itirazlı süreç toplam 4 ila 6 gün | | Platform ekibi | Kalshi | Piyasa ekibi, çözümleme kriterlerinin sağlandığına karar verir | Platformun kendi kurallarına bağlı | | Veri akışı | Polymarket'in yukarı/aşağı piyasaları | Chainlink fiyat akışı (TWAP) | Öneri ve itiraz aşaması yok; aynı veri aynı sonucu verir | Teminat, yanlış önerinin bedelidir. Aynı dokümantasyona göre tutar tipik olarak 750 dolardır ve öneri yanlış ya da erken yapılırsa tamamı kaybedilir. Sonuç UMA sürecinden geçip kesinleştikten sonra ise Polymarket'in yardım merkezine göre platform bu sonucu değiştiremez. Kural metnini okurken CFTC'nin bir ilkesinden yararlanabilirsiniz: kurum, ABD'de düzenlenen piyasalarda müşterinin uzlaşma kararının nasıl ve kim tarafından verileceğini öğrenme hakkı bulunduğunu yazar. Pratikte bu, dört soruya cevap aramak demektir: - Sonuca kim karar veriyor? - Hangi kaynak esas alınıyor? - Karar ne zaman veriliyor? - İtiraz nasıl işliyor ve ne kadar sürüyor? ### Olay bitmeden çıkış, likidite ve manipülasyon riski Olay bitmeden çıkmak mümkündür, ancak fiyatı karşıdaki emirler belirler; likidite inceldikçe çıkış pahalılaşır ve fiyat küçük emirlerle oynayabilir. CFTC de katılımcıların uzlaşmadan önce güncel piyasa fiyatından pozisyona girip çıkabildiğini belirtir. O güncel fiyat, defterde o an bekleyen tekliflerden ibarettir. Karşı tarafta alıcı azsa çıkış fiyatı ekranda görünenin altında kalabilir. Likiditeyi anlamanın kısa yolu spread'e bakmaktır. Polymarket'e göre dar spread daha likit bir piyasaya işaret eder. Emir büyüklüğüne bir sınır konmasa da büyük emirler fiyatı belirgin biçimde kaydırabilir, bu yüzden defterin derinliğine de bakmak gerekir. CFTC ise karmaşık kontratların daha az katılımcı çektiğini ve likiditelerinin görece düşük kaldığını not eder. İki gözlemi birlikte okuyunca, ince bir piyasada küçük bir emrin bile ekrandaki fiyatı oynatabileceğini düşünmek makul. Manipülasyon ve içeriden bilgiyle işlem de bu yapının bilinen riskleri arasındadır. CFTC'ye göre düzenlenen borsalar, piyasa bütünlüğünü korumayı ve bu tür suistimalleri önlemeyi amaçlayan ilkelere uymak zorundadır; kurumun basın duyuruları arasında olay kontratlarında manipülatif işlem ve içeriden bilgiyle işlem yaptırımlarına ilişkin başlıklar da var. Fiyatta kısa süreli bir sıçrama gördüğünüzde onu olayla ilgili bir haber gibi okumamanız bu yüzden önemlidir. ### Tahmin piyasalarında kayıp nereden gelir? En büyük risk, yanlış tarafta kalınca payın değerinin sıfırlanmasıdır; buna maliyetler, çözümleme gecikmeleri, belirsiz kurallar ve düzenleyici risk eklenir. CFTC'ye göre olay kontratları riskten korunmak için de, risk alarak kâr aramak için de kullanılır ve spekülasyonun her türü risk taşır. - Tam kayıp: Sonucu yanlış tahmin eden, CFTC'nin ifadesiyle yatırdığı tutarı kaybeder. Kalshi de katılımcıların işleme giriş maliyetini, komisyonlar dahil, kaybetme riski taşıdığını belirtir. - Maliyetler: Komisyon ve vergiler net sonucu değiştirir. Oranlar platforma ve ülkeye göre farklılaştığı için burada oran verilmiyor. - Çözümleme riski: Belirsiz kurallar, sonradan eklenen açıklamalar ve itirazlar ödemeyi geciktirebilir, beklentiyi de değiştirebilir. Yukarıdaki tabloda görüldüğü gibi Polymarket'te itirazlı bir süreç 4 ila 6 gün sürer. - Bilgi riski: Fiyat bir beklentidir. Tanıtım metinlerindeki olasılık iddialarına dayanarak karar vermek riski büyütür. - Karşı taraf ve koruma: CFTC, ABD dışındaki kayıtlı olmayan kuruluşlarla işlem yapanların çok az korumaya sahip olabileceğini ya da hiç korumaya sahip olmayabileceğini belirtir. Uyarı ABD'deki kullanıcılara yöneliktir; yine de korumanın, platformun nerede ve hangi kurallarla çalıştığına bağlı olduğunu gösterir. ### Tahmin piyasası, vadeli işlem ve bahis yan yana Üçü de geleceğe dair bir sonuca bağlıdır; fiyatın nasıl oluştuğu, ödemenin yapısı ve hukuki sınıflandırma ise ülkeye ve kuruma göre değişir. Tablo, yapısal farkları ve iki resmi nitelendirmeyi yan yana koyuyor. | Özellik | Tahmin piyasası | Vadeli işlem | Bahis | | --- | --- | --- | --- | | Neye bağlı | Bir olayın evet ya da hayır sonucu | Dayanak varlığın fiyatı | Bir olayın sonucu | | Ödeme | Sabit, genellikle kontrat başına 1 dolar | Dayanak fiyattaki değişime göre değişken | Ürüne göre değişir | | Fiyatı kim oluşturur | Katılımcıların emirleri (emir defteri) | Piyasadaki alıcılar ve satıcılar | Sabit oranlı bahislerde oranı genellikle organizatör belirler | | Platformun rolü | CFTC'ye göre düzenlenen borsalar işlemin tarafı olmaz, işlem ortamını sağlar | Borsa işlem ortamını sağlar | Ürüne göre değişir | | Resmi nitelendirme örneği | ABD'de CFTC'ye göre genellikle swap; Türkiye'de Milli Piyango İdaresi'ne göre lisanssız bahis | Düzenlenen türev ürünü | Milli Piyango İdaresi belgesine göre at yarışı ve spor dışındaki olaylarda bahis düzenleme hakkı idareye aittir | Tablodaki swap nitelendirmesi CFTC'ye ait: kurum, ABD'de olay kontratlarının genellikle swap olarak yapılandırıldığını belirtir. Swap, değeri bir dayanaktan türeyen finansal sözleşmedir; vadeli işlemde bu dayanak bir emtia ya da finansal varlıkken olay kontratında olayın sonucudur. Vadeli işlemde kâr ya da zarar dayanak fiyatın hareketiyle büyür, olay kontratında ise üst sınır baştan bellidir: pay ya 1 dolar eder ya sıfır. CFTC'ye göre ABD'de tahmin piyasaları 1988'den beri vardır ve 2004'ten beri kurum tarafından düzenlenir. Bahis tartışmasında iki görüş öne çıkıyor. Platformlar ve CFTC, fiyatın katılımcılar arasında oluştuğunu ve düzenlenen borsaların işlemin tarafı olmadığını vurgular. Milli Piyango İdaresi ise bu platformları lisanssız şans ve bahis oyunu düzenleyen yapılar olarak niteler; belgenin ayrıntısı aşağıdaki bölümde. Hangi sınıfa girdiklerine her ülkenin yetkili kurumları ve mahkemeleri karar verir. ### Polymarket ne tür bir örnek, Kalshi neden ayrı bir model? Polymarket, emir defteri ve oracle ile çalışan uluslararası bir örnektir; Kalshi ise kendi açıklamasına göre ABD'de CFTC düzenlemesine tabi bir borsa modelidir. İki ad bu sayfada sık geçiyor, çünkü aynı ürün fikrinin farklı tasarım ve düzenleme modellerini gösteriyorlar. Polymarket'te işleyiş, yukarıda anlatılan düzendir: emirler merkezi defterde eşleşir, sonuçlar UMA Optimistic Oracle üzerinden çözülür. Platformun yardım merkezi, Polymarket'i varlıkları saklamayan (non-custodial) bir platform olarak tanımlar. Kalshi ise kendini ABD'de CFTC tarafından Designated Contract Market olarak düzenlenen bir şirket diye tanıtır. Kontratları haklı çıkana 1 dolar öder; sonuç, piyasa ekibi çözümleme kriterlerinin sağlandığına karar verdiğinde belirlenir. İki ad yalnızca mekanizmayı örneklemek için anılıyor. ### Milli Piyango İdaresi Türkiye'den erişim hakkında ne açıkladı? Milli Piyango İdaresi'nin açıklamasına göre polymarket.com, kalshi.com ve predict.fun Türkiye'den erişime kapatıldı; idare bu platformları lisanssız bahis olarak niteliyor. Açıklamanın tam metni, idarenin sitesinde yayımlanan [Milli Piyango İdaresi'nin tahmin piyasası platformlarına ilişkin belgesi](https://www.mpi.gov.tr/files/TahminPiyasalariPlatformlari.pdf) üzerinden okunabilir. Belgede bir tarih ya da karar numarası görünmüyor. Belgenin başlığı idarenin bakışını özetliyor: "Tahmin Piyasaları" adı altında yasa dışı şans ve bahis oyunları düzenleyen küresel platformlar. İdareye göre bu platformlar özünde lisanssız şans ve bahis oyunu sunuyor; belgede World Lottery Association'ın aynı yöndeki değerlendirmesi de anılıyor. Dayanak olarak ceza kanunu, şans oyunlarına ilişkin mevzuat ve internet yayınlarını düzenleyen kanundaki erişim hükümleri gösteriliyor. Belgeye göre alınan kararlar uygulanmış durumda ve bu platformlara şu anda ülkeden erişilemiyor. Kripto varlıklar da açıklamanın kapsamında. İdare, kripto varlık karşılığında oynatılan bahsin de mevzuata aykırı olduğunu belirtiyor ve bu platformlarla entegre olan Türkiye'deki kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin bilgilerin yetkili kamu kurumlarına bildirildiğini yazıyor; belgede sağlayıcı adı geçmiyor. Metin, kamuoyuna bu platformlara kayıt olunmaması ve üzerlerinde işlem yapılmaması çağrısıyla bitiyor. Dikkat: Bu bölüm resmi bir açıklamanın özetidir ve hukuki değerlendirme yerine geçmez. ### Polymarket'in kısıt listesinde Türkiye'nin olmaması neyi kanıtlar? Polymarket'in coğrafi kısıt listesinde Türkiye'nin yer almaması Türk hukukuna göre yasallığın kanıtı değildir. Liste, platformun kendi uyguladığı teknik kısıtları gösterir ve bir devletin işlemi ya da görüşü niteliği taşımaz. Polymarket'in coğrafi kısıtlar sayfası ülkeleri farklı kısıt düzeylerine ayırır. Gerekçe olarak yaptırımlara uyum, yerel finans düzenlemeleri, şans oyunu ve tahmin piyasası kuralları ile kara para aklamayla mücadele (AML) ve müşteriyi tanıma (KYC) yükümlülükleri gösterilir. Kontrol tarihinde Türkiye bu sayfadaki grupların hiçbirinde yer almıyordu. Liste, Türkiye'de internet erişimi düzeyinde uygulanan engelleri de göstermez. Bir platformun bir ülkeyi kendi listesine almamış olması, o ülkenin yetkili makamlarının nasıl bir karar verdiğini anlatmaz. Listeyi yukarıdaki Milli Piyango İdaresi açıklamasıyla birlikte değerlendirmek bu yüzden gerekir; tek başına okunduğunda yanıltıcı olur. ### Hukuki durumu hangi resmi kaynaklardan takip edebilirsiniz? Güncel durumu Milli Piyango İdaresi ve SPK'nın kendi yayınlarından izleyebilirsiniz; somut bir karar için hukuki danışmanlık gerekir. Kaynakların her biri farklı bir soruyu cevaplar: - Yukarıda andığımız Milli Piyango İdaresi belgesi, tahmin piyasası platformlarına ilişkin erişim kararlarını ve idarenin nitelendirmesini gösterir. - [Milli Piyango İdaresi'nin yasa dışı oyunlara ilişkin sayfası](https://www.mpi.gov.tr/yasadisi), izinsiz şans oyunlarıyla ilgili genel çerçeveyi ve idarenin bu alandaki çalışmalarını anlatır. - [SPK'nın Faaliyette Bulunanlar Listesi](https://www.spk.gov.tr/kurumlar/kripto-varlik-hizmet-saglayicilar/faaliyette-bulunanlar-listesi), kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin ayrı bir rejimin parçasıdır. SPK'ya göre bir kuruluşun bu listede yer alması, yetkilendirildiği anlamına gelmez. Okuduğumuz resmi sayfalarda tahmin piyasaları için ayrı bir kategori görünmüyor; bu tespit mevzuatın tamamı hakkında bir sonuç sayılmamalı. Bağlayıcı değerlendirmeyi yetkili kurumlar ve mahkemeler yapar. ### FAQ #### Event contract ile tahmin piyasası aynı şey mi? Yakın kavramlar, ama birebir aynı değiller. Event contract, yani olay kontratı, alınıp satılan sözleşmenin kendisidir; tahmin piyasası ise bu kontratların işlem gördüğü ortamın adıdır. Hukuki sınıflandırma ayrı bir konudur: CFTC’ye göre ABD’de olay kontratları genellikle swap olarak yapılandırılır. #### Sonuç netleşmezse ya da piyasa uzun süre açık kalırsa ne olur? Cevap piyasanın kurallarında yazar. Polymarket dokümantasyonuna göre nadiren görülen “belirsiz” ya da 50/50 sonucunda her pay 0,50 dolardan ödenir. Kalshi ise bir piyasanın açık kalmasını, çözümleme kriterlerinin sağlanıp sağlanmadığına dair bir işaret saymaz. #### Tahmin piyasaları anketlerden daha mı isabetli? Bazen. CFTC, tahmin piyasalarının olay sonuçlarını zaman zaman anketlerden daha iyi öngörebildiğini söyler; yine de fiyat likidite, spread ve katılımcıların bilgisiyle sınırlı bir beklentidir. #### Milli Piyango İdaresi'nin açıklaması yalnızca Polymarket'i mi kapsıyor? Hayır. Belgede polymarket.com, kalshi.com ve predict.fun adları birlikte geçiyor. İdare ayrıca kripto varlık karşılığında oynatılan bahsi de mevzuata aykırı sayıyor. Tarih ya da karar numarası ise belgede görünmüyor. #### SPK'nın kripto listesi tahmin piyasaları için bir izin gösterir mi? Hayır. Faaliyette Bulunanlar Listesi kripto varlık hizmet sağlayıcılarıyla ilgilidir ve SPK’ya göre listede yer almak yetkilendirme anlamına gelmez. İncelediğimiz resmi sayfalarda tahmin piyasaları için ayrı bir kategoriye de rastlamadık. #### Bu sayfa "Polymarket yasal mı?" sorusuna neden kesin cevap vermiyor? Çünkü hukuki nitelendirme yetkili kurumların ve mahkemelerin işidir. Sayfa yalnızca Milli Piyango İdaresi’nin açıklamasını ve Polymarket kısıt listesinin yasallık kanıtı sayılamayacağını aktarır; kendi durumunuz için hukuki danışmanlık almanız gerekir. #### Komisyonlar ve vergiler sonucu nasıl etkiler? Net sonucu düşürebilirler. CFTC, komisyon ve vergilerin kâr ya da zarar hesabına girdiğini belirtir; Kalshi de kaybın, işleme giriş maliyetini komisyonlarla birlikte kapsayabileceğini yazar. Oranlar platformdan platforma değiştiği için burada bir rakam verilmiyor. --- URL: https://sparkling.com.tr/perpetual-futures/ ## Perpetual futures nedir? Kripto vadeli işlemlerde funding ve Hyperliquid altyapısı Perpetual futures, vade tarihi olmayan ve fiyatı funding ödemeleriyle spot piyasaya yakın tutulan bir vadeli kontrattır. Sparkling ise sparkl.ing'e göre ajanla birlikte gelen bir trading uygulamasıdır; perp emrini ajan hazırlar, emir ise Sparkling'e ait olmayan Hyperliquid'de yürütülür. Aşağıda önce kontratın kendisine bakıyoruz: vadeli kontrattan farkı, funding'in kimden kime aktığı, likidasyonu hangi fiyatın tetiklediği ve ADL'nin ne zaman devreye girdiği. Ardından emrin nerede yürütüldüğü, maliyet kalemleri, bir platformu değerlendirirken sorulacak sorular ve Türkiye'deki düzenleme bağlamı geliyor. Kaldıraçlı bir perp pozisyonu, yatırdığınız teminatın tamamını kaybetmenize yol açabilir. Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve kişisel durumunuz dikkate alınarak hazırlanmamıştır. ### Hızlı özet - Funding, Hyperliquid'de pozisyon açık kaldıkça her saat ödenir; hangi tarafın ödeyeceği oranın işaretine bağlıdır. - Likidasyonu mark fiyatı tetikler; likidasyon ve ADL onayınız istenmeden Hyperliquid'in kurallarıyla işler. - III-35/B.2 sayılı Tebliğ'in 14. maddesine göre, kapsamındaki platformlarda listelenen kripto varlıklar kaldıraçlı işlem ve türev sözleşmeler dahil belirli işlemlere konu olamaz; Sparkling'in perp akışı burada Türkiye'ye yönelik bir hizmet olarak değil, küresel ürünün tanımı olarak anlatılıyor. - Perp maliyeti işlem ücreti, funding ve yatırma ya da çekmedeki ağ maliyetinden oluşur; gasless ifadesi yalnızca ağ ücretini kapsar. ### Vadesi olan kontrattan farkı: perpetual'da pozisyonu açık tutmanın bedeli Vadesi olan kontratın bir bitiş tarihi vardır, perpetual'ın yoktur. Klasik tanımın merkezinde de bu tarih durur. [Investor.gov'un vadeli kontrat tanımı](https://www.investor.gov/introduction-investing/investing-basics/glossary/futures-contract) bunu, belirli miktarda bir malın ya da finansal aracın önceden belirlenen fiyattan gelecekteki belirli bir günde alınıp satılması için yapılan anlaşma olarak açıklar. Kaynak ABD'ye ait ve yalnızca genel tanım niteliğinde. Pozisyonu taşımanın iki kontratta da bir bedeli vardır, değişen yalnızca bu bedelin nerede göründüğüdür. Vadeli kontratta bedel genellikle fiyatın içindedir: kontrat spot fiyattan primli ya da iskontolu işlem görebilir ve vade yaklaştıkça iki fiyat, kontrat şartlarına göre birbirine yaklaşır. Vade dolduğunda pozisyon kapanır; devam etmek isteyen yeni bir kontrata geçer. Varsayımsal örnek: Spot fiyat 60.000 ABD doları, vadeli kontrat 61.200 ABD doları olsun. Aradaki 1.200 dolarlık fark spot fiyatın %2,0'ıdır ve vade sonuna doğru erimesi beklenir. Perpetual'da eriyecek bir vade farkı yoktur. Kontrat fiyatı spottan uzaklaştığında aradaki açığı funding kapatmaya çalışır. Hyperliquid'de bu ödeme, pozisyon açık kaldığı her saat ya hesabınızdan çıkar ya da hesabınıza girer; nasıl hesaplandığı aşağıdaki funding bölümünde. #### BTC perpetual gibi bir kontrat neyi temsil eder? Bir perpetual kontrat, [Hyperliquid kontrat özellikleri](https://hyperliquid.gitbook.io/hyperliquid-docs/trading/contract-specifications) sayfasına göre dayanak spot varlığın bir birimini temsil eder; teslimat ve vade yoktur. BTC perpetual adıyla anılan bir kontratta bu birim, bir bitcoin'in fiyat hareketine karşılık gelir. Kontrat türü lineer perpetual olarak tanımlanır: fiyat USDT cinsinden ifade edilir, marjin ise USDC ile tutulur. Pozisyonu kapattığınızda hesabınıza bitcoin geçmez, yalnızca fiyat farkından doğan kâr ya da zarar yansır. BTC burada yalnızca örnek bir kontrat adıdır. ### Long ya da short: yön seçimi ve marjini izleme sorumluluğu Long fiyat yükselişine, short düşüşe pozisyon almaktır; kaldıraç yalnızca açılışta kontrol edilir, sonrasında marjini izlemek size kalır. İki yön de aynı kontratla açılır ve dayanak varlığa sahip olmanız gerekmez. - Long: fiyatın yükseleceği beklentisiyle açılan pozisyon. Fiyat düşerse zarar teminattan karşılanır. - Short: fiyatın düşeceği beklentisiyle açılan pozisyon; fiyat yükseldikçe zarar büyür. - Marjin: pozisyonu açmak için ayrılan teminat (başlangıç marjini) ve pozisyonun açık kalması için korunması gereken asgari tutar, yani bakım marjini (maintenance margin). - Cross ve isolated: Hyperliquid belgelerine göre varsayılan mod cross'tur ve teminat hesaptaki pozisyonlar arasında ortak kullanılır; isolated modda teminat tek bir pozisyonla sınırlı kalır. Açılıştan sonrasını [Hyperliquid'in marjin kuralları](https://hyperliquid.gitbook.io/hyperliquid-docs/trading/margining) açıkça kullanıcıya bırakır. Fiyat aleyhinize giderse marjin kullanımınız artar ve bunu likidasyondan önce fark etmek size düşer. Başlangıç marjininin hesabı ve kaldıracın kâr ile zararı nasıl büyüttüğü için [kaldıraç ve marjin hesaplarının ayrıntıları](https://sparkling.com.tr/kripto-kaldiracli-islemler/) sayfasına bakabilirsiniz. ### Funding'i kim kime öder ve Hyperliquid'de saatlik ödeme nasıl işler? Kontrat fiyatı oracle fiyatının üzerindeyse long taraf short tarafa öder, altındaysa short taraf long tarafa; Hyperliquid'de ödeme her saat yapılır ve bu ödemeden ücret kesilmez. Kontrat primli işlem gördüğünde long tutmak, iskontolu işlem gördüğünde short tutmak pahalılaşır. Funding ödemesinde hangi tarafın ödeyeceği önceden sabit değildir; bu, fonlama oranının o saatteki işaretine bağlıdır: pozitif oranda long'lar öder ve short'lar alır, negatif oranda tablo tersine döner. Hesabın ayrıntıları [Hyperliquid'in funding açıklaması](https://hyperliquid.gitbook.io/hyperliquid-docs/trading/funding) sayfasında yer alıyor. Ödemeler doğrudan taraflar arasında el değiştirir. Oran sekiz saatlik bir dönem için hesaplanır, fakat her saat bu oranın sekizde biri ödenir. Primi oluşturan fark beş saniyede bir ölçülür ve saat boyunca ortalaması alınır. Ödenecek tutar ise pozisyon büyüklüğü, oracle fiyatı ve oranın çarpımıdır; bu hesapta mark fiyatı kullanılmaz. Belgeler ödemenin neden saatlik yapıldığını ayrıca açıklamıyor. Pratikteki sonucu ise açık: maliyet tek seferde gelmez, pozisyon açık kaldıkça parça parça işler ve birkaç saatlik bir pozisyonda bile hesaba yansır. Ödeyen taraftaysanız tutar birikir. Oran işaret değiştirirse aynı pozisyon bu kez ödeme alabilir, ama bunun ne zaman olacağını önceden kestirmek zordur. #### Varsayımsal hesap: funding bir pozisyona saatte, günde ve haftada ne kadar tutar? Varsayımsal örnek: Saatlik %0,0040 funding, 7.500 ABD dolarlık bir long pozisyona saatte 0,30, günde 7,20, haftada 50,40 ABD doları maliyet çıkarır. Hesap, oranın bir hafta boyunca pozitif kaldığı ve hiç değişmediği varsayımına dayanıyor; pozisyon değeri büyüklük ile oracle fiyatının çarpımıdır. - 1 saat: 7.500 × %0,0040 = 0,30 ABD doları - 24 saat: 0,30 × 24 = 7,20 ABD doları - 7 gün (168 saat): 0,30 × 168 = 50,40 ABD doları - Haftalık toplam pozisyon değerinin yaklaşık %0,67'si; pozisyona 2.500 ABD doları teminat ayrıldıysa teminatın yaklaşık %2'si Oranı hesap için biz seçtik; bu, piyasa verisinden ya da Hyperliquid belgelerinden alınmış bir değer değildir. Gerçekte oran her saat yeniden belirlenir ve negatife dönebilir, o durumda aynı long pozisyon ödeme alır. Sparkling'in kullanım koşulları da funding oranlarının açık pozisyonlarda süregelen bir maliyet yaratabileceğini belirtir. ### Oracle, mark ve emir defteri fiyatı: hangi fiyat neyi tetikler? Hyperliquid belgelerine göre funding oracle fiyatıyla hesaplanır; marjin, likidasyon, TP/SL ve gerçekleşmemiş kâr/zarar için ise mark fiyatı kullanılır. Emrinizin gerçekleştiği fiyat bu ikisinden ayrı olarak emir defterinde oluşur. Belgeler endeks fiyatı için oracle terimini kullandığından aşağıda ikisini aynı anlamda okuyabilirsiniz. | Fiyat | Ne için kullanılır | Dikkat edilecek nokta | | --- | --- | --- | | Oracle (endeks) fiyatı | Funding oranının ve funding ödemesinin hesabı | Merkezi borsa fiyatlarının ağırlıklı medyanıdır; Hyperliquid'in kendi piyasa verisine bağlı değildir ve yaklaşık 3 saniyede bir güncellenir | | Mark fiyatı | Marjin, likidasyon, TP/SL tetikleme, gerçekleşmemiş kâr/zarar | Oracle fiyatı, Hyperliquid'deki alış, satış ve son işlem fiyatları ile dış borsalardaki perp fiyatları gibi birkaç girdinin medyanıdır | | Emir defteri fiyatı | Emrinizin gerçekleştiği fiyat | Yüksek volatilitede mark fiyatından belirgin biçimde ayrışabilir | İşlem yaptığınız fiyat ile pozisyonunuzu yöneten fiyat bu yüzden aynı olmayabilir. TP/SL emirleriniz de mark fiyatı esas alınarak tetiklenir. Belgeler bu yapıyı sağlam (robust) fiyat endeksi olarak adlandırıyor; girdilerin nasıl birleştirildiğini [Hyperliquid'in fiyat endeksleri sayfası](https://hyperliquid.gitbook.io/hyperliquid-docs/trading/robust-price-indices) ayrıntılı biçimde anlatıyor. ### Likidasyon ve ADL onayınızı beklemez: pozisyonu kendiniz kapattığınızda ne değişir? Fark kontrolün kimde olduğundadır: kendi kapanışınızda karar ve zamanlama sizindir, likidasyonda eşik aşıldığı anda süreç kendiliğinden başlar. Pozisyonu siz kapattığınızda emri onaylarsınız; likidasyon ve ADL ise Hyperliquid’in kurallarıyla, ayrıca onayınız istenmeden işler. Süreç, [Hyperliquid’in likidasyon kuralları](https://hyperliquid.gitbook.io/hyperliquid-docs/trading/liquidations) uyarınca şu sırayla ilerler: #### Hesap değeri bakım marjininin altına iner ve likidasyon başlar. #### Pozisyon önce emir defterine gönderilen piyasa emirleriyle kapatılmaya çalışılır. Bu aşamada teminatın artan kısmı sizde kalır. #### Defterde kapatma başarılı olmazsa backstop likidasyon devreye girer: pozisyonu likidatör kasası (liquidator vault) devralır ve bakım marjini size iade edilmez. #### Hesap değeri negatife düşerse son güvence olarak ADL çalışır. Otomatik pozisyon azaltma (ADL) belgesi, karşı taraftaki kârlı pozisyonların sıralanıp önceki mark fiyatından kapatılabileceğini açıklar. Zarardaki bir pozisyon için belgeler başka seçenekler de sayar: pozisyonu kısmen ya da tamamen kapatmak veya teminat eklemek. Bu seçenekler ancak likidasyon eşiğine gelmeden kullanılabilir; likidasyon ve ADL’de ise çıkışın zamanını ve fiyatını Hyperliquid’in kuralları belirler. Marjini zamanında izleme sorumluluğu da buradan doğar. Belgeler, bakım marjinini kaybetmemek için stop loss emri kullanmayı ya da mark fiyatı likidasyon fiyatına ulaşmadan pozisyondan çıkmayı öneriyor. Bu öneri Hyperliquid’den gelir ve sonucu garanti etmez. Sparkling’in kullanım koşullarına göre teklif edilen fiyatlar tahmindir; piyasa hareketi ve kayma (slippage) yüzünden stop emri de daha kötü bir fiyattan gerçekleşebilir. Likidasyon fiyatının formülü ve örnekleri için kaldıraçlı işlemlerde likidasyon fiyatının hesabı sayfasına bakabilirsiniz. ### Emir nerede yürütülür: Hyperliquid'in zincir üstü emir defteri ve Sparkling'in yeri sparkl.ing'e göre Sparkling'deki perp emirleri Hyperliquid'in zincir üstü emir defterinde yürütülür; Hyperliquid Sparkling'e ait değildir ve kurallarını kendisi belirler. Zincir üstü emir defteri, emirlerin ve gerçekleşen işlemlerin Hyperliquid'in kendi blokzincirine kaydedilmesi demektir. Sparkling bu defteri Telegram mini uygulamasına taşır. Sparkling arayüzünden açılan bir pozisyon da Hyperliquid'de durur; marjin, funding ve likidasyon bakımından oradaki kurallara tabidir. Aynı kaynak, başta Lighter olmak üzere başka perp platformlarının da yakında ekleneceğini duyuruyor, ancak bunlar şu an kullanımda değil. Sparkling, kullanım koşullarında bu ayrımı kendi açısından da çiziyor ve banka, aracı kurum (broker-dealer), yatırım danışmanı ya da vadeli işlem komisyoncusu (futures commission merchant) olmadığını belirtiyor. Bu, şirketin kendi beyanıdır; Türkiye'deki hukuki statüsü hakkında bir sonuç taşımaz. ### Sparkling bir perp emrini nasıl hazırlar, son kararı kim verir? sparkl.ing'in Hyperliquid perps rehberine göre ajan ve AI sinyalleri emri önerilen bir yön ve kaldıraçla hazırlar; pozisyon boyutunu kullanıcı seçer, onaydan önce yön, kaldıraç, boyut, fiyat, rota ve ücretler emirde birlikte görünür ve emir ancak onayla gönderilir. Bu, Sparkling'in küresel ürününün tanımıdır; Türkiye'deki kullanıcılara yönelik bir hizmet teklifi değildir. Türkiye'de III-35/B.2 sayılı Tebliğ'in 14. maddesi kaldıraçlı ve türev işlemlere sınır koyar; kapsamı son bölümde. İş bölümü kabaca şöyle. Ajanın hazırladığı: - önerilen yön ve kaldıraç - fiyat - rota - teklifte görünen ücretler Kullanıcıda kalan: - pozisyon boyutu - emri düzenlemek ya da atlamak - onay - onaydan sonra açık pozisyonu ve marjini izlemek Son madde kolayca gözden kaçar: onay emirle birlikte biter, pozisyonun riski ise açık kaldığı sürece devam eder. Boyut seçimi de ağırlık taşır, çünkü aynı kaldıraç önerisi küçük ve büyük bir pozisyonda çok farklı tutarlarda zarar doğurabilir. Rehbere göre ajanın kullanıcının anahtarlarına erişimi yoktur ve kendi başına işlem yapmaz. Önerisi yine de hatalı olabilir; önerilen kaldıracı teminata ve göze alınabilecek zarara göre tartmak gerekir. Aynı rehbere göre perps için emir uygulamanın arayüzünde elle de girilebilir. Önerinin bir kısmı sinyallerden geldiği için [bir kripto sinyalinin neyi söyleyip neyi söylemediği](https://sparkling.com.tr/kripto-sinyalleri/) de ilgili olabilir. Ajanın bir trading botundan nerede ayrıldığı ise [ajan ile trading botu arasındaki fark](https://sparkling.com.tr/ai-trading-bot/) sayfasında anlatılıyor. ### Bir perp pozisyonunun maliyeti: işlem ücreti, funding ve gas ayrı kalemlerdir Perp maliyeti üç ayrı kalemdir: teklifte görünen işlem ücreti, pozisyon açık kaldıkça işleyen funding ve yatırma ya da çekmede çıkabilecek ağ maliyeti. Gerçekleşme fiyatındaki kayma da bunlara eklenir. - İşlem ücreti: sparkl.ing'e göre Sparkling'de teklifte, imzadan önce gösterilir; ücretin oranı açıklanmış değil. - Funding: yönü değişebilen ve pozisyon açık kaldıkça biriken ödeme. Nasıl biriktiğini yukarıdaki varsayımsal hesapta gördünüz. - Gas: aynı kaynağa göre perp işlemleri gasless'tır. Hyperliquid'de emir vermek, değiştirmek ve iptal etmek imzalı mesajlarla yapılır, bunlar için ağa ücret ödenmez. Fon yatırma ve çekme ise ağ ya da üçüncü taraf maliyeti taşıyabilir. - Kayma (slippage): Sparkling'in kullanım koşullarına göre teklifteki fiyat bir tahmindir; piyasa hareket ederse emir farklı bir fiyattan gerçekleşebilir. Gasless olması işlem ücretini ve funding'i ortadan kaldırmaz; bir pozisyonun gerçek maliyeti bu üç kalem ve kaymayla birlikte hesaplanır. ### Kripto futures platformu seçerken hangi soruları sormalısınız? Emri kimin yürüttüğünü, likidasyonu hangi fiyatın tetiklediğini, ücretlerin nerede göründüğünü ve boyutu kimin seçtiğini sorun; açıklanmayan bilgileri de not edin. Crypto futures ya da perpetual futures sunan bir uygulamayı tanıtım metinleri üzerinden değerlendirmek yanıltıcı olur. Aşağıda aynı soruları Sparkling'in yayımladığı bilgilere uyguladık; cevapların bir kısmı açık, bir kısmı henüz açıklanmış değil. | Soru | Sparkling için sparkl.ing'e göre | Sizin kontrol etmeniz gereken | | --- | --- | --- | | Emri kim yürütür? | Hyperliquid; Sparkling'e ait değil | Hyperliquid'in kuralları ve belgeleri | | Likidasyonu hangi fiyat tetikler? | Hyperliquid belgelerine göre mark fiyatı | Mark fiyatı ile defter fiyatı arasındaki fark | | Ücretler nerede görünür? | Teklifte, imzadan önce; perp işlemleri gasless | Her emirde teklifteki ücret tutarı | | Boyutu ve onayı kim verir? | Kullanıcı | Önerilen kaldıracı kabul etmeden önce değerlendirmek | | Hangi emir türleri ve marjin modları var? | Hyperliquid'de market, limit, stop, TP/SL, reduce only ile cross ve isolated marjin bulunur; Sparkling'deki karşılığı açıklanmış değil | Hangi seçeneklerin sunulduğunu emirden önce görmek | | Tahmini likidasyon fiyatı ve risk sınırları nasıl gösterilir? | sparkl.ing "yerleşik risk sınırlarından" söz ediyor, içeriğini açıklamıyor | Tahmini likidasyon fiyatının pozisyon açıkken değişebileceğini bilmek | Sparkling ve Hyperliquid'e ilişkin bilgiler 13.10.2026 tarihinde kontrol edildi. Bir platform bu sorulardan birine net cevap vermiyorsa, bunu karar verirken eksi hanesine yazmak yerinde olur. ### Onay vermeden önce: kaldıraçlı perp işlemlerinin riskleri ve Türkiye'den erişim Kaldıraçlı bir perp pozisyonu kısa bir fiyat dalgalanmasında tamamen likide olabilir; funding ve kayma da sonucu tekliften uzaklaştırabilir. Dikkat: sparkl.ing de trading'in, özellikle kaldıraçla yapıldığında, risk taşıdığını açıkça yazıyor. Perp pozisyonuna ayırdığınız teminatın tamamını kaybedebilirsiniz. Pozisyona yalnızca kaybetmeyi göze alabileceğiniz bir tutar ayırmak bu yüzden genel bir risk kuralıdır. - Tam likidasyon: Sparkling'in kullanım koşullarına göre kısa süreli volatilite sıçramaları da kaldıraçlı bir pozisyonun tamamen likide edilmesine yol açabilir. - Süregelen maliyet: funding, açık pozisyonda saat saat birikebilir. - Kayma: teklifteki fiyat bir tahmindir, emir farklı bir fiyattan gerçekleşebilir. - Fiyat ayrışması: likidasyonda kullanılan mark fiyatı, volatil anlarda emir defterindeki fiyattan belirgin biçimde ayrışabilir. Ajan ve AI sinyalleri piyasa riskini ortadan kaldırmaz, önerileri hata da içerebilir. Funding'in kendi pozisyonunuza maliyetini kabaca görmek için yukarıdaki varsayımsal hesabı kendi rakamlarınıza uyarlayabilirsiniz. Türkiye bakımından çerçeve şudur: [III-35/B.2 sayılı Tebliğ'in](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/03/20250313-6.htm) 14. maddesine göre, bu düzenleme kapsamındaki platformlarda listelenen kripto varlıklar kaldıraçlı işlem, türev sözleşme, kredili işlem, açığa satış ve ödünç verme işlemlerine konu olamaz. Bu, Türkiye'de bütün vadeli işlemlerin yasak olduğu anlamına gelmez; norm, söz konusu platformlarda listelenen kripto varlıklar için geçerlidir. Perpetual kontratın yurt dışındaki bir platformda, örneğin Hyperliquid'de bulunması da bu normun dışında kalan bir yol olduğu anlamına gelmez. sparkl.ing'e göre uygulama kısıtlı yargı bölgeleri dışında çoğu ülkede kullanılabiliyor, Türkiye'yi ise adıyla anmıyor; Türkiye'den perp işlemlerine erişim teyit edilmiş değildir ve bir işlevin arayüzde görünmesi hukuken uygun olduğunu göstermez. [SPK'nın faaliyette bulunanlar listesi](https://www.spk.gov.tr/kurumlar/kripto-varlik-hizmet-saglayicilar/faaliyette-bulunanlar-listesi) sayfasındaki nota göre, bir kuruluşun bu listede yer alması, izin aldığı anlamına gelmez. ### FAQ #### Funding bir gelir kaynağı olarak görülebilir mi? Planlanabilir bir gelir sayılmaz. Oranın işareti ve büyüklüğü saatten saate değişebilir; hangi tarafta olduğunuza göre bir saat ödeme alırken sonraki saat ödeyen taraf olabilirsiniz. Sparkling’in kullanım koşulları da funding’i açık pozisyonlarda süregelen bir maliyet olarak anıyor. #### Emir defterindeki fiyat likidasyon seviyeme gelmeden pozisyonum likide olabilir mi? Olabilir. Hyperliquid belgelerine göre likidasyonda emir defterindeki fiyat yerine mark fiyatı esas alınır. Mark fiyatı dış borsa fiyatlarını ve defterin durumunu birlikte hesaba katar, yüksek volatilitede defter fiyatından belirgin biçimde ayrışabilir. Son işlem fiyatına bakarak likidasyona kalan mesafeyi bu yüzden tam olarak çıkaramazsınız. #### Ajan kaldıraç seviyesini benim yerime belirler mi? Hayır. sparkl.ing’e göre ajan yalnızca bir yön ve kaldıraç önerir; kaldıracı kabul etmek, değiştirmek ya da emri atlamak kullanıcının kararıdır. Öneri hatalı olabileceği için kaldıracı kabul etmeden önce likidasyona ne kadar mesafe kalacağını hesaba katmak gerekir. #### ADL kârdaki bir pozisyonu da kapatabilir mi? Evet. Hyperliquid’in ADL kurallarında bir hesabın değeri negatife düştüğünde karşı taraftaki kârlı pozisyonlar gerçekleşmemiş kâr ve kullanılan kaldıraca göre sıralanır, ardından önceki mark fiyatından kapatılabilir. Kârda olmak pozisyonu bu mekanizmanın dışında tutmaz; süreç sizden ayrıca onay da istemez. #### Gasless, perp işlemlerinin ücretsiz olduğu anlamına mı gelir? Hayır. sparkl.ing’e göre gasless, Hyperliquid’de emir verme, değiştirme ve iptalin imzalı mesajlarla yapılması sayesinde ağ ücreti ödenmemesi demektir. İşlem ücretleri yine alınır ve imzadan önce teklifte görünür. Açık pozisyonlarda funding ayrıca işler, fon yatırma ve çekme de ağ maliyeti taşıyabilir. #### Sparkling ile doğrudan Hyperliquid arayüzü arasındaki fark nedir? Sparkling’in perps rehberi ikisini aynı emir defterine giden iki yol olarak anlatır: Telegram’da ajanın hazırladığı ve onaylanan emir ile tarayıcıda cüzdanla bağlanılan Hyperliquid web uygulaması. Marjin, funding ve likidasyon kuralları iki yolda da Hyperliquid’e aittir. Bu karşılaştırma, Hyperliquid’e erişimin Türkiye’den uygun olduğu anlamına gelmez. #### Pozisyon açıkken tahmini likidasyon fiyatı değişir mi? Değişebilir. Hyperliquid belgelerine göre girişte hesaplanan likidasyon fiyatı bir tahmindir ve kesin olmayabilir; funding ödemeleri ve cross marjinde diğer açık pozisyonlar bu seviyeyi sonradan kaydırabilir. Girişte gördüğünüz rakam bu yüzden sabit bir sınır sayılmaz, marjini pozisyon açık kaldıkça takip etmek gerekir. Sparkling, henüz halka arz edilmemiş özel şirketlerin tahmini değerlemesini izleyen yeni bir sürekli kontrat türü olan Pre-IPO perps'i başlattı. İlk kullanılabilir varlık Anthropic (ANT) olup kaldıraç 12x'e kadar sunuluyor. Bu sürekli bir kontrattır, Anthropic hissesi değildir ve Sparkling Anthropic ile bağlantılı değildir. --- URL: https://sparkling.com.tr/kripto-kaldiracli-islemler/ ## Kriptoda kaldıraçlı işlem nedir? Marjin, likidasyon ve risk nasıl çalışır? Kripto kaldıraçlı işlemde açtığınız pozisyon, ona ayırdığınız teminattan büyüktür. Kâr ve zarar pozisyonun tamamı üzerinden hesaplandığı için küçük bir fiyat hareketi teminatta büyük bir iz bırakır. Hesap değeri bakım marjini (maintenance margin) denen eşiğin altına inerse işlemin yürütüldüğü platform (venue) pozisyonu kapatabilir: buna likidasyon denir. Kazanç ve kayıp aynı oranda büyüdüğü için aşağıdaki örnekler iki yönlü kuruldu. Konu yalnızca kripto varlıklardaki kaldıraç; forex ve hisse senedi marjini kapsam dışında. ### Hızlı özet - Teminatı sıfırlayan ters hareket kabaca 1/kaldıraç kadardır: 10 katta %10, 20 katta %5. - Varsayımsal 10 kat kaldıraçta %3'lük ters hareket teminatın %30'unu götürür; aynı hareket spotta tutarın yalnızca %3'ü kadardır. - Likidasyon teminat bitmeden, bakım marjini eşiğinde gelir; kaldıraç arttıkça likidasyon fiyatı girişe yaklaşır. - Isolated modda risk tek pozisyonda kalır; cross modda teminat ortak havuzdadır ve hesap değeri eşiğin altına inerse açık pozisyonlar birlikte risk altına girer. - Türkiye'de III-35/B.2 sayılı Tebliğ'in 14. maddesine göre, Tebliğ kapsamındaki platformlarda listelenen kripto varlıklar kaldıraçlı işleme ve türev sözleşmelere konu olamaz. Sayfadaki hesaplar eğitim amaçlıdır, bir işlem teklifi değildir. ### Kriptoda kaldıraç, teminat ve pozisyon büyüklüğü arasındaki bağ Kripto kaldıraç, pozisyon büyüklüğünün ayırdığınız teminata oranıdır: 10 kat kaldıraçta teminat, pozisyonun onda biri kadardır. "Kripto kaldıraç nedir?" sorusunun kısa cevabı bu kadar. Asıl mesele, bu oranın teminata ve likidasyona nasıl yansıdığı. Hesaplarda dört terim tekrar tekrar geçiyor: - Kaldıraç: 1 kat kaldıraçta pozisyon teminat kadardır; kaldıraç yükseldikçe aynı pozisyon için daha az teminat gerekir. - Teminat (marjin): pozisyonu açık tutmak için ayırdığınız ve zarar ettikçe eriyen tutar. Kripto marjin denince çoğunlukla bu tutar kastedilir. - Başlangıç marjini: pozisyonu açarken ayırmanız gereken teminat. - Pozisyon büyüklüğü: varlık miktarı ile fiyatın çarpımı. Kâr ve zarar bu tutar üzerinden hesaplanır. Başlangıç marjininin formülü, işlemin yürütüldüğü venue'nün kurallarından gelir. [Hyperliquid'in marjin dokümanı](https://hyperliquid.gitbook.io/hyperliquid-docs/trading/margining) bunu pozisyon büyüklüğü çarpı mark price, bölü kaldıraç olarak tanımlıyor. Kaldıraç, 1 ile ilgili varlık için izin verilen en yüksek değer arasında seçilir; bu üst sınır varlıktan varlığa değişir. Kaldıracın asıl etkisi, spot alımla yan yana konunca görünür. Spotta kripto varlığı doğrudan satın alırsınız ve kaybınız yatırdığınız tutar üzerinden hesaplanır. Kaldıraçlı pozisyonda hesap tüm pozisyon büyüklüğüne göre yapılır, bu yüzden aynı fiyat hareketi teminatı çok daha hızlı eritebilir. Fiyat, kaldıracınızı bilmez ve ondan bağımsız hareket eder. Kaldıraçla değişen, aynı hareketin teminatınıza oranla ağırlığıdır. Aşağıdaki hesaplar bu oranın üzerine kurulu. ### Fiyat yükselirse long, düşerse short kazanır: kaldıraç iki yönde de çalışır Long fiyat yükselince, short fiyat düşünce kazanır. Kaldıraç, seçtiğiniz yöndeki kazancı da ters yöndeki kaybı da aynı oranda büyütür. Ters yönde tablo değişir: long fiyat düştükçe, short fiyat yükseldikçe zarar eder. Bir pozisyonda aslında iki ayrı karar verirsiniz: yön ve kaldıraç. Yön, kazancı hangi fiyat hareketinden beklediğinizi belirler. Kaldıraç ise beklenti tutmazsa teminatın ne hızla eriyeceğini belirler. Kaldıracın kendine ait bir yönü yoktur. Aynı kaldıraçla açılmış, biri long biri short iki kaldıraçlı pozisyon, aynı büyüklükteki fiyat hareketine teminat açısından aynı şiddette tepki verir; yalnızca işaretler terstir. Likidasyon fiyatı ise yöne göre konumlanır: long'da girişin altında, short'ta üstünde durur. Short açan biri için yükselen fiyat iki şey demektir, büyüyen zarar ve yaklaşan likidasyon fiyatı. ### %3'lük bir fiyat hareketi teminatın ne kadarını götürür? Varsayımsal 10 kat kaldıraçta %3'lük hareket teminatın %30'unu kazandırır ya da kaybettirir; spotta aynı hareket tutarın yalnızca %3'üdür. Hesabı satır satır görmek, oranın neden bu kadar büyüdüğünü açıklıyor. Varsayımsal örnek: komisyon ve funding hesaba katılmadı. - Teminat: 500 ABD doları - Kaldıraç: 10 kat - Pozisyon büyüklüğü: 5.000 ABD doları - Fiyat %3 yükselirse: +150 ABD doları, teminatın %30'u - Fiyat %3 düşerse: -150 ABD doları, teminatın %30'u - Aynı 500 ABD doları spotta: %3'lük harekette ±15 ABD doları Kazanç satırı ile kayıp satırı aynı büyüklükte, yalnızca işaretleri farklı. 10 kat burada hesap kolaylığı için seçildi; Sparkling'de ya da Hyperliquid'de sunulan bir kaldıraç düzeyi olarak okunmamalı. Bu hesaptan basit bir kural çıkıyor: teminatı sıfıra indiren ters hareket kabaca 1/kaldıraç kadardır. 10 katta bu mesafe %10, 20 katta %5 olur; 2 katta ise fiyatın yarı yarıya ters gitmesi gerekir. Gerçekte pozisyon çoğu zaman o noktaya kadar açık kalmaz, çünkü venue bakım marjini eşiğinde devreye girer. Hesabın tek bir pozisyon için yapıldığını da not edin: birden fazla pozisyon aynı teminatı paylaşıyorsa tablo değişir. ### Bakım marjini eşiği: teminat tükenmeden pozisyon neden kapanabilir? Likidasyon, hesap değeri bakım marjininin altına inince venue'nün pozisyonu kapatmasıdır. Bu yüzden teminat tamamen bitmeden gelir. Hesap değerine gerçekleşmemiş kâr ve zarar da dahildir: pozisyonu kapatmamış olsanız bile kâğıt üzerindeki zarar hesap değerini eşiğe doğru iter. Bakım marjininin düzeyini venue kuralı belirler. Hyperliquid kurallarına göre bakım marjini, ilgili varlığın en yüksek kaldıracında gereken başlangıç marjininin yarısıdır. Pozisyon büyüdükçe bu oran kademeli olarak artabilir; büyük pozisyonlarda eşik bu nedenle daha erken gelebilir. Hesabın hangi teminata göre yapıldığı marjin moduna bağlıdır: cross'ta toplam teminat ve tüm cross pozisyonların büyüklüğü, isolated'de yalnızca o pozisyona ayrılan teminat esas alınır. Pratikte teminatın tamamını tampon saymamak gerekir. Fiyatın gidebileceği mesafeyi, bakım marjini düşüldükten sonra kalan kısım belirler. Esas alınan fiyat da eşik kadar önemli. Likidasyon hesabında işlem defterindeki son işlem fiyatı yerine mark price kullanılır. Mark price, harici borsalardaki fiyatlar ile Hyperliquid'in kendi işlem defterinin durumu birleştirilerek türetilen bir referans fiyattır. Marjin, likidasyon, TP/SL tetikleme ve gerçekleşmemiş kâr/zarar bu fiyata göre hesaplanır. Formülün ayrıntılarını [Hyperliquid'de mark price'ın nasıl hesaplandığı](https://hyperliquid.gitbook.io/hyperliquid-docs/trading/robust-price-indices) sayfasında bulabilirsiniz. Dikkat: Oynak anlarda mark price ile işlem defterindeki fiyat belirgin biçimde ayrışabilir. Grafikte gördüğünüz son işlem fiyatı likidasyon eşiğine değmemiş olsa bile mark price değebilir. ### Likidasyon fiyatını hesaplamak: kaldıraç arttıkça tampon nasıl daralır? Likidasyon fiyatı, girişten 1/kaldıraç mesafesinden biraz daha yakındadır, çünkü bakım marjini teminat bitmeden pozisyonu kapattırır. [Hyperliquid likidasyon kuralları](https://hyperliquid.gitbook.io/hyperliquid-docs/trading/liquidations) hesabı şöyle kurar: teminattan bakım marjini düşülür, kalan kullanılabilir marjin pozisyon büyüklüğüne bölünür, bakım oranına göre düzeltilir ve long'da giriş fiyatından çıkarılır, short'ta eklenir. Varsayımsal örnek: 1 birim varlık, giriş fiyatı 250,00, 10 kat isolated pozisyon, varsayımsal bakım marjini %2,5. - Teminat: 250,00 / 10 = 25,00 - Bakım marjini: 250,00 x %2,5 = 6,25 - Kullanılabilir marjin: 25,00 - 6,25 = 18,75 - Long likidasyon fiyatı: 250 - 18,75 / (1 - 0,025) = 230,77, yani girişin %7,69 altı - Aynı pozisyon short olsaydı: 250 + 18,75 / (1 + 0,025) = 268,29, yani girişin %7,32 üstü Yalnızca 1/kaldıraç kuralına bakan biri 225,00 ve 275,00 bulur. Bu rakamlar teminatın sıfırlandığı noktayı gösterir; bakım marjini yüzünden pozisyon oraya varmadan kapanır. Aynı hesabı farklı kaldıraçlarla tekrarlayınca tampon şöyle daralıyor: | Kaldıraç | Teminatı sıfırlayan ters hareket | Long için likidasyona kadar düşüş | Short için likidasyona kadar yükseliş | | --- | --- | --- | --- | | 2 kat | %50 | %48,72 | %46,34 | | 4 kat | %25 | %23,08 | %21,95 | | 10 kat | %10 | %7,69 | %7,32 | | 20 kat | %5 | %2,56 | %2,44 | Tabloda tek bir varsayımsal bakım marjini kullanıldı: %2,5. Gerçek oran varlığa ve pozisyon büyüklüğüne göre değişir; satırlardaki kaldıraçlar da Sparkling'de ya da Hyperliquid'de sunulan seviyeler değildir. Eğilim yine de açık: 2 katta fiyatın neredeyse yarı yarıya düşmesi gerekirken 20 katta %3'ten küçük bir hareket yetiyor. Hesapladığınız likidasyon fiyatı da yerinde durmayabilir. Funding, sözleşmenin iki tarafı arasında düzenli aralıklarla yapılan bir ödemedir; teminatı değiştirdikçe likidasyon fiyatını da kaydırır. Cross marjinde diğer pozisyonların kâr ve zararı aynı etkiyi yapar. [Funding ödemesinin perpetual futures sözleşmelerinde nasıl işlediği](https://sparkling.com.tr/perpetual-futures/) ayrı bir sayfanın konusu. ### Cross ve isolated marjin: teminatı paylaşmak mı, ayırmak mı? Cross marjinde teminat açık pozisyonlar arasında paylaşılır. Isolated marjinde ise tek pozisyona ayrılır ve o pozisyonun likidasyonu diğerlerine dokunmaz. Aşağıdaki açıklamalar Hyperliquid kurallarını izliyor; önceki bölümdeki tablo da isolated mantığıyla hesaplandı. #### Cross marjin: teminat ortak havuzda durur Hyperliquid'de cross varsayılan moddur. Hesaptaki teminat tüm cross pozisyonlar için ortak bir havuz gibi çalışır, bu yüzden kârdaki bir pozisyon zarardaki pozisyonun eşiğe yaklaşmasını geciktirebilir. Bedeli de aynı havuzdan çıkar: hesap değeri cross pozisyonların toplam bakım marjininin altına inerse bu pozisyonlar birlikte likidasyon riskiyle karşılaşır. Birkaç pozisyon taşıyan biri için tek bir sert hareket hepsini birden zorlayabilir. Cross'ta likidasyon fiyatı seçtiğiniz kaldıraca bağlı değildir. Daha düşük kaldıraç seçmek yalnızca pozisyona daha fazla teminat bağlar; eşiği toplam hesap değeri ile bakım marjini belirler. Pozisyon açıkken cross'taki başlangıç marjini çekilemez. #### Isolated marjin: risk tek pozisyonda kalır Isolated modda teminat yalnızca o pozisyona ayrılır. Pozisyon likide olsa bile diğer isolated pozisyonlar ve cross pozisyonlar bundan etkilenmez; onlarda yaşanan bir likidasyon da bu pozisyona dokunmaz. Pozisyon açıkken teminat ekleyebilirsiniz; çıkarma ise strict isolated denen bazı varlıklarda kapalıdır. Karşılığında her pozisyonun likidasyon fiyatını ayrı ayrı takip etmeniz gerekir. Ayrılan teminat kaldıraca göre belirlendiği için isolated'de likidasyon fiyatı kaldıraca bağlıdır: kaldıraç düştükçe teminat artar ve fiyat tamponu genişler. Riskin tek pozisyonda kalması o pozisyonu korumaz. Risk diğer pozisyonlara yayılmaz, ama ona ayırdığınız teminatın tamamı kaybedilebilir. ### Likidasyon başladığında sırayla ne olur ve elle kapatmaktan farkı ne? Hesap değeri eşiğin altına inince venue pozisyonu önce işlem defterinde kapatmaya çalışır, olmazsa backstop ve son çare olarak ADL devreye girer. Hyperliquid kurallarına göre süreç şu sırayla ilerler: #### Mark price hesap değerini bakım marjininin altına iter ve likidasyon tetiklenir. #### Venue pozisyonu piyasa emirleriyle işlem defterinde kapatmaya çalışır. #### Kapanıştan sonra marjin şartları sağlanıyorsa kalan teminat hesabınızda kalır. #### Defter yetmezse likidasyon kasası (liquidator vault) üzerinden backstop likidasyon yapılır; bu durumda bakım marjini iade edilmez ve isolated pozisyonu olmayan bir cross hesapta hesap değeri sıfıra inebilir. #### Son güvence olarak otomatik pozisyon azaltma (ADL) çalışabilir: karşı taraftaki kârlı pozisyonlar gerçekleşmemiş kâra ve kullanılan kaldıraca göre sıralanır ve kapatılabilir. Teminatınızdan geriye ne kalacağını, sürecin hangi adımda durduğu belirler. Beşinci adım yalnızca zarardaki tarafı ilgilendirmez: kârlı tarafta pozisyon tutuyorsanız ADL sizin pozisyonunuzu da kapatabilir. Sıralamanın nasıl yapıldığını Hyperliquid’in otomatik pozisyon azaltma (ADL) açıklaması ayrıntılı biçimde anlatıyor. Elle kapatma bu akışın dışında kalır. Pozisyonun bir kısmını ya da tamamını ne zaman kapatacağınıza siz karar verirsiniz; kalan teminat o andaki kâr ve zarara göre hesabınızda durur. Likidasyon ve ADL ise venue kurallarıyla, sizden ayrıca onay alınmadan işler. Defterde kapanan bir likidasyonda kapanış fiyatını o anda defterdeki likidite belirler. Müdahale için en elverişli zaman, fiyat eşiğe ulaşmadan önceki süredir. Eşik aşıldıktan sonra süreç yukarıdaki sırayla işler. ### Önce büyüklük, sonra kaldıraç: stop seviyesi likidasyondan önce gelmeli Önce kabul ettiğiniz kaybı ve stop mesafesini belirleyin, büyüklüğü buradan hesaplayın. Kaldıraç yalnızca ayıracağınız teminatı değiştirir. Aşağıdaki rakamlar yöntemi göstermek için seçildi ve kişisel bir tavsiye içermez. #### Kabul edilen kayıptan pozisyon büyüklüğüne Varsayımsal örnek: - Sermaye: 20.000 ABD doları - Bir işlemde göze alınan kayıp: sermayenin %1'i, yani 200 ABD doları - Stop mesafesi: girişin %5 altı - Pozisyon büyüklüğü: 200 / 0,05 = 4.000 ABD doları - 4 kat kaldıraçta gereken teminat: 1.000 ABD doları - 8 kat kaldıraçta gereken teminat: 500 ABD doları Fiyat stop'a gelir ve pozisyon orada kapanırsa kayıp iki durumda da yaklaşık 200 ABD dolarıdır; komisyon, kayma ve funding bu tutarı büyütebilir. Kaldıracın değiştirdiği şey tampondur: varsayımsal %2,5 bakım marjiniyle likidasyon fiyatı 4 katta girişin %23,08, 8 katta ise %10,26 altında kalır. Bu sırayla çalışınca kaldıraç, büyüklük belirlendikten sonra verilen ikinci bir karara dönüşür. #### Stop, likidasyon fiyatının ötesinde kalırsa ne olur? Varsayımsal örnek: 100,00'dan açılan long, varsayımsal bakım marjini %2,5, stop 95,00. - 20 kat: likidasyon 97,44'te. Fiyat 95,00'e inmeden pozisyon likide olur ve stop hiç çalışmaz. - 10 kat: likidasyon 92,31'de. Stop önce gelir. - 4 kat: likidasyon 76,92'de. Stop önce gelir ve arada geniş bir tampon kalır. Stop'un tetiklenmesi, emrin tam o fiyattan gerçekleşeceği anlamına gelmez. [Hyperliquid emir türleri](https://hyperliquid.gitbook.io/hyperliquid-docs/trading/order-types) sayfasına göre TP ve SL emirleri tetiklenince piyasa emri olarak gerçekleşir, dolayısıyla kayma olabilir; tetik de mark price'a göre çalışır. Pozisyon açıldıktan sonra iş bitmiyor. Hyperliquid dokümanlarına göre kaldıraç yalnızca açılışta kontrol edilir ve sonrasında kullanımı izlemek kullanıcıya düşer. Dokümanlar zarardaki bir pozisyon için birkaç seçenek sayıyor: pozisyonu kısmen ya da tamamen kapatmak, isolated pozisyona teminat eklemek veya cross hesaptaki USDC teminatını artırmak. Dokümanlar, mark price likidasyon fiyatına ulaşmadan stop kullanmayı ya da pozisyondan çıkmayı öneriyor. Spread ve slippage ayrıntıları, [emir türleri ve genel risk yönetimi için başlangıç rehberi](https://sparkling.com.tr/kripto-trading-rehberi/) içinde ayrıca ele alınıyor. ### Sparkling'de ajan kaldıraç önerir, büyüklük ve onay sizde kalır sparkl.ing'in küresel ürün açıklamasına göre Sparkling, ajanla birlikte gelen bir trading uygulamasıdır: ajan perps işlemini yön ve önerilen kaldıraçla hazırlar, büyüklüğü kullanıcı seçer, işlemi kullanıcı onaylayıp imzalar ve likidasyon riski kullanıcıda kalır. Aynı açıklamaya göre perps işlemleri Hyperliquid üzerinde yürütülür ve Hyperliquid kurallarına tabidir; ajanın anahtarlara erişimi yoktur. Görev dağılımı kabaca şöyle: Ajanın hazırladıkları: - işlemin yönü (long ya da short) - önerilen kaldıraç - fiyat ve rota - teklifte görünen ücretler Kullanıcıda kalanlar: - pozisyon büyüklüğü - emrin alanlarını değiştirmek - onay ve imza - açık pozisyonu izlemek ve kapatma kararı Ajan piyasa riskini ortadan kaldırmaz. Bunu Sparkling'in kendi blogu açıkça yazıyor ve kaldıraçlı pozisyonların değerinin tamamını kaybedebileceğini ekliyor. Önerilen kaldıraç bir öneri olarak kalır; limit ya da koruma işlevi görmez. Sitede "yerleşik risk limitleri" ifadesi geçiyor, ancak bu limitlerin içeriği yayımlanmamış. Bu sayfadaki marjin ve likidasyon kuralları da Hyperliquid'e aittir. Hyperliquid, işlemlerin yürütüldüğü ayrı bir venue'dür ve Sparkling'e ait değildir; venue ve sözleşme türü [Hyperliquid üzerinde perpetual sözleşmeler](https://sparkling.com.tr/perpetual-futures/) sayfasında ayrıca anlatılıyor. Herhangi bir kaldıraç önerisini değerlendirirken iki soru işe yarar: önerilen kaldıraçta likidasyon fiyatı girişe ne kadar yakın düşüyor ve stop seviyesi ondan önce mi geliyor? Yukarıdaki hesaplar bu iki sorunun cevabını bulmak içindir. Ücret tarafında iki kalem ayrılır: işlem ücreti ve ağ ücreti (gas). Ürün açıklamasına göre işlem ücretleri imzadan önce teklifte görünür ve perps emirleri gasless'tır, yani emir verme ve iptal için kullanıcı gas ödemez. Gasless olması işlemin ücretsiz olduğu anlamına gelmez; işlem ücreti ve funding ayrıca geçerlidir. Ürün bilgileri ve Hyperliquid kuralları 13.10.2026 tarihinde kontrol edildi. #### Türkiye'de kaldıraçlı kripto işlemlerine ilişkin sınır [III-35/B.2 sayılı Tebliğ'in](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/03/20250313-6.htm) 14. maddesine göre, bu Tebliğ kapsamındaki platformlarda listelenen kripto varlıklar kaldıraçlı işlemlere, türev sözleşmelere, kredili işlemlere, açığa satışa ve ödünç verme işlemlerine konu olamaz. Hüküm Tebliğ kapsamındaki kripto varlık platformlarıyla ilgilidir; Türkiye'de her türlü vadeli işlemin yasak olduğu anlamına gelmez. Yurt dışındaki bir venue'de işlem yapılması da bu sınırın izinli bir istisnası sayılmaz: [SPK duyurusuna](https://www.spk.gov.tr/duyurular/basin-duyurulari/2024/kripto-varlik-hizmet-saglayicilara-iliskin-duyuru_02072024) göre yurt dışı platformların Türkiye'de yerleşik kişilere yönelik faaliyeti, 6362 sayılı Kanun'un 99/A maddesi kapsamında izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı sayılır. Dikkat: Sparkling'in kullanım koşullarına göre perps işlemleri bazı ülkelerde sunulmayabilir ve perps modülünün Türkiye'deki hukuki durumu doğrulanmadı. Yukarıdaki ürün açıklaması Türkiye'deki kullanıcılara yönelik bir kaldıraçlı işlem teklifi değildir. Modülün arayüzde görünmesi, self-custody ya da işlemin elle onaylanması yasallık kanıtı sayılmaz. ### FAQ #### Ajanın önerdiği kaldıracı değiştirebilir miyim? sparkl.ing’in ürün açıklamasına göre evet: ajan yön ve kaldıraç önerir, emrin alanları kullanıcı tarafından düzenlenebilir. Önerilen değer bir limit ya da koruma sağlamaz ve daha düşük bir kaldıraç da likidasyon riskini sıfırlamaz. #### Yapay zekâ likidasyonu önleyebilir mi? Önleyemez. Likidasyon, hesap değeri bakım marjininin altına indiğinde venue kurallarıyla gerçekleşir; ajan bu kuralları değiştirmez. Sparkling de ajanın piyasa riskini kaldırmadığını belirtiyor. Pozisyonu ve teminatı izlemek, gerektiğinde müdahale etmek size kalır. #### Kaldıraç pozisyon açıldıktan sonra kendiliğinden değişir mi? Ayarladığınız değer aynı kalır, fiili yük değişir. Hyperliquid’de kaldıraç yalnızca pozisyon açılırken kontrol edilir. Fiyat aleyhinize gittikçe teminata göre fiili kaldıraç yükselir; kullanımı izlemek, gerekirse kapatmak ya da teminat eklemek size düşer. #### Pozisyon açıkken teminat ekleyip çekebilir miyim? Evet, isolated pozisyonda: Hyperliquid kuralları teminat eklemeye ve çoğu varlıkta çıkarmaya izin verir (strict isolated varlıklarda çıkarma kapalıdır). Cross’ta başlangıç marjini pozisyon açıkken çekilemez; Hyperliquid kurallarında ortak tampon, hesaptaki USDC teminatı artırılarak büyütülebilir. Bu seçeneklerin Sparkling arayüzündeki karşılığı doğrulanmadı. #### Kaldıracı düşürmek likidasyon fiyatını her zaman uzaklaştırır mı? Isolated pozisyonda uzaklaştırır, çünkü pozisyona ayrılan teminat artar. Cross marjinde likidasyon fiyatı seçilen kaldıraca bağlı değildir; orada toplam hesap değeri ile bakım marjini belirleyicidir ve düşük kaldıraç yalnızca daha fazla teminat bağlar. #### Likidasyondan sonra teminattan geriye bir şey kalır mı? Likidasyonun nasıl gerçekleştiğine bağlı. Pozisyon işlem defterinde kapatılabildiyse ve marjin şartları sağlanıyorsa kalan teminat hesabınızda kalır. Backstop likidasyonda bakım marjini iade edilmez; isolated pozisyonu olmayan bir cross hesapta hesap değeri sıfıra inebilir. #### Stop emri her zaman belirlediğim fiyattan mı gerçekleşir? Her zaman değil. Hyperliquid kurallarında TP ve SL emirleri tetiklendiğinde piyasa emri olarak gerçekleşir, bu yüzden kayma olabilir; tetik de mark price’a göre çalışır. Sparkling’de hangi emir türlerinin sunulduğu doğrulanmadı. --- URL: https://sparkling.com.tr/kripto-trading-rehberi/ ## Kripto trading rehberi: spot, kaldıraç, futures, swap, sinyaller ve risk yönetimi Kripto trading, bir varlığı aldıktan sonra giriş, çıkış ve büyüklük kararlarını emirlerle vermektir. Bu kararlar spot piyasada ya da fiyata bağlı sözleşmelerle uygulanır. Bu kripto trading rehberi, yeni başlayanların karşılaştığı konuları kısa bölümlere ayırıyor: spot ve futures, emir türleri, gerçekleşme fiyatı, kaldıraç, saklama, güvenlik ve risk. Bölümlerin çoğu, konuyu ayrıntılı işleyen ayrı bir sayfaya yönlendiriyor. sparkl.ing'e göre Sparkling, ajanla (İngilizce agent) birlikte gelen bir trading uygulamasıdır. Ajan işlemi hazırlar, karar ve onay kullanıcıda kalır. Ürünün ayrıntıları sayfanın sonunda, Türkiye çerçevesiyle birlikte ele alınıyor. Rehber "kripto nasıl trade edilir" sorusuna genel bir çerçeve çizer. Kişisel öneri vermez, hangi varlığın alınacağını da söylemez. ### Hızlı özet - Spot işlemde varlığın kendisini alırsınız. Futures ve perpetual işlemde fiyata bağlı bir sözleşme açarsınız; teminat yetmezse pozisyon platformun kurallarıyla kapatılabilir. - Market emri gerçekleşmeyi, limit emri fiyat sınırını, stop emri tetik seviyesini hedefler. Limit emri kabul edeceğiniz fiyatı sınırlar ama gerçekleşmeyi garanti etmez; market ve stop emirlerinde gerçekleşme fiyatı sapabilir. - Kaldıraç kaybı da büyütür. Likidasyon ve otomatik pozisyon küçültme (ADL) platformun kurallarıyla işler ve ayrıca onay istemez. - Risk yönetimi işleme girmeden önce başlar: azami kayıp, pozisyon büyüklüğü, senaryo iptali ve işlem gerekçesi yazılır. - Kurtarma ifadesini kimseyle paylaşmayın. Garanti getiri, aciliyet baskısı veya sahte destek mesajında önce durun ve resmi kanaldan kontrol edin. ### Kripto trading nedir ve bir varlığı alıp beklemekten nasıl ayrılır? Kripto almak tek seferlik bir karardır, trading ise aynı varlık üzerinde giriş, çıkış ve büyüklük kararlarını art arda vermektir. Uzun vadeli tutmayı seçen kişi bir kez alır ve bekler. Trading yapan kişi fiyat hareketine bakarak pozisyon açar, küçültür, kapatır ve sonra yeniden düşünür. Karar sayısı arttıkça trading temelleri daha çok önem kazanır. Her girişte yeniden bir emir tipi seçer, yeniden ücret ödersiniz. Gerçekleşen fiyat da ekrandakinden biraz sapabilir. Tek alımda göze batmayan bu farklar, onlarca işlemin sonunda toplam sonucu belirgin biçimde değiştirir. Hangi kararı neden verdiklerini sonradan görebilmek için pek çok kişi işlemlerini kısa notlarla kayda geçirir. #### Bitcoin trading nasıl yapılır sorusu aslında neyi sorar Bitcoin trading, piyasa türünü, emir tipini, işlem büyüklüğünü ve kabul edilebilir azami kaybı işlemden önce belirleyip emir vermektir. Arama kutusuna "bitcoin trading nasıl yapılır" yazan biri aslında dört ön kararın cevabını arıyordur. Bitcoin burada yalnızca bir örnek: - Piyasa türü: Varlığın kendisini mi alacaksınız, fiyatına bağlı bir sözleşme mi açacaksınız? Farkı aşağıdaki spot ve futures bölümü anlatıyor. - Emir tipi: Hızlı gerçekleşme mi, belirli bir fiyat mı daha önemli? - Büyüklük: Bu pozisyon toplam paranızın ne kadarını taşıyacak? - Azami kayıp: Hangi kayıpta, hangi koşulda fikirden vazgeçeceksiniz? Bu soruya risk yönetimi bölümünde dönüyoruz. ### Spot ve futures: varlığın kendisini mi, fiyatına bağlı bir sözleşmeyi mi alıyorsunuz? Spot işlemde varlığın kendisini alırsınız. Futures ve perpetual işlemde ise varlığın fiyatına bağlı, teminatlı bir sözleşme pozisyonu açarsınız. Bu ayrım, kazancın nasıl oluştuğunu ve pozisyonun hangi yollarla kapanabileceğini de belirler. | Ölçüt | Spot | Futures ve perpetual | | --- | --- | --- | | Elinizde ne olur | Varlığın kendisi; sattığınızda pozisyon kapanır | Fiyata bağlı bir sözleşme; varlığın kendisi elinizde olmaz | | Yön | Kâr için fiyatın alış seviyesinin üstüne çıkması gerekir | Long ile yükselişe, short ile düşüşe pozisyon alınabilir | | Teminat ve likidasyon | Kaldıraçsız alımda zorla kapatma söz konusu olmaz | Teminat yetmezse pozisyon platform kurallarıyla kapatılabilir | | Ek maliyet | İşlem ücreti; zincir üstünde işlem yapılıyorsa ağ ücreti | İşlem ücretine ek olarak; perpetual sözleşmede funding ödemeleri | Perpetual sözleşmenin bir vade tarihi yoktur. Fiyatı, long ve short taraflar arasında dönemsel olarak el değiştiren funding ödemeleriyle spot fiyata yakın tutulur. Funding'in nasıl hesaplandığı ve bu sözleşmelerin hangi piyasa yapısında işlem gördüğü, [perpetual futures sözleşmelerinde funding ve piyasa yapısı](https://sparkling.com.tr/perpetual-futures/) sayfasında ayrıntılı olarak anlatılıyor. ### Market, limit ve stop emirleri hangi durumda ne yapar Market emri hemen gerçekleşmeyi, limit emri belirli bir fiyatı, stop emri ise tetik seviyesinde devreye girmeyi hedefler. Market emri gerçekleşme fiyatını, limit emri gerçekleşmeyi, stop emri ise tetiklendikten sonraki fiyatı garanti etmez. Her emir tipinde elde ettiğiniz bir şey ve karşılığında vazgeçtiğiniz başka bir şey vardır: - Market emri o an karşı tarafta bekleyen en uygun tekliften hemen gerçekleşmeyi hedefler. Hız kazanırsınız, ancak gerçekleşen fiyat ekranda gördüğünüzden farklı çıkabilir. - Limit emri belirlediğiniz fiyattan veya daha iyisinden gerçekleşir. Fiyatı siz sabitlersiniz; piyasa o seviyeye gelmezse emir hiç gerçekleşmeyebilir. - Stop emri fiyat belirlediğiniz tetik seviyesine ulaştığında devreye girer. Tetiklendikten sonraki gerçekleşme fiyatı tetikten uzaklaşabilir ve hızlı hareket eden bir piyasada bu fark büyür. Market emrindeki sapmanın bir nedeni emir defterinin yapısıdır. Uniswap'in belgelerinde anlatıldığı gibi, geleneksel bir emir defterinde büyük bir alış emri en uygun fiyattaki satış emirlerini tükettikten sonra daha pahalı seviyelerden dolmaya devam edebilir. Emir böylece birkaç seviyeye bölünür ve ortalama fiyat ilk seviyenin üstüne çıkar. Emir tiplerinin adları platformlar arasında benzer olsa da ayrıntılar değişir. Kesin davranışı, kullandığınız platformun kurallarında bulursunuz. ### Gerçekleşen fiyat neden ekrandakinden farklı çıkabilir: spread, slippage ve fiyat etkisi Spread, alış ve satış fiyatı arasındaki farktır. Slippage ise işlem beklerken fiyatın kaymasıdır ve ikisi de gerçekleşen fiyatı ekrandakinden uzaklaştırabilir. Teknik tanımıyla spread, bir varlık için verilen en yüksek alış teklifi ile en düşük satış teklifi arasındaki boşluktur. Çok işlem gören varlıklarda bu boşluk çoğunlukla dardır, az işlem görenlerde açılabilir. Fiyat etkisinde belirleyici olan likiditedir: belirli bir fiyatta ne kadar çok likidite varsa, aynı büyüklükteki işlem fiyatı o kadar az oynatır. [Uniswap dokümantasyonundaki swap ve slippage açıklaması](https://docs.uniswap.org/concepts/protocol/swaps), slippage'ı gönderilmiş bir işlem beklerken fiyatta oluşabilecek değişiklik olarak tanımlar. Aynı belgeye göre gerçekleşme fiyatı kabul ettiğiniz slippage aralığının dışına çıkarsa işlem başarısız olur ve swap gerçekleşmez. Arayüzün gösterdiği tahmini fiyat etkisi de garanti edilmez. Bunlar Uniswap protokolünün kurallarıdır, başka platformlarda işleyiş farklı olabilir. Varsayımsal örnek: Ekranda bir token 50,00 ABD doları görünüyor ve market emriyle alım yapıyorsunuz. Emriniz beklerken başka alımlar da geliyor, emir birkaç fiyat seviyesine yayılıyor ve ortalama gerçekleşme 50,15 ABD doları oluyor. Aradaki 0,15 ABD doları, yaklaşık %0,3'lük bir kaymadır. ### Kaldıraç ve likidasyon: teminat yetmediğinde ne olur Kaldıraç, teminatınızdan büyük bir pozisyon açmanızı sağlar ve kaybı da aynı oranda büyütür. Teminat yetmediğinde pozisyon, onayınız beklenmeden platformun kurallarıyla kapatılabilir. Bu yüzden kaldıraçlı bir pozisyon iki yoldan kapanabilir: sizin kararınızla ya da platformun likidasyonuyla. Ayırdığınız tutar, yani teminat, pozisyonun yalnızca bir kısmını karşılar. Fiyat lehinize giderse kazanç teminata oranla büyür, aleyhinize giderse kayıp da. Zarar biriktikçe teminat erir ve platformun belirlediği bakım marjini (maintenance margin) seviyesinin altına inerse pozisyon likide edilir. Kaldıraç oranı yükseldikçe fiyatın bu seviyeye ulaşması için gereken hareket küçülür. Pozisyonu kendi kararınızla kapattığınızda zamanlamayı ve emir tipini siz seçersiniz. Teminat oranları, likidasyon fiyatının nasıl bulunduğu ve örnek hesaplar [kaldıraçlı işlemlerde teminat ve likidasyon mekaniği](https://sparkling.com.tr/kripto-kaldiracli-islemler/) sayfasında adım adım anlatılıyor. Türkiye'de kaldıraç ve türev sözleşmelere ilişkin sınırlama için sayfanın sonundaki Sparkling bölümüne bakın. Dikkat: Likidasyon ve otomatik pozisyon küçültme (ADL), işlem yapılan platformun kurallarıyla yürür ve sizden ayrıca onay istemez. Teminatı ve toplam pozisyon büyüklüğünü izlemek size düşer. ### Risk yönetimi işleme girmeden önce nasıl başlar? Risk yönetimi, işleme girmeden önce azami kaybı, pozisyon büyüklüğünü ve fikrin geçersiz sayılacağı koşulu belirlemekle başlar. Yeni başlayanlar için kripto trading tam burada zorlaşır: fiyat oynamaya başladıktan sonra soğukkanlı bir sınır koymak çok daha güçtür. #### Volatilite aynı pozisyonu daha riskli hâle getirir Volatilite yükseldiğinde aynı büyüklükteki pozisyonun olası kaybı da slippage ihtimali de artar, bu yüzden büyüklük piyasanın o anki oynaklığına göre düşünülmelidir. Volatilite, fiyatın ne kadar hızlı ve ne kadar geniş bir aralıkta oynadığını anlatır. Sakin bir haftada makul görünen bir pozisyon, fiyatın birkaç saat içinde sert inip çıktığı bir günde aynı büyüklükte kalsa bile çok daha fazla kaybettirebilir. Böyle günlerde market ve stop emirlerinin gerçekleşme fiyatı da beklenenden fazla sapar. #### İşlemden önce yazılacak dört sınır Yazılacak dört sınır azami kayıp, pozisyon büyüklüğü, senaryo iptali ve işlem gerekçesidir. Birkaç satırlık bir not yeterli: - Azami kayıp: Bu işlemde kaybetmeyi kabul ettiğiniz tutar. Önceden belirlendiğinde tek bir işlemin toplam birikiminize etkisi sınırlı kalır. - Pozisyon büyüklüğü: Azami kayıp ile çıkış seviyesine olan uzaklık birlikte düşünülerek bulunur. Büyüklük önce seçilirse kayıp sınırı çoğu zaman sonradan ona uydurulur. - Senaryo iptali: Fikrinizi geçersiz kılacak fiyat seviyesi veya gelişme. Stop-loss ile aynı noktada olması gerekmez: iptal bir düşünce sınırıdır, stop-loss ise piyasaya gönderilen bir emir. - İşlem gerekçesi: Neden girdiğinizi bir iki cümleyle yazın, pozisyon kapanınca sonucu da ekleyin. Bu kayıtlar bir sonucu garanti etmez. Aynı hatanın kaçıncı kez tekrarlandığını görmeyi ise epey kolaylaştırır. ### Stablecoin'ler bir trading akışında ne işe yarar Trading'de stablecoin'ler çoğunlukla iki işlem arasında değeri bekletmek için kullanılır, ancak riskten arınmış değildir. Bir pozisyonu kapattıktan sonra tutarı oynak bir varlıkta bırakmak istemeyen kişi onu stablecoin'e geçirebilir. Pek çok işlem çifti stablecoin cinsinden fiyatlandığı için kâr ve zararı aynı birimle okumak da kolaylaşır. [ethereum.org'un stablecoin sayfası](https://ethereum.org/stablecoins/) bu tokenları, ETH fiyatı değişse bile sabit değerde kalmak üzere tasarlanmış varlıklar olarak tanımlar. Aynı sayfaya göre fiat destekli stablecoin'ler merkezidir: bir ihraççıya dayanırlar ve rezervlerin yeterli olduğunu göstermek için denetim gerektirirler. Fiyatın sabit kalması, sonuçta ihraççıya ve rezervlerine duyulan güvene bağlıdır. Türler, ihraççılar ve karşılaştırmalar için [stablecoin türleri ve aralarındaki farklar](https://sparkling.com.tr/stablecoinler/) sayfasına bakabilirsiniz. ### DEX ve swap: işlemin yapıldığı yer ile yapılan işlem DEX, tokenların takas edildiği merkeziyetsiz işlem yeridir. Swap ise bir tokenı başka bir tokena çevirme işleminin kendisidir; biri mekânı, diğeri eylemi anlatır. [ethereum.org'un DeFi açıklaması](https://ethereum.org/defi/) merkeziyetsiz borsaları, farklı tokenları istediğiniz zaman takas etmenizi sağlayan uygulamalar olarak tanımlar. Kaynağa göre bu sırada varlıklarınızın kontrolünü bırakmazsınız. Pek çok DEX otomatik piyasa yapıcı (AMM) modeliyle çalışır ve Uniswap belgelerine göre bu modelde swap, bekleyen alış satış emirleri yerine pasif bir likidite havuzuna karşı gerçekleşir. ethereum.org, her yazılım gibi bu ürünlerin de hata ve istismar (exploit) riski taşıdığını hatırlatır. Platformların altyapıya göre karşılaştırmasını [DEX borsalarının altyapısı ve birbirinden farkları](https://sparkling.com.tr/dex-borsalari/) sayfasında bulabilirsiniz. Tek bir ağ içindeki swap çoğunlukla tek işlemde tamamlanır ya da hiç gerçekleşmez. Ağlar arası (cross-chain) swap ise birkaç aşamadan oluşur: ilk aşama tamamlanıp sonraki aşama gecikebilir veya hata verebilir. Böyle bir durumda sonucun ne olacağı ve fonların nasıl kurtarılabileceği kullanılan rotaya ve köprüye bağlıdır. Tek bir bekleme süresi veya otomatik iade varsaymak doğru olmaz. Hangi aşamada hangi maliyetin çıkabileceğini [ağlar arası swap işleminin aşamaları ve maliyet kalemleri](https://sparkling.com.tr/kripto-swap/) üzerine hazırlanan sayfada görebilirsiniz. ### Merkezi borsa, DEX veya uygulama: değerlendirirken sorulacak sorular Platform seçerken önce anahtarları kimin tuttuğuna, ücretlerin onaydan önce görünüp görünmediğine ve sağlayıcının ülkenizdeki durumuna bakılır. ethereum.org'un anlatımıyla merkezi bir borsada işlemden önce varlıklarınızı yatırmanız ve borsanın onlara bakacağına güvenmeniz gerekir. Bir sıralama listesine göz atmadan önce şu dört soruyu sorun: - Anahtarları kim tutuyor ve erişiminizi kaybederseniz hesap nasıl kurtarılıyor? - İşlem ücreti ve varsa ağ ücreti, onay vermeden önce ekranda ayrı ayrı görünüyor mu? - İhtiyaç duyduğunuz emir türleri ve piyasalar sunuluyor mu, kuralları açıkça yazılmış mı? - Sağlayıcı Türkiye'de hangi çerçevede faaliyet gösteriyor? Bunu nereden kontrol edebileceğinizi aşağıdaki Türkiye bölümü anlatıyor. Aynı soruları platform türlerine göre ele alan [kripto borsalarını karşılaştırırken kullanılabilecek ölçütler](https://sparkling.com.tr/kripto-borsalari/) sayfası, seçimi daha somut bir zemine taşıyor. ### Sinyal, bot ve ajan: işlem fikrini kim üretir, emri kim verir Sinyal bir işlem fikri verir, bot kurallarına göre işlemi kendisi yürütür, ajan ise işlemi hazırlayıp karar ve onayı kullanıcıya bırakır. Üçünü ayırmanın en kısa yolu iki soru sormaktır: kararı kim veriyor, emri kim gönderiyor? #### Sinyal: yön ve seviye öneren bir bildirim Sinyal, bir varlık için yön, giriş ve çıkış fikri veren bir bildirimdir. Garanti taşımaz ve ona göre işlem açtığınızda karar sizin olur. Bir sinyalin kişisel yatırım önerisi sayılıp sayılmayacağı içeriğine ve hizmetin nasıl sunulduğuna bağlıdır; sinyali sizin onaylamanız bu soruyu tek başına çözmez. Sinyallerin paylaşıldığı kanallarda bir risk daha var. ESMA, EBA ve EIOPA'nın ortak bilgi notu, değeri düşük bir kripto varlığın fiyatını yapay olarak şişirip ardından satmayı (pump and dump) dolandırıcılık biçimleri arasında sayar. Bir sinyalde hangi bilgilerin bulunması gerektiğini [kripto sinyallerinin içeriği ve nasıl değerlendirileceği](https://sparkling.com.tr/kripto-sinyalleri/) sayfası ele alıyor. #### Bot, copy trading ve ajan: yürütmeyi kim yapar Botta yürütmeyi kurallar üstlenir, copy trading'de kopyaladığınız kişinin kararları uygulanır, ajan ise işlemi yalnızca hazırlar ve emri sizin onayınız gönderir. sparkl.ing blogundaki bot ve ajan karşılaştırması da bu ayrımı yapar; yazıya göre hazırlanan her işlem onaylanana kadar bir teklif olarak kalır. Bir botun davranışı kurallarına bağlıdır. Kurallarda durma veya piyasaya göre uyarlanma koşulu yoksa bot, şartlar değişse de çalışmaya devam eder. Copy trading'de kararları kopyaladığınız kişi verir, sonuçları ise siz yaşarsınız. Ajanın hazırladığı teklif de hata içerebilir: yönü, fiyatı ve maliyeti onaydan önce kendiniz kontrol etmeniz gerekir. Bot ile ajan, [trading botları ile AI ajanlarının çalışma farkı](https://sparkling.com.tr/ai-trading-bot/) sayfasında yan yana ele alınıyor. ### Varlıklarınızı kim saklıyor: borsa hesabı, kendi cüzdanınız ve soğuk saklama Merkezi hesapta anahtarları sağlayıcı, self-custody cüzdanda siz tutarsınız. Soğuk cüzdan ise özel anahtarı çevrimdışı saklar. Bu fark, bir sorun çıktığında kime başvurabileceğinizi de belirler. Merkezi bir hesapta erişim sorunlarını sağlayıcıyla çözersiniz, ama sağlayıcıya duyduğunuz güven de riskin bir parçası olur. Self-custody cüzdanda özel anahtar ve kurtarma ifadesi sizdedir; ikisini birden kaybederseniz cüzdanı sizin yerinize geri getirecek bir merkez bulunmaz. Soğuk saklama ise ayrı bir konudur: anahtarın nerede durduğuyla ilgilidir. ethereum.org'a göre donanım cüzdanı özel anahtarı çevrimdışı tutar, anahtar internete hiç dokunmaz ve cihazda yerel kalır. Trading için kullanılan bakiye genellikle çevrimiçi bir hesapta veya cüzdanda durur. Uzun süre işlem görmeyecek varlıklar için çevrimdışı saklama bu yüzden ayrıca düşünülür. Cihazların nasıl çalıştığını [soğuk cüzdanla çevrimdışı saklamanın nasıl işlediği](https://sparkling.com.tr/soguk-cuzdan/) sayfasında anlatılıyor. ### Onaydan önce güvenlik: kurtarma ifadesi, sahte destek ve benzer adresler Kurtarma ifadesini kimseyle paylaşmayın, adresi karakter karakter doğrulayın ve garanti getiri ya da aciliyet vaat eden mesajları uyarı işareti sayın. Kripto transferleri çoğunlukla geri alınamadığı için kontrolün zamanı onaydan öncesidir. - Kurtarma ifadesi ve özel anahtar hiçbir gerekçeyle paylaşılmaz. [ethereum.org güvenlik rehberi](https://ethereum.org/security/), meşru bir hizmetin, destek ekibinin veya sitenin bunları istemeyeceğini yazar. - Destekten olduğunu söyleyip özelden yazan hesaplara şüpheyle yaklaşın. ethereum.org'a göre sahte destekçiler herkese açık kanalda soru soranlara özel mesaj atar, resmi personel ise özel ve resmi olmayan kanallardan yazmaz. - Kurum taklidi kriptoya özgü değildir. [SPK'nın 12.06.2026 tarihli dolandırıcılık duyurusu](https://www.spk.gov.tr/duyurular/basin-duyurulari/2026/dolandiricilik-girisimlerine-iliskin-duyuru), kendini Kurul yöneticisi veya çalışanı gibi tanıtıp para isteyenlere karşı uyarır. Duyuruya göre SPK ve personeli telefon, SMS, e-posta veya sosyal medya üzerinden para talep etmez. - Benzer adreslere dikkat edin. [ESMA, EBA ve EIOPA'nın kripto dolandırıcılığı bilgi notu](https://www.esma.europa.eu/sites/default/files/2025-12/Crypto_fraud_and_scams_factsheet.pdf), dolandırıcıların benzer görünen bir adresten çok küçük bir tutar göndererek sahte adresi cüzdan geçmişinize düşürebildiğini anlatır. Fark çoğunlukla ortadaki birkaç karakterdedir; adresi geçmişten kopyalamayın. - Garanti edilen hızlı ve yüksek getiri, süre baskısı ve adınıza yatırım yapmayı teklif eden yabancılar uyarı işaretidir. ethereum.org çekilişleri (giveaway) doğrudan dolandırıcılık sayar. - Akıllı sözleşmelere sınırsız harcama izni vermeyin; ethereum.org, izni o işlemin gerektirdiği tutarla sınırlamayı önerir. ESMA, EBA ve EIOPA'nın 2025 tarihli bilgi notu, kripto transferinde para gittikten sonra geri almanın neredeyse imkânsız olduğunu da hatırlatır. ### Tokenize hisseler ve tahmin piyasaları neden ayrı ele alınır? Tokenize hisse, bir hisse veya ETF'nin fiyatını izleyen bir token türüdür ve size hissedarlık sağlamayabilir. Tahmin piyasaları ise kendine ait hukuki ve düzenleyici soruları nedeniyle ayrı bir sayfada işlenir. Tokenize hissede elinizde bir ihraççının çıkardığı token bulunur. Bu token adınıza kayıtlı bir hisse anlamına gelmeyebilir; hissedar haklarından hangilerinin ve nasıl yansıtıldığı ihraççının koşullarına bağlıdır. Mekanizmayı [tokenize hisselerin nasıl çalıştığı ve sınırları](https://sparkling.com.tr/tokenize-hisseler/) sayfası açıklıyor. Bu soruların ayrıntısını [tahmin piyasaları üzerine bilgilendirme sayfası](https://sparkling.com.tr/tahmin-piyasalari/) ele alıyor. ### Sparkling işlemi hazırlarsa karar kimde kalır? sparkl.ing'e göre ajan işlemi hazırlar, boyutu kullanıcı seçer, ücretler teklifte görünür ve her işlem kullanıcının onayıyla gerçekleşir. Kullanım koşulları da tüm işlemlerin açık onay gerektirdiğini yazar. Sitedeki anlatıma göre ajan yön, kaldıraç, fiyat ve rota bilgisini bir teklif hâlinde sunar ve anahtarlara erişemez. Site, Sparkling'in bir cüzdan, borsa veya trading botu olmadığını da belirtir. Ürün tanımında hazırlanabilen işlemler şunlardır: DEX'ler ve köprüler üzerinden yönlendirilen swap'lar, Hyperliquid'de yürütülen ve onun kurallarını izleyen perpetual pozisyonlar, strateji takibine dayalı sinyaller ve Backed'in ihraç ettiği xStocks tokenize hisseleri. Hyperliquid, Sparkling'e ait olmayan ayrı bir işlem yeridir. Siteye göre perpetual işlemler gasless olarak sunulur; swap, yatırma ve çekme işlemleri ise ağ veya üçüncü taraf maliyeti taşıyabilir. Gasless olması işlem ücreti alınmadığı anlamına gelmez. sparkl.ing, hesabı self-custodial olarak tanımlar. Ürün Telegram içinde ve [web sürümünde](https://link.sparkl.ing/sw2) çalışıyor. Ajan piyasa riskini ortadan kaldırmaz ve kaldıraçlı bir pozisyon tüm değerini kaybedebilir. Sparkling'in blogu, hazırlanan işlemlerin tavsiye niteliği taşımadığını yazar. Bu bölümdeki ürün bilgileri 13.10.2026 tarihinde sparkl.ing üzerinden kontrol edildi. Dikkat: Bu bölüm küresel bir ürünü sparkl.ing'in anlatımıyla tanıtır; Türkiye'deki kullanıcılara sunulan bir hizmet önerisi değildir. Tebliğ III-35/B.2'nin 14. maddesine göre, bu madde kapsamındaki platformlarda listelenen kripto varlıklar kaldıraç, türev sözleşme, kredili işlem, açığa satış ve ödünç verme konusu olamaz. Bu, her vadeli işlemin Türkiye'de yasak olduğu anlamına gelmez; hükmün kapsamını ve bir ürüne uygulanıp uygulanmadığını resmî metinden ve hukuki danışmanlıkla kontrol etmek gerekir. Hyperliquid gibi yurt dışı bir işlem yeri bu çerçeveyi aşmanın yolu olarak sunulmaz. Swap, perpetual pozisyonlar, sinyaller ve tokenize hisselerin Türkiye'den kullanılabilirliği doğrulanmış değildir; bir modülün arayüzde görünmesi bunu kanıtlamaz. ### Türkiye'deki çerçeve ve bu rehberin sınırları Türkiye'de kripto varlık hizmet sağlayıcıları SPK düzenlemesine tabidir ve SPK'ya göre listesinde yer almak yetki anlamına gelmez. Çerçeveyi ilgili kanun ve SPK tebliğleri çizer; ayrıntıları ve tarihleri resmî metinlerden okumak gerekir. SPK, faaliyetini sürdüren kripto varlık hizmet sağlayıcılarını bir listede yayımlar. [SPK'nın faaliyette bulunanlar listesi](https://www.spk.gov.tr/kurumlar/kripto-varlik-hizmet-saglayicilar/faaliyette-bulunanlar-listesi) sayfası, bu listede bulunmanın kuruluşun yetkilendirildiğini göstermediğini kendisi belirtir. Bir sağlayıcıyı kullanmadan önce durumunu doğrudan SPK kaynaklarından kontrol etmek bu yüzden önemlidir. [SPK'nın izinsiz faaliyetlere ilişkin sayfası](https://www.spk.gov.tr/yatirimcilar/izinsiz-sermaye-piyasasi-faaliyetleri) sermaye piyasası için yazılmıştır. Sayfa, izin almadan para toplayan kişi ve kuruluşlara itibar edilmemesini, şüphe hâlinde Kurula başvurulmasını ister. Bu ihtiyat, kripto alanında karşılaştığınız teklifleri değerlendirirken de işe yarar. Buradaki bilgiler geneldir ve hangi varlığın alınıp satılması gerektiğine dair bir yönlendirme içermez. İşlem kararı da riski de size aittir; bir işleme girip girmemeyi kendi mali durumunuza ve önceden yazdığınız sınırlara göre tartın. ### Trading sözlüğü: rehberde geçen 11 terimin kısa tanımları Sayfada geçen bazı terimlerin tek cümlelik karşılıkları; bir kısmı yukarıda daha ayrıntılı anlatıldı. - Emir defteri: Bir varlık için bekleyen alış ve satış emirlerinin fiyat seviyelerine göre sıralandığı liste. - Likidite: Bir varlığın fiyatı fazla oynatmadan ne kadar kolay alınıp satılabildiğini gösteren derinlik. - Fiyat etkisi: Emrinizin kendi büyüklüğü yüzünden piyasada yarattığı fiyat değişimi; piyasa sığlaştıkça büyür. - Teminat: Kaldıraçlı pozisyonu açık tutmak için ayırdığınız ve zarar oluştuğunda ilk eriyen tutar. - Bakım marjini (maintenance margin): Pozisyonun açık kalması için korunması gereken asgari teminat düzeyi; altına inilirse likidasyon başlayabilir. - Funding: Perpetual sözleşmede long ve short taraflar arasındaki dönemsel ödeme; sözleşme fiyatını spota yakın tutmaya yarar. - Long ve short: Long, fiyat yükselişinden; short, fiyat düşüşünden kazanç bekleyen pozisyonun adıdır. - Ağ ücreti (gas): İşlemin blokzincire kaydedilmesi için ağa ödenen bedel; platformun aldığı işlem ücretinden ayrı bir kalemdir. - Teklif (quote): Onaydan önce gördüğünüz fiyat, rota ve ücret özeti; piyasa hareket ettikçe yenilenebilir. - Köprü (bridge): Bir varlığın değerini bir blokzincirden diğerine taşıyan altyapı; ağlar arası swap'ın bir aşamasını oluşturur. - Kurtarma ifadesi (seed phrase): Cüzdanı yeniden kurmaya yarayan kelime dizisi; onu ele geçiren kişi cüzdandaki varlıklara erişebilir. ### FAQ #### Bu rehberdeki konulara hangi sırayla bakmak daha anlaşılır olur? Kavramlar birbirinin üstüne kurulduğu için emir türleri ve gerçekleşme fiyatıyla başlayıp risk sınırlarına geçmek kolaylık sağlar. Kaldıraç ve sözleşmeler sona kalır, çünkü kaldıraç önceki hataların hepsini büyütür. #### Stop emri zararımı kesin olarak sınırlar mı? Hayır. Stop emri tetik seviyesinde devreye girer, ama fiyatın çok hızlı düştüğü anlarda gerçekleşme fiyatı tetikten epey uzaklaşabilir ve kayıp planladığınızdan büyük çıkabilir. #### Bitcoin ile daha az işlem gören bir coinde trading aynı şekilde mi işler? Emirlerin mantığı aynıdır, sonuç farklılaşabilir. Az işlem gören bir varlıkta spread genişleyebilir, aynı büyüklükteki market emri de birkaç fiyat seviyesini tüketip ortalama fiyatı daha uzağa taşıyabilir. #### Ağ ücreti ile işlem ücreti arasındaki fark nedir? Ağ ücreti (gas), işlemin blokzincire kaydı için ağa ödenir; işlem ücretini ise platform veya hizmet alır. Bir uygulamanın ağ ücretini üstlenmesi işlem ücreti olmadığı anlamına gelmez, ikisini teklifte ayrı ayrı kontrol edin. #### Destek ekibinden olduğunu söyleyen biri kurtarma ifademi isterse ne yapmalıyım? Paylaşmayın ve yazışmayı bitirin. Meşru destek ekipleri kurtarma ifadesi veya özel anahtar istemez; sahte destekçiler ise çoğunlukla açık kanallarda soru soranlara özelden yazar. Resmi kanalı kendiniz bulup oradan ulaşın. #### Bir grupta "hemen girin" diye paylaşılan fırsata nasıl yaklaşmalıyım? Önce durun. ESMA, EBA ve EIOPA’nın bilgi notu süre baskısını ve garanti getiri vaadini uyarı işareti sayar; pump and dump düzenlerinde fiyat önce şişirilir, sonra satışla çöker. Paylaşanı ve kendi risk sınırlarınızı kontrol edin. #### Kaldıraç kullanmazsam likidasyon riski de ortadan kalkar mı? Kaldıraçsız spot pozisyonda borçla açılmış bir kısım olmadığından zorla kapatma söz konusu olmaz. Fiyat riski ise sürer, varlık sert düşebilir. Büyüklük ve volatilite kararları bu yüzden spotta da önemlidir. --- URL: https://sparkling.com.tr/kripto-swap/ ## Kripto swap ve ağlar arası işlem: teklif, rota, slippage ve bridge riski Kripto swap, elinizdeki bir token'ı bir rota üzerinden başka bir token'a çevirme işlemidir; ağlar arası swap'ta bu rotaya bir ya da birkaç bridge de girer. Bu sayfada örnek aldığımız ürün, sparkl.ing'in tanımıyla [bir ajanla çalışan trading uygulaması Sparkling](https://sparkling.com.tr/): ajan swap teklifini hazırlar, boyutu seçmek ve onaylamak kullanıcıya kalır. İngilizce kaynaklarda crypto swap diye geçen bu işlemi pratik tarafıyla ele alıyoruz: rota nasıl kurulur, teklifte hangi satırlara bakılır, slippage nereden çıkar ve ağlar arası bir işlem hangi aşamada takılabilir. İki noktayı en baştan söyleyelim. Zincir üstü bir işlem yayınlanıp onaylandıktan sonra geri alınamaz. Onaydan önce gördüğünüz teklif de bir tahmindir ve gerçekleşen sonuç ondan farklı çıkabilir. ### Hızlı özet - Swap varlığı, bridge ağı değiştirir; transfer ikisini de değiştirmez. Ağlar arası işlem ilk ikisini tek rotada birleştirir. - Teklif onaydan önce fiyatı, rotayı ve ücretleri gösterir, ama bir tahmindir; gerçekleşen sonuç farklı çıkabilir. - Ethereum'da ağ ücreti başarısız işlemde de ödenir ve ağdaki talebe göre değişir. - Bridge riski akıllı sözleşme ve teknolojiden gelir; güvene dayalı köprülerde saklama riski de eklenir. Bir aşama gecikirse incelediğimiz kaynaklarda iade ya da süre taahhüdü yer almıyor. - Onaydan önce hedef ağı, token sürümünü, adresin tamamını ve teklifi kontrol edin; zincir üstü işlem geri alınamaz. ### Swap, bridge ve transfer: hangisi varlığı, hangisi ağı değiştirir? Ağlar arası swap (cross-chain swap) hem varlığı hem ağı değiştirir; diğer işlemlerde bu iki değişimden en fazla biri olur. Farkı gösteren tablo, ethereum.org, Uniswap ve Chainalysis kaynaklarından derlediğimiz bir özettir: | İşlem | Varlık değişir mi? | Ağ değişir mi? | Devrede olan | Başlıca risk | | --- | --- | --- | --- | --- | | Aynı ağda swap | Evet | Hayır | Likidite havuzu ya da başka bir likidite kaynağı | Slippage, fiyat etkisi, ağ ücreti | | Ağlar arası swap | Evet | Evet | Likidite kaynakları ve en az bir bridge | Swap riskleri, üstüne bridge riski ve çok aşamalı süreç | | Bridge | Hayır (aynı varlık ya da başka ağdaki karşılığı) | Evet | Bridge sözleşmesi veya operatörü | Akıllı sözleşme ve teknoloji riski | | Transfer | Hayır | Hayır | Yalnızca ağın kendisi | Yanlış adres; işlem geri alınamaz | Tablodaki "aynı varlık" ifadesini biraz esnek okumak gerekir. ethereum.org'un bridge örneğinde Ethereum ana ağındaki ETH, Arbitrum'daki ETH'ye taşınır: ağ değişir, varlığın adı aynı kalır. Hedef ağda karşınıza çıkan şey bazen orijinal varlığın o ağdaki bir sürümüdür. Aynı kaynak WBTC'yi Ethereum'daki bir Bitcoin sürümü olarak tanımlar ve Bitcoin ağındaki orijinal varlıktan ayırır. Bu ayrım, onaydan önceki kontrollerde yeniden işinize yarayacak. ### Aynı ağda swap ile cross-chain swap: tek işlem mi, aşamalı süreç mi? Aynı ağdaki takas, Uniswap örneğinde olduğu gibi, tek bir işlemde ya gerçekleşir ya hiç gerçekleşmez. Cross-chain swap ise iki ağda birkaç aşamadan geçer ve her aşama kendi içinde tamamlanır. Aradaki fark çoğu zaman bir şey ters gittiğinde belirginleşir; bir aşama takılırsa ne olacağını ayrı bir bölümde anlatıyoruz, önce iki işleyişe bakalım. #### Aynı ağda swap: tek işlem, tek sonuç Uniswap protokolünde takas, pasif bir likidite havuzuna karşı tek bir işlem olarak yürür. İşlem gönderilirken kabul edilebilecek bir fiyat aralığı da belirlenir. Fiyat bu aralığın dışına çıkarsa işlem başarısız olur: token'larınız el değiştirmez, yarım kalmış bir durum da oluşmaz. Başarısız deneme yine de arkasında bir maliyet bırakabilir, çünkü Ethereum'da ağ ücreti işlemin sonucundan bağımsız olarak ödenir. #### Ağlar arası swap: iki ağda iki ayrı olay Blokzincirler birbirinden yalıtılmış biçimde gelişti. ethereum.org'un ifadesiyle doğrudan iletişim kuramazlar ve token'lar aralarında serbestçe dolaşamaz; bu boşluğu bridge doldurur. Chainalysis'in tarif ettiği tipik modelde fonlar kaynak ağdaki bir sözleşmede kilitlenir ve hedef ağda karşılığı paralel bir varlık olarak verilir. Bir ağlar arası swap kabaca şu aşamalardan geçebilir (kesin aşama sayısı rotaya bağlıdır): 1. Kaynak ağda swap ya da fonların bridge'e kilitlenmesi. 2. Hedef ağda karşılığın bridge üzerinden verilmesi. 3. Gerekirse hedef ağda istediğiniz token'a ikinci bir swap. Aşamaların her biri kendi ağında ayrı bir olaydır. Bu yüzden biri tamamlanmışken diğeri henüz bitmemiş olabilir. Sparkling'in Kullanım Koşulları da bridge'lerin, oracle'ların ve agregatörlerin ek hata noktaları getirdiğini kabul eder. ### Rota nasıl kurulur ve swap agregatörü bu zincirde hangi işi görür? Rota, token'ınızın hangi likidite kaynaklarından ve gerekirse hangi bridge'lerden geçeceğini gösteren yoldur. Swap agregatörü (swap aggregator) ise birden fazla kaynağa bakıp bu seçenekleri tek bir teklifte toplayan katmandır. Bir rotanın halkaları çoğu zaman tanıdık parçalardır: kaynak ağdaki bir DEX'in likidite havuzu, ağ değişiyorsa bir bridge, hedef ağda yine bir havuz. Her halka ayrı bir platformda çalışır. Agregatör bu parçaları tek tek aramanıza gerek bırakmadan bir araya getirir ve ortaya çıkan yolu tek bir fiyatla sunar. [Merkeziyetsiz borsaların nasıl çalıştığı ve birbirinden nasıl ayrıldığı](https://sparkling.com.tr/dex-borsalari/) başlı başına bir konu. sparkl.ing'in açıklamasına göre Sparkling'de swap'lar DEX'ler ve bridge'ler üzerinden yönlendirilir. Rotanın hangi ölçütle seçildiğine dair yayımlanmış bir açıklama bulamadık. Rotaya eklenen her halka yeni bir seçenek getirir, ama yeni bir hata noktası da ekler. Daha fazla kaynağın taranması, teklifin her koşulda daha avantajlı çıkacağı anlamına gelmez. Teklif, onu oluşturan halkaların o anki durumunu yansıtır. ### Sparkling'de bir swap'ı kim hazırlar, kim onaylar ve hangi ağlar var? sparkl.ing’in anlattığı akışta ajan swap emrini hazırlar, boyutu ve onayı kullanıcıya bırakır; işlem onaydan sonra zincir üstünde sonuçlanır. Akış beş aşamadan oluşur: #### Kullanıcı, hangi ağdaki hangi token'ı neye çevirmek istediğini Telegram'daki Sparkling'e kısa bir cümleyle yazar. #### Ajan emri fiyat, rota ve ücretlerle hazırlar. #### İşlem boyutunu kullanıcı belirler; bu karar ajana bırakılmaz. #### Kullanıcı teklifi inceler; rota ya da ücretler uymuyorsa onay vermeden vazgeçebilir. #### Onaydan sonra işlem zincir üstünde sonuçlanır. Kullanım Koşulları da her işlemin açık onay gerektirdiğini yazar. sparkl.ing, işlemin elle, ajanla ya da ikisi birlikte yapılabileceğini söylüyor; boyut ve onay her durumda kullanıcıda kalır. Ağlara gelince: sparkl.ing’e göre, 13.10.2026 itibarıyla swap’lar Solana, Ethereum, TON ve Bitcoin arasında yapılabiliyor. Desteklenen token’ların listesini incelediğimiz sayfalarda bulamadık, bu yüzden bir token’ın dört ağın hepsinde bulunduğunu varsaymayın. Aynı kaynağa göre ajanın anahtarlarınıza erişimi yok; uygulama Telegram’da ve web sürümünde çalışıyor. ### Teklif ekranını satır satır okumak: fiyat, rota ve ücretler Teklif (quote), onaydan önce tahmini fiyatı, rotayı ve uygulanacak ücretleri gösterir. Kesin sonuç sayılmaz, çünkü piyasa ve ağ koşulları değiştikçe gerçekleşen tutar da değişebilir. Onaydan önce özellikle şu dört satıra bakın: - Tahmini alacağınız miktar ve bu miktarın dayandığı kur. - Rota ve geçilen ağlar, özellikle rotada bir bridge olup olmadığı. - Teklifte gösterilen ücret satırları. - Hedef ağ ve hedef token. Rota satırı göründüğünden fazlasını anlatır. Orada bir bridge görüyorsanız işlem çok aşamalı olacak demektir; aşağıda anlatılan bekleme ve birden fazla ağ ücreti ihtimali de bununla birlikte gelir. Kullanım Koşulları teklif fiyatlarını açıkça tahmin olarak tanımlar: gerçekleşen fiyat piyasa hareketi, slippage ve ağ yoğunluğu nedeniyle farklı olabilir. Uniswap dokümantasyonu da benzer bir uyarı yapar: arayüzün gösterdiği swap koşulları garanti edilmez. Kısacası ekrandaki rakamlar o anın fotoğrafıdır. ### Slippage ve fiyat etkisi: teklif ile sonuç arasındaki fark nereden gelir? Fiyat etkisi, işleminizin havuzdaki likiditeye göre fiyatı ne kadar oynattığıdır. Slippage ise işlem gönderildikten sonra, beklerken fiyatın değişmesidir. İkisi de alacağınız miktarı tekliften farklı kılabilir. [Uniswap dokümantasyonundaki swap açıklaması](https://docs.uniswap.org/concepts/protocol/swaps) bu iki kavramı ayrı tutar. Belirli bir fiyatta ne kadar çok likidite varsa, aynı büyüklükteki bir işlemin fiyat etkisi o kadar düşük olur. Slippage toleransı, kullanıcının fiyat etkisinin üstüne kabul edebileceği ek sapma payıdır. Gerçekleşme fiyatı bu payın dışına çıkarsa, daha önce gördüğümüz gibi, işlem başarısız olur. Protokol bir de son geçerlilik zamanı (deadline) kullanır: bu an geçince takas iptal edilir ve işlem uzun süre beklemede kalmaz. Varsayımsal örnek: Teklif, 1.000 birim A token karşılığında yaklaşık 40 birim B token gösteriyor ve tolerans %1. İşlem beklerken fiyat biraz kayıyor. Sonuç toleransın içinde kalırsa elinize örneğin 39,7 birim B token geçer. Kayma %1'i aşarsa işlem başarısız olur ve takas hiç gerçekleşmez. Rakamlar yalnızca mekanizmayı göstermek için seçildi. Fiyatı oynatan tek etken piyasa olmayabilir. [ethereum.org'un MEV sayfası](https://ethereum.org/developers/docs/mev/), blok üretiminden çıkarılabilecek azami değer anlamına gelen MEV'i anlatırken sandviç saldırısına uğrayan kullanıcıların daha yüksek slippage ve daha kötü bir işlem sonucuyla karşılaştığını yazar. Bu genel bir açıklamadır; belirli bir uygulamanın bu riske karşı ne yaptığı hakkında bir şey söylemez. ### Swap maliyetinin üç katmanı: uygulama ücreti, ağ ücreti ve üçüncü taraflar Bir takasın maliyeti teklifte gösterilen uygulama ücreti, ağ ücreti (gas) ve üçüncü taraf ücretlerinden oluşur. Bunlardan ağ ücreti, işlem başarısız olduğunda da ödenebilir. #### Uygulama ücreti. sparkl.ing’e göre ücretler, her işlemi imzalamadan önce teklifte görünür. Sparkling ücretlerinin tutarı incelediğimiz sayfalarda yayımlanmış değil, bu yüzden burada bir oran vermiyoruz. #### Ağ ücreti (gas). ethereum.org’daki gas ve ücretler açıklaması gas’ı, Ethereum’da bir işlemin gerektirdiği hesaplama miktarını ölçen birim olarak tanımlar. Ücret, ağın kendi para birimi olan ether (ETH) ile ödenir. Ağda talep arttığında kullanıcılar daha yüksek bahşiş önermek zorunda kalır ve ücret yükselir. Kullanım Koşulları’na göre ağ ücretleri, başarısız işlemler dahil, iade edilmez. Bu mekanik Ethereum’a özgüdür; Solana, TON ve Bitcoin’e genellenmemelidir. #### Üçüncü taraf ücretleri. Likidite sağlayıcıları, işlemin sonuçlandığı yerler ve diğer üçüncü taraflar kendi ücretlerini alabilir. Ağlar arası işlem birden fazla ağda iş gördüğü için aynı rotada birden fazla ağ ücreti oluşabilir. sparkl.ing’e göre gasless işlem yalnızca perps ve prediction markets için geçerlidir; swap, yatırma ve çekme işlemleri ağ maliyeti taşıyabilir. ### Cross-chain işlemde bir aşama gecikir ya da hata verirse ne olur? Ağlar arası bir işlemde bir aşama tamamlanıp sonraki gecikebilir ya da hata verebilir. Böyle bir durumda sonuç ve toparlanma yolu rotaya ve kullanılan bridge'e bağlıdır; incelediğimiz kaynaklarda iade ya da belirli bir süre için verilmiş bir taahhüt yer almıyor. Varsayımsal örnek: A ağındaki token'ınız swap edilip bridge'e aktarıldı ve bu işlem A ağında onaylandı. B ağında ise karşılığı henüz görünmüyor. Buradan sonra birkaç ihtimal var: aşama bir süre bekledikten sonra tamamlanabilir, varlık geçici olarak rotadaki ara bir token'da kalabilir ya da çözüm bridge'in kendi süreçlerine bağlı hâle gelebilir. Hangisinin yaşanacağını rotanın tasarımı ve bridge'in işleyişi belirler. Uniswap örneğindeki aynı ağ takasında durum daha nettir: fiyat aralığın dışına çıkarsa işlem bütünüyle başarısız olur. Ağlar arası işlemde ise A ağındaki adım çoktan gerçekleşmiştir. Kullanım Koşulları, zincir üstü işlemlerin yayınlanıp onaylandıktan sonra geri alınamadığını ve ağ ücretlerinin iade edilmediğini yazar. Dolayısıyla ilk aşama için ödenen ağ ücreti, sonraki aşama gecikse ya da hata verse bile geri gelmez. sparkl.ing işlemin zincir üstünde sonuçlandığını söylüyor, ama bir tamamlanma süresi yayımlamıyor. Dikkat: Rotasında bridge bulunan bir teklifi onaylamak, bekleme ve kısmi tamamlanma ihtimalini de kabul etmek anlamına gelir. Onaydan önce teklifteki rotada kaç aşama olduğuna bakın. ### Kripto köprü riski nereden gelir: güven modeli, akıllı sözleşme ve geçmiş saldırılar Kripto köprü riski, türü ne olursa olsun akıllı sözleşme ve teknoloji riskinden gelir; güvene dayalı köprülerde buna saklama riski de eklenir. Bridge, varlıkları ve bilgiyi blokzincirler arasında taşıyan yapıdır. [ethereum.org'un blockchain bridge rehberi](https://ethereum.org/bridges/) köprüleri güven modeline göre ayırır. Güvene dayalı (trusted) bridge'ler işleyişleri için merkezi bir tarafa ya da sisteme dayanır. Güven gerektirmeyen (trustless) bridge'ler akıllı sözleşmeler ve algoritmalarla çalışır. Pek çok çözüm de bu iki ucun arasında bir yerde durur. Rehbere göre bir kripto köprü (crypto bridge) kullanırken risk birkaç yerden gelir. Akıllı sözleşmedeki bir kod hatası kullanıcı fonlarının kaybına yol açabilir; yazılım arızası ya da kötü niyetli bir saldırı da işleyişi bozabilir. Güvene dayalı modellerde sansür ve saklama riski eklenir, çünkü operatörler anlaşıp kullanıcı fonlarını çalabilir. Kullanıcının kendi hatası da fonları riske atar. ethereum.org, en uygun bridge tasarımının muhtemelen henüz bulunmadığını da not eder. Bu risklerin geçmişte nasıl sonuç verdiğini rakamlar gösteriyor. [Chainalysis'in 02.08.2022 tarihli bridge saldırıları analizi](https://www.chainalysis.com/blog/cross-chain-bridge-hacks-2022/), o tarihe kadar 13 ayrı bridge saldırısında yaklaşık 2 milyar ABD doları değerinde kripto varlığın çalındığını hesaplamıştı. Aynı analize göre köprü saldırıları, 2022'de o güne kadar çalınan toplam fonların %69'unu oluşturuyordu. Chainalysis'e göre köprüler, çoğu zaman fonların toplandığı merkezi bir saklama noktası barındırdıkları için cazip bir hedef oluyor. Bunlar 2022 verileridir: bugünkü durumu göstermezler, tarihli bir gösterge olarak okunmalıdırlar. ### Onaydan önce dört kontrol: ağ, token sürümü, adresin tamamı ve teklif Onaydan önce hedef ağı, token’ın o ağdaki sürümünü, adresin tamamını ve teklifi kontrol edin; zincir üstü işlem geri alınamaz. Kullanım Koşulları, yanlış adrese gönderilen fonları Sparkling’in iade etmediğini de açıkça yazar. #### Hedef ağı kontrol edin. Yanlış ağ seçilerek gönderilen bir işlem, yayınlanıp onaylandıktan sonra geri çevrilemez. #### Token'ın o ağdaki sürümünü kontrol edin. Aynı ad başka bir ağda farklı bir sözleşmeye ya da sarılmış (wrapped) bir sürüme karşılık gelebilir; yukarıdaki WBTC örneği tam olarak bunu anlatıyor. Stablecoin’lerde de aynı soruyla karşılaşırsınız: aynı stablecoin’in farklı ağlardaki sürümleri ayrı bir sayfada ele alınıyor. #### Adresin tamamını karakter karakter karşılaştırın. AB denetleyicilerinin 2025 tarihli kripto dolandırıcılığı bilgi notu address poisoning denen yöntemi anlatır: dolandırıcı, benzer görünen bir adresten cüzdanınıza çok küçük bir tutar göndererek bu adresi işlem geçmişinize sokar. Fark çoğu zaman adresin ortasındaki birkaç karakterdedir ve yöntem, adresleri bakmadan kopyalayıp yapıştırma alışkanlığını hedefler. Aynı nota göre bu yolla gönderilen fonlar çoğu durumda kalıcı olarak kaybolur. #### Teklifi son kez okuyun. Rota, ücret satırları ve hedef token beklediğiniz gibi mi? ### Türkiye'den okurken: düzenleme çerçevesi ve bu sayfanın sınırları Türkiye'de kripto varlık hizmet sağlayıcılarının kuruluş ve faaliyet esasları SPK tebliğleriyle düzenlenir; bu sayfa swap işlemleri için hukuki görüş sunmaz. [SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin başvuru süreçleri sayfası](https://www.spk.gov.tr/kurumlar/kripto-varlik-hizmet-saglayicilar/basvuru-surecleri), bu çerçeveyi III-35/B.1 sayılı Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ üzerinden anlatır. Burada Sparkling'in lisansı, SPK nezdindeki durumu ya da Türkiye'de kullanılabilirliği hakkında bir iddiada bulunmuyoruz. Kendi cüzdanınızdan yaptığınız bir swap veya bridge işleminin bu çerçevede nasıl nitelendirildiğini açıklayan birincil bir kaynağa da ulaşamadık. Kripto varlık fiyatları oynaktır. Buradaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel durumunuza göre hazırlanmış bir yatırım tavsiyesinin yerini tutmaz. ### FAQ #### "Kripto swap borsası" araması ne anlama gelir, Sparkling böyle bir borsa mı? Bu arama, token çevirme işlemini (takas) bir borsada ya da DEX’te verilen emirle aynı şey sayan bir ifade biçimidir. Swap bir işlemdir ve borsada, DEX’te ya da bir uygulamanın içinde yapılabilir. sparkl.ing’e göre Sparkling ne cüzdan ne borsa ne de trading botudur; bir ajanla gelen trading uygulamasıdır ve swap’lar DEX’ler ve bridge’ler üzerinden yönlendirilir. #### Bir token'ı başka bir ağa geçirmek için her zaman swap gerekir mi? Hayır. Varlık aynı kalıp yalnızca ağ değişiyorsa yapılan iş bir bridge işlemidir. Varlık da değişiyorsa ağlar arası swap söz konusu olur. Token’ı aynı ağda başka bir adrese göndermek ise transferdir ve Ethereum’da bunun için de ağ ücreti ödenir. #### Aynı token'ın farklı ağlardaki sürümleri birbirinin yerine geçer mi? Her durumda geçmez. ethereum.org, WBTC’yi Ethereum’daki bir Bitcoin sürümü olarak tanımlar ve Bitcoin ağındaki orijinal varlıktan ayırır. Bu yüzden onay vermeden önce hedef ağdaki sürümün beklediğiniz token olup olmadığını kontrol edin. #### Slippage toleransını olabildiğince düşük tutmak her zaman daha mı iyi? Mutlaka değil. Uniswap dokümantasyonuna göre fiyat tolerans aralığının dışına çıkarsa işlem başarısız olur ve swap gerçekleşmez. Çok dar bir tolerans bu yüzden başarısız işlem ihtimalini artırabilir; Ethereum’da başarısız işlemin ağ ücreti yine de ödenir. Tolerans genişledikçe de daha kötü bir fiyata razı olma payınız büyür. #### Ağ ücreti neden bir swap'tan diğerine değişir? Ethereum örneğinde ücret, işlemin gerektirdiği hesaplamaya ve ağdaki talebe bağlıdır: talep arttığında kullanıcılar daha yüksek bahşiş önerir ve ücret yükselir. Bu mekanik Ethereum için anlatılmıştır, diğer ağlara olduğu gibi taşınmamalıdır. Teklifteki ücret satırları, teklifin hazırlandığı andaki koşulları gösterir. #### Ağlar arası bir swap ne kadar sürer? Tek bir süre yoktur. Süre; rotadaki ağların yoğunluğuna, aşama sayısına ve kullanılan bridge’e bağlıdır. sparkl.ing işlemin zincir üstünde sonuçlandığını belirtir, ancak bir süre taahhüdü yayımlamaz. Bu yüzden burada dakika ya da saat cinsinden bir tahmin vermiyoruz. #### Swap'ın boyutunu ajan mı belirliyor? Hayır. sparkl.ing’e göre işlem boyutunu kullanıcı seçer; ajan yalnızca emri hazırlar ve hazırladığı teklif, siz boyutu girip onay verene kadar bir taslak olarak kalır. --- URL: https://sparkling.com.tr/dex-borsalari/ ## DEX borsaları nedir? Merkeziyetsiz borsalar ile CEX arasındaki farklar DEX borsaları (decentralized exchange), token takasını aracı bir şirket yerine blokzincirdeki akıllı sözleşmelerle yürüten platformlardır. Takası cüzdanınızdan attığınız imza başlatır, kurallar ise sözleşmenin kodunda yazılıdır. Merkeziyetsiz borsaları bu yüzden bir altyapı türü olarak düşünmek gerekir: DEX işin yapıldığı yer, swap ise sizin yaptığınız eylemdir. Sparkling ise DEX değildir; sparkl.ing'e göre ajanla birlikte gelen bir trading uygulamasıdır ve swap'ları DEX'ler ve köprüler üzerinden yönlendirir. Yazıda fiyatın nasıl oluştuğu, DEX ile merkezi borsanın farkı, maliyet kalemleri ve riskler anlatılıyor. ### Hızlı özet - DEX borsası token takasını aracı bir şirket yerine akıllı sözleşmeyle yürütür; takası kendi cüzdanınızdan imzalarsınız. - DEX'te fiyat üç modelden biriyle oluşur: likidite havuzu (AMM), emir defteri ya da RFQ ve ihale. - Takas maliyeti tek komisyon değildir: fiyat etkisi, slippage, gas ve varsa platform ücreti ayrı kalemlerdir. Ethereum'da gas işlem başarısız olsa da ödenir; her ağda aynı olması gerekmez. - Merkezi borsada saklamayı borsa üstlenir; DEX'te varlıklar imzaya kadar cüzdanınızda kalır, ama sözleşme ve onay riskini siz taşırsınız. - Sparkling bir DEX değil, swap'ları DEX'ler üzerinden yönlendiren bir uygulamadır; ayrıntısı yazının sonundaki bölümde. ### Bir DEX işlemi cüzdandan blokzincire nasıl ilerler? İşlemi kendi cüzdanınızla imzalarsınız, akıllı sözleşme onu kendi kurallarına göre yürütür ve sonuç blokzincire yazılır; arada emri tutan bir şirket yoktur. DEX tarafında süreç kabaca beş adımdan oluşur: #### Cüzdanınızı DEX'in arayüzüne bağlar, takas etmek istediğiniz iki tokenı ve miktarı seçersiniz. #### Arayüz, sözleşmeden okunan fiyatı ve işlemin fiyata etkisine dair bir tahmini gösterir. #### İşlemi cüzdanınızla imzalarsınız. Ağa göre işleme bir de ağ ücreti (gas) eklenebilir. #### İşlem bir bloğa alınmayı bekler. Bloğa girdiğinde sözleşmenin kodu çalışır. #### Sonuç zincire yazılır: tokenlar cüzdanınıza gelir ya da işlem reddedilir. ethereum.org’un DeFi sayfası bu yapıyı, işlemdeki finansal kurumun yerini akıllı sözleşmenin alması olarak anlatır. Aynı sayfa, yayındaki bir sözleşmeyi kimsenin değiştiremeyeceğini ve piyasanın 7/24 açık olduğunu da yazar. Pratikte bu konu protokolden protokole değişir. Uniswap dokümantasyonu kendi sözleşmelerini güncellenemeyen ve kimsenin durduramadığı kod olarak tanımlar. ethereum.org’un akıllı sözleşme güvenliği rehberi ise sözleşmelerin varsayılan olarak değiştirilemez olduğunu, yükseltme kalıplarıyla bir ölçüde değiştirilebilir hâle getirilebildiğini yazar; bu yüzden her DEX aynı yapıda olmayabilir. ### Fiyat nerede oluşur: DEX'lerde üç temel model DEX'te fiyat ya likidite havuzundaki token oranından, ya emir defterindeki eşleşmeden ya da teklif veren tarafların rekabetinden çıkar. Seçilen model, DEX kripto takaslarında büyük bir işlemin fiyatı ne kadar kaydıracağını ve hangi risklerin öne çıkacağını da belirler. Aşağıda üçü ayrı ayrı anlatılıyor. #### AMM ve likidite havuzu: takas doğrudan havuzla yapılır AMM'de takas, tokenların biriktiği bir likidite havuzuna karşı yürür; fiyat havuzdaki iki tokenın oranından çıkar ve işlem büyüdükçe kayar. AMM, otomatik piyasa yapıcı (automated market maker) anlamına gelir. Bu modelde karşınızda başka bir kullanıcının emri bulunmaz: [Uniswap dokümantasyonundaki takas açıklaması](https://docs.uniswap.org/concepts/protocol/swaps), takasların sırayla eşleşen tek tek emirler yerine pasif bir likidite havuzuna karşı yürüdüğünü söyler. Uniswap protokolünde takas ücreti havuza likidite sağlayanlara gider. Aynı protokolde herkes takas yapabilir, likidite ekleyebilir ya da yeni bir piyasa açabilir ve bunun için kimseden izin alınmaz. Başka DEX'lerde ücret oranı, ücretin kime gittiği ve piyasa açma kuralları farklı olabilir. #### Emir defteri modeli: alış ve satış emirleri fiyat seviyelerinde eşleşir Emir defterinde alış ve satış emirleri fiyat seviyelerine dizilir; büyük bir piyasa emri sıradaki emirleri tüketerek daha kötü fiyata kayabilir. [Uniswap protokolünün genel tanıtımı](https://docs.uniswap.org/concepts/uniswap-protocol), halka açık piyasaların çoğunun bu merkezi limit emir defteri (order book) yapısını kullandığını belirtir. Bazı merkeziyetsiz piyasalar da emir defterini zincir üstünde çalıştırır. Varsayımsal örnek: Defterde 100 ABD dolarından 1 token, 101 ABD dolarından 2 token ve 104 ABD dolarından 5 token satış emri bekliyor. 5 tokenlık bir piyasa alış emri ilk iki seviyeyi bitirir, kalan 2 tokenı 104 ABD dolarından alır. Ortalama fiyat 102 ABD dolarına çıkar, oysa ekrandaki ilk fiyat 100 ABD dolarıydı. #### RFQ ve ihale modelleri: fiyatı teklif verenlerin rekabeti belirler RFQ ve ihale modellerinde fiyatı, emri doldurmak için yarışan teklif verenler belirler ve sonuç zincir üstünde kesinleşir. RFQ (request for quote, yani fiyat teklifi isteme) yaklaşımında belirli bir takas için fiyat istenir. Bir piyasa yapıcı ya da çözücü (solver) teklif verir, seçilen teklif zincir üstünde uzlaştırılır. İhale tabanlı yapının nasıl işlediğini [UniswapX genel bakış sayfası](https://docs.uniswap.org/contracts/uniswapx/overview) özetliyor. Belgede UniswapX, AMM'ler ve diğer likidite kaynakları üzerinden işlem yapan ihale tabanlı bir takas protokolü olarak tanımlanır. Kullanıcı emrini imzalar, filler adı verilen taraflar da bu emri kendi stratejileriyle yerine getirmek için yarışır. Örnek yalnızca fiyatın nasıl oluştuğunu göstermek için seçildi. ### Agregatörler ve yönlendiriciler: DEX'lerin üzerindeki rota katmanı Agregatör, farklı DEX'lerdeki likiditeye bakıp işlem için rota arayan ve likiditeyi kendisi tutmayan bir üst katmandır; bu yüzden kendi başına bir DEX sayılmaz. Yönlendirici (router) de benzer bir iş görür. Bir takası tek bir havuz yerine birkaç havuza ya da birkaç adıma bölebilir, tokenlar farklı ağlardaysa rotaya bir köprü adımı da ekleyebilir. Bu katman alttaki riskleri ortadan kaldırmaz. Likidite hâlâ DEX'lerde durduğu için havuz derinliği, sözleşme hatası ve onay riski de oradan gelir. Rota hesabı ise bir tahmindir: işlem zincire ulaşana kadar havuzlardaki oranlar değişebilir ve hesaplanan rotanın en uygun sonucu vereceği önceden bilinemez. Terimde küçük bir karışıklık da var. ethereum.org "agregatör" kelimesini, DeFi'deki bakiye ve pozisyonları tek ekranda toplayan portföy araçları için de kullanır; burada kastedilen takas rotası arayan katmandır. Rotanın, teklifin ve köprünün pratikte nasıl göründüğünü [rota, teklif ve köprü adımlarını anlatan kripto swap sayfası](https://sparkling.com.tr/kripto-swap/) daha ayrıntılı gösteriyor. ### Merkezi borsa ile DEX: altı kriterde karşılaştırma CEX'te varlıkları önce borsaya yatırır ve saklamayı ona bırakırsınız; DEX'te varlıklar imzaya kadar cüzdanınızda kalır, buna karşılık sözleşme ve onay riskini siz taşırsınız. Tablo bir kazanan seçmiyor, yalnızca iki yapının riski ve sorumluluğu nereye koyduğunu gösteriyor. | Kriter | DEX | Merkezi borsa (CEX) | | --- | --- | --- | | Saklama | Varlıklar imzaya kadar kullanıcının cüzdanında kalır | Varlıklar işlemden önce borsaya yatırılır, saklamayı borsa üstlenir | | Likidite kaynağı | Likidite havuzları, zincir üstü emirler veya teklif veren taraflar | Borsanın kendi emir defterindeki alıcılar ve satıcılar | | Emir modeli | Havuz (AMM), emir defteri ya da RFQ ve ihale | Çoğunlukla emir defteri | | Slippage ve fiyat etkisi | Havuz derinliğine ve işlemin bekleme süresine bağlıdır | Defterin derinliğine bağlıdır; büyük piyasa emirleri sonraki fiyat seviyelerine kayabilir | | Ağ ücreti (gas) | Ağ işlem ücreti talep edebilir, ancak kullanıcı bunu her zaman ayrı bir işlemle ödemez: ağa ve cüzdana göre uygulamalar ücreti karşılayabilir | Genellikle yatırma ve çekme gibi zincir üstü hareketlerde doğar; iç eşleşme borsanın defterinde kalır | | Ana risk türü | Sözleşme hatası, verilen token onayları, sahte tokenlar | Borsaya duyulan güven, borsanın saldırganlar için hedef olması | ethereum.org farkı bir güven meselesi olarak anlatır: merkezi borsada varlıklarınızın korunması için borsaya güvenmeniz gerekir ve bu borsalar saldırganlar için cazip hedeflerdir. Aynı kaynağa göre çoğu DEX ürünü fonlarınızı saklamaz. Bunun da bir bedeli var. Şimdilik kodu okuyabilen teknik kişilere güvenmek gerekiyor ve her yazılımda olduğu gibi bu ürünlerde de hata ve istismar görülebiliyor. Merkeziyetsiz borsalar ile merkezi platformlar arasında somut bir seçim yapacaksanız [merkezi ve merkeziyetsiz platformları karşılaştıran borsa rehberi](https://sparkling.com.tr/kripto-borsalari/) konuyu daha geniş ele alıyor. ### Slippage, fiyat etkisi ve gas: maliyeti oluşturan ayrı kalemler Bir DEX takasının maliyeti dört kalemden oluşabilir: fiyat etkisi, slippage, ağa ödenen gas ve varsa platformun takas ücreti. Hepsini tek bir "komisyon" sanmak kolaydır, ama her kalemin nedeni ayrıdır. Fiyat etkisi ve slippage piyasadan, gas ise ağın kendisinden kaynaklanır. #### Fiyat etkisi ile slippage nerede ayrılır? Fiyat etkisi işlem büyüklüğünün havuz derinliğine oranından, slippage ise işlem beklerken fiyatın değişmesinden doğar; tolerans aşılırsa işlem reddedilir. Uniswap dokümantasyonuna göre belirli bir fiyatta ne kadar çok likidite varsa aynı büyüklükteki takasın fiyat etkisi o kadar düşük olur. Slippage ise gönderdiğiniz işlem onay beklerken fiyatta oluşabilecek değişimi anlatır. Varsayımsal örnek: Aynı 1.000 ABD dolarlık takası iki ayrı havuzda düşünün. Toplam değeri 20.000 ABD doları olan küçük bir havuzda bu işlem oranı belirgin biçimde kaydırır. 2.000.000 ABD dolarlık bir havuzda ise etkisi çok daha küçük kalır. Önceden belirlenen süre sınırını (deadline) aşan bekleyen işlem de iptal olur. İşlem sıralamasından doğan ek slippage ise aşağıdaki MEV bölümünde ele alınıyor. #### Gas: işlem başarısız olsa da ödenen ağ ücreti Gas, işlemi yürütmek için ağa ödenen ücrettir. Ethereum'da işlem başarısız olsa da ödenir ve DEX'in takas ücretinden ayrı bir kalemdir. [ethereum.org'daki gas ve ücretler belgesi](https://ethereum.org/developers/docs/gas/) gas'ı, Ethereum'da bir işlemin gerektirdiği hesaplama işini ölçen birim olarak tanımlar; ücret ağın kendi para birimi olan ether (ETH) ile ödenir. Talep arttığında kullanıcılar daha yüksek öncelik ücreti teklif eder, cüzdanların çoğu da önerilen ücreti kendiliğinden doldurur. Ücretin her zaman kullanıcıdan ayrı bir işlemle alınması da gerekmez: [ethereum.org'un hesap soyutlaması sayfası](https://ethereum.org/roadmap/account-abstraction/), uygulamaların kullanıcıların gas ücretini karşılayabildiğini veya ETH dışındaki tokenlarla ödemeye izin verebildiğini yazar. Bu mekanizmanın hangi DEX'te ya da ağda işlediği ürüne göre değişir. Bu anlatım Ethereum içindir; her DEX ve ağ için genellenemez. Başka ağlarda ücretin adı, hesaplanma biçimi ve kimin ödediği farklı olabilir. Ücretle bekleme süresi arasında da bir bağ var. Çok düşük ücret teklif edilen işlemi doğrulayıcılar daha az tercih eder ve işlem uzun süre bekleyebilir. Bekleme uzadıkça slippage toleransının aşılması ya da süre sınırının dolması olasılığı da artar. ### Akıllı sözleşme riski: denetim raporu neyi garanti etmez? Denetim yalnızca ek bir inceleme turudur ve her hatayı yakalamaz; yayına alınmış sözleşme kodu da çoğu zaman sonradan düzeltilemez. [ethereum.org'un akıllı sözleşme güvenliği rehberi](https://ethereum.org/developers/docs/smart-contracts/security/) denetimi her derde deva bir çözüm gibi görmemeyi önerir. Rehber, açık bulan kişilere (genellikle iyi niyetli hacker'lara) ödül veren bug bounty programlarını ek bir kontrol katmanı olarak anar. Bir açık istismar edildiğinde çalınan varlıkların izini sürmek çok zordur ve bu varlıklar çoğunlukla geri alınamaz. 30.07.2023'teki Curve ve Vyper olayı bunun somut bir örneği. [Vyper ekibinin olay sonrası raporu](https://hackmd.io/@vyperlang/HJUgNMhs2), o gün birkaç Curve.Fi likidite havuzunun Vyper derleyicisinin 0.2.15, 0.2.16 ve 0.3.0 sürümlerindeki gizli bir açık yüzünden istismar edildiğini anlatır. Açığın kaynağı, derleyicide hatalı uygulanmış yeniden giriş (re-entrancy) korumasıydı. Hata 0.3.1 sürümünde giderilmişti, fakat bunun protokolleri nasıl etkilediği fark edilmemiş ve protokollere ayrıca haber verilmemişti. Açık bu kez sözleşmelerin derlendiği araçtan geldi: risk, incelediğiniz kodun dayandığı katmanlarda da olabilir. ### MEV, token onayları ve sahte tokenlar: kullanım sırasında gözden kaçan riskler Sandviç saldırısında büyük bir takasın önüne ve arkasına emir konur; ethereum.org'a göre kurban daha yüksek slippage ve daha kötü yürütme ile karşılaşır. Bu tür riskler koddan çok, işlemin bloğa hangi sırayla girdiğinden ve imzayla neye izin verdiğinizden doğar: - MEV: Blok üretilirken işlemleri bloğa almak, dışarıda bırakmak ya da sıralarını değiştirmek yoluyla elde edilebilen ek değer. [ethereum.org'un MEV açıklaması](https://ethereum.org/developers/docs/mev/), DEX arbitrajı gibi bazı MEV türlerinin protokollere fayda sağladığını ve konunun Ethereum ile sınırlı kalmadığını da not eder. - Sandviç saldırısı: Arayıcı (searcher) denen taraflar bekleyen işlemleri (mempool) izleyerek büyük DEX takaslarını arar; iki emrin arasında kalan işlem daha kötü bir fiyattan gerçekleşir. Başkasının işleminin önüne geçmenin genel adı front-running'dir. - Token onayı: [ERC-20 standardındaki approve işlevi](https://ethereum.org/developers/docs/standards/tokens/erc-20/), hesabınızdaki belirli miktarda tokenın üçüncü bir hesap tarafından harcanmasına izin verir. Takastan önce istenen onay, sözleşmeye bu yetkiyi tanır. - Sahte token ve sığ likidite: Uniswap'ta herkes izin almadan yeni bir piyasa açabilir. Bu açıklık, tanınmış bir tokenı taklit eden sözleşmelerle ya da çok sığ likiditeli havuzlarla karşılaşma olasılığını da doğurur. Dikkat: Onay istendiğinde, imzalamadan önce iznin hangi sözleşmeye ve hangi miktar için verildiğini kontrol edin. Arayüzün gösterdiği uyarılar bir garanti sayılmaz. ### "En iyi DEX hangisi?" sorusuna sıralama yerine kontrol listesi Herkes için tek bir en iyi DEX yoktur; bir platformu değerlendirirken arayüzün kime ait olduğu, denetim, likidite derinliği ve istenen onaylar herhangi bir sıralamadan daha belirleyicidir. DEX borsaları arasında karar verirken aşağıdaki altı soru, hazır listelerden daha çok bilgi verir: - Arayüz ve protokol: İmzaladığınız site kime ait ve hangi protokole bağlanıyor? Uniswap dokümantasyonuna göre protokole web arayüzleri üzerinden erişmek ek izin yapıları ve farklı bir yürütme davranışı getirebilir. - Denetim ve sınırları: Sözleşmeler denetlendiyse rapor hangi sürümü ve hangi kapsamı inceliyor? - Bug bounty: Açık bulanları ödüllendiren bir program var mı? - Likidite derinliği: İşlem yapacağınız çiftte havuz ya da defter ne kadar derin, arayüz ne kadar fiyat etkisi öngörüyor? - İstenen onaylar: Platform hangi sözleşme için, hangi tokenda ve hangi miktarda harcama izni istiyor? - Ağ ve token sözleşmesi: İşlem hangi ağda yürüyor, tokenın sözleşme adresi beklediğinizle aynı mı, tahmini gas ne kadar? Yanıtlar hangi riski üstlendiğinizi görünür kılar; kararı yine siz verirsiniz. Trading'in temel kavramları henüz yabancı geliyorsa [yeni başlayanlar için kripto trading rehberi](https://sparkling.com.tr/kripto-trading-rehberi/) daha rahat bir başlangıç noktası olur. ### "Canlı DEX" diye arayanlar için: fiyat verisi nereden gelir? Anlık DEX verileri, işlem yapılan arayüzde ve zincir üstü veriyi okuyan araçlarda görünür. "Canlı DEX" araması çoğu zaman bir tanımdan çok anlık fiyat, grafik ve işlem hacmi arayışını anlatıyor gibi görünüyor. Metindeki fiyat ve tutar örneklerinin hepsi varsayımsaldır. Anlık fiyatın kaynağı blokzincirin kendisidir. Havuzlardaki token oranları ve gerçekleşen takaslar zincire yazılır, arayüzler ve veri araçları da bu kayıtları okuyup ekrana getirir. Arayüzde gördüğünüz fiyat, teklifin istendiği andaki bir tahmindir. İşlem yürürken fiyat etkisi, slippage ve gas devreye girdiği için ekrandaki rakam ile cüzdanınıza gelen miktar farklı çıkabilir. ### Türkiye'de DEX kullanımı ve SPK çerçevesi hakkında bilinenler Türkiye'de kripto varlık hizmet sağlayıcıları (KVHS) SPK düzenlemesine tabidir; merkeziyetsiz borsaların hukuki durumuna dair incelenen birincil kaynaklarda açık bir hüküm bulunmadığı için burada bir sonuç çıkarılmıyor. Çerçeve, 7518 sayılı Kanun ile 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nda yapılan değişikliklere dayanıyor. Ayrıntılar SPK'nın III-35/B.1 sayılı Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ'inde ve III-35/B.2 sayılı tebliğde yer alıyor. Faaliyette bulunanlar listesiyle ilgili önemli bir ayrıntıyı SPK kendisi belirtiyor: [SPK'nın faaliyette bulunanlar listesi sayfası](https://www.spk.gov.tr/kurumlar/kripto-varlik-hizmet-saglayicilar/faaliyette-bulunanlar-listesi), bu listede yer almanın yetkilendirme anlamına gelmediğini yazar. Liste, başvuru yapan kuruluşlar hakkında bilgi vermek için tutulur. Bu sayfa Sparkling için herhangi bir lisans, kayıt veya SPK statüsü ileri sürmez. Kendi durumunuz için hukuki bir değerlendirme gerekiyorsa bir uzmana danışmanız daha doğru olur. ### Sparkling'in DEX'lerle ilişkisi: altyapıyı kullanan, işlemi hazırlayan uygulama Sparkling kendisi bir DEX olarak çalışmaz; sparkl.ing'e göre swap işlemlerini DEX'ler ve köprüler üzerinden yönlendirir. Ajanın hazırladığı işlem, onay için kullanıcıya sunulur. Sık sorulan sorular bölümünde Sparkling'in cüzdan, borsa ya da trading botu olup olmadığı sorusuna "hiçbiri" yanıtı verilir. Kullanılan DEX'lerin ve köprülerin tam listesi ile rotanın hangi modelle kurulduğu sitede yayımlanmıyor; bu yüzden burada da isim verilmiyor. Yukarıda anlatılan platform riskleri rotadaki DEX'ler için de geçerlidir. İşlem ücretleri imzadan önce teklifte görünür. Sitedeki "gasless" (gas ücreti olmadan) ifadesi perps ve prediction markets için verilir; swap, yatırma ve çekme işlemleri bu ifadede sayılmaz ve ağ ücreti ya da üçüncü taraf maliyetleri doğabilir. Gasless ifadesi işlem ücretini, funding'i veya giriş çıkış maliyetlerini de ortadan kaldırmaz. Sparkling'in 24.05.2026 tarihli kullanım koşullarına göre gas kullanıcıya aittir ve ağ ya da zincir üstü koşullar yüzünden başarısız olan işlemlerde de iade edilmez. [Takas işleminin adım adım nasıl ilerlediği](https://sparkling.com.tr/kripto-swap/) ayrı bir sayfada anlatılıyor. sparkl.ing'e göre ürün hem Telegram'da hem de [web sürümünde](https://link.sparkl.ing/sw2) yayında. Bu bölümdeki ürün bilgileri 13.10.2026 tarihinde sparkl.ing üzerinden kontrol edildi. ### FAQ #### DEX'te takas sırasında varlıklarım nerede durur? İmzaya kadar kendi cüzdanınızda dururlar. İmzaladığınızda takası akıllı sözleşme yürütür ve karşılığında gelen tokenlar da cüzdanınıza döner. ethereum.org’a göre çoğu DEX ürünü fonlarınızı saklamaz; yine de verdiğiniz token onayları sözleşmeye belirli bir miktarı harcama izni tanır. #### Kodu açık olan bir DEX kendiliğinden güvenli sayılır mı? Hayır. Açık kod herkesin sözleşmeyi incelemesine imkân verir, ancak ethereum.org’a göre pratikte kodu okuyabilen teknik kişilere güvenmek gerekir. Denetimler de her hatayı yakalamaz. Açıklık bir kontrol imkânı sunar, güvenliğin kanıtı sayılmaz. #### Likidite havuzunda ödenen takas ücreti kime gider? Uniswap dokümantasyonuna göre bu protokolde takas ücreti havuza likidite sağlayanlara gider. Başka DEX’lerde ücret oranı ve paylaşımı farklı olabilir. Ağa ödenen gas bu ücretin içinde yer almaz, ayrıca ödenir. #### Her DEX likidite havuzu mu kullanır, emir defterli DEX de var mı? Hayır, hepsi havuz kullanmaz. Bazı merkeziyetsiz piyasalar emir defterini zincir üstünde çalıştırır, bazıları da fiyatı teklif ve ihale yöntemleriyle oluşturur. Kullanılan model fiyat etkisini ve riskleri değiştirir. #### Slippage toleransını çok dar ya da çok geniş tutmak ne değiştirir? Çok dar bir tolerans, fiyat biraz oynadığında işlemin reddedilmesine yol açabilir; Ethereum’da gas bu durumda da ödenir. Çok geniş bir tolerans ise işlemin daha kötü bir fiyattan, örneğin bir sandviç saldırısında, gerçekleşmesine kapı açar. Herkese uyan bir oran yoktur. #### Sparkling sandviç saldırısına karşı koruma sağlıyor mu? Sparkling’in sitesinde MEV veya sandviç saldırısına karşı bir koruma beyanı yer almıyor; böyle bir koruma varsayılmamalı. Swap’lar yönlendirildikleri DEX’lerde yürüdüğü için o platformlara özgü riskler geçerli kalır. #### Sparkling'in yönlendirdiği bir takasta karşı taraf kim olur? Takas, rotadaki platformların likiditesiyle gerçekleşir. Bu platformların tam listesi sitede yayımlanmıyor; ücretler imzadan önce teklifte gösterilir. --- URL: https://sparkling.com.tr/kripto-borsalari/ ## Kripto para borsaları ve trading uygulamaları: aralarındaki farklar ve seçim kriterleri Kripto para borsaları aynı kalıptan çıkmaz. Kripto varlık alıp satarken üç ayrı yapıyla karşılaşırsınız: merkezi borsa (İngilizce kaynaklarda crypto exchange), merkeziyetsiz borsa (DEX) ve self-custodial trading uygulaması. Bunları birbirinden ayıran şey, işlemi kimin yürüttüğü ve işlemden sonra varlığın kimin kontrolündeki hesapta durduğudur. Sayfada Sparkling'e de yer veriyoruz; onu neden borsa saymadığımızı ayrı bir bölümde açıklıyoruz. Marka sıralaması yerine altı ölçüt ve bu ölçütleri kendi önceliğinize göre tartmanın bir yolu var. ### Hızlı özet - Üç yapı var: merkezi borsa (CEX), merkeziyetsiz borsa (DEX) ve self-custodial trading uygulaması. - Merkezi borsada bakiye şirketin hesabında durur. DEX'te işlemi akıllı sözleşme yürütür ve risk koda kayar. - Self-custody etiketi tek başına kanıt değildir. Kurtarma ifadesini dışa aktarıp başka bir cüzdanda açabildiğinize bakın. - Altı ölçütle karşılaştırın: saklama, piyasalar, ücret şeffaflığı, kullanım deneyimi, güvenlik modeli, fiat erişimi. "Gasless" ifadesi işlem ücretini ortadan kaldırmaz. - SPK Geçici Listesi'nde yer almak izin anlamına gelmez; Sparkling de bu listede yer almıyor. ### Üç yapıyı ayıran iki soru: işlemi kim yürütür, varlığı kim saklar? Her iki sorunun cevabı yapıdan yapıya değişir. Merkezi borsada ikisinin cevabı da şirkettir. DEX'te yürütmeyi akıllı sözleşme üstlenir, varlık da cüzdanınızdan çıkmaz. Trading uygulamasında cevap tek kelimeye sığmaz; anahtarın gerçekte nerede tutulduğuna bakmanız gerekir. #### Merkezi borsa (CEX): emir defteri de bakiye de şirkette Merkezi borsa, alım ve satım emirlerini kendi sisteminde eşleştiren ve müşteri bakiyelerini kendi hesaplarında tutan bir şirkettir. Hesap açıp para yatırdığınızda varlıklarınızın saklanmasını bu şirkete emanet etmiş olursunuz. Bu tür borsalar genellikle ayrıca müşterilerinden kimlik doğrulaması ister. Gündelik kullanımda bu düzenin rahat bir tarafı var. Şifrenizi unuttuğunuzda sıfırlayabilir, bir sorun çıktığında destek ekibine yazabilirsiniz. Bedeli ise karşı taraf riskidir. [ethereum.org'un cüzdanlar sayfası](https://ethereum.org/wallets/) bunu açıkça hatırlatır: borsa kullanırken saklama konusunda borsaya güvenirsiniz ve borsa mali sıkıntıya düşerse varlıklarınız da risk altına girer. Arayüz ne kadar rahat olursa olsun, şirketin mali durumu ve iç süreçleri de sizin risk hesabınıza girer. #### Merkeziyetsiz borsa (DEX): işlemi akıllı sözleşme yürütür, varlık cüzdanınızda kalır Merkeziyetsiz borsada (DEX) işlemi blokzincirdeki bir akıllı sözleşme yürütür. Varlığı platforma yatırmazsınız; takası kendi cüzdanınızdan onaylarsınız. [ethereum.org'un DeFi rehberi](https://ethereum.org/defi/) farkı şöyle özetler: DEX'lerde varlıklarınızın kontrolünü elden bırakmadan token takası yapabilirsiniz. Yürütme genellikle iki biçimde olur. Bir kısım DEX, likidite havuzları üzerinden fiyat oluşturan otomatik piyasa yapıcılarla (AMM) çalışır. Diğerleri emirleri zincir üstündeki bir emir defterinde toplar. Aynı rehbere göre merkeziyetsiz platformlarda limit emri, perpetual sözleşmeler ve marjinli işlem de bulunabilir. Bu, söz konusu ürünlerin Türkiye'deki durumunu göstermez; ilgili norm aşağıdaki piyasalar bölümünde. Bu modelin de bir bedeli var. Şirkete duyulan güvenin yerini koda duyulan güven alır ve rehberin uyardığı üzere bu ürünler de her yazılım gibi hata ve istismar barındırabilir. Cüzdanın güvenliği ise sizin işinizdir. Platform örneklerini ve [merkeziyetsiz borsaların altyapı farklarını](https://sparkling.com.tr/dex-borsalari/) ayrı bir sayfada ele alıyoruz. #### Self-custodial trading uygulaması: arayüz şirketten, imza yetkisi sizden Self-custodial trading uygulaması emir defteri işletmez ve müşteri bakiyesi tutmaz. İşlemi sizin kontrolünüzdeki hesaptan hazırlar ve onayınızla ilgili ağa ya da işlem yerine iletir. Arayüzü bir şirket geliştirir, işlemi başlatan imza ise sizden çıkar. Cüzdanla arasındaki fark şurada: ethereum.org'a göre cüzdan sağlayıcıları fonlarınızı saklamaz; cüzdan, hesabınıza erişmenizi sağlayan bir araçtır. Trading uygulaması bu erişimin üstüne işlem kurmayı ekler ve fiyatı, rotayı, maliyeti tek bir akışta gösterir. Bir uygulamanın kendine "self-custodial" demesi tek başına kanıt sayılmaz, çünkü kullanımı kolaylaştıran bazı katmanlar anahtarları sunucu tarafında tutabilir. Bunu nasıl sınayabileceğinizi saklama modeli bölümünde anlatıyoruz. Gerçek self-custody'de anahtarların ve kurtarma ifadesinin güvenliği size aittir. Erişimi kaybettiğinizde hesabı geri açacak bir destek hattı çoğu durumda bulunmaz. ### Altı ölçüt, üç yapı: karşılaştırma tablosu Bir kripto para borsasını ya da trading uygulamasını karşılaştırırken altı ölçüt işinizi görür: saklama, piyasalar, ücret şeffaflığı, kullanım deneyimi, güvenlik modeli ve fiat erişimi. Aynı ölçüt CEX'te, DEX'te ve trading uygulamasında başka bir şeyi kontrol etmenizi ister. | Ölçüt | Merkezi borsa | DEX | Self-custodial trading uygulaması | | --- | --- | --- | --- | | Saklama | Bakiye şirketin hesaplarında, saklama ona emanet | Varlık kendi cüzdanınızda kalır | Anahtarın gerçekte nerede durduğunu doğrulayın | | Piyasalar | Şirketin listelediği spot ve türev piyasalar | Sözleşmenin ve havuzların desteklediği tokenlar | Uygulamanın bağlandığı işlem yerlerine bağlıdır | | Ücret şeffaflığı | Ücret tablosunu fiyat farkıyla birlikte okuyun | Ağ ücreti ve fiyat etkisi işleme göre değişir | Ücret onaydan önce teklifte görünüyor mu, bakın | | Kullanım deneyimi | Genellikle tanıdık hesap ve şifre düzeni | Cüzdan bağlama ve izin onayları gerekir | Onay ekranında maliyet, ağ ve adresi kontrol edin | | Güvenlik modeli | Şirketin güvenlik önlemleri ve mali sağlamlığı | Sözleşme kodu ve kendi cüzdan güvenliğiniz | Anahtar düzeni ve geri alınamayan işlemler | | Fiat erişimi | Ülkeye ve ödeme ortağına göre değişir | Takas zincir üstünde, fiat yolu ayrıca kontrol edilir | Platforma, ülkeye ve ödeme ortağına bağlıdır | Her hücre, o yapıda neyi sormanız gerektiğini gösterir. Aşağıdaki bölümler satırları tek tek açıyor; kullanım deneyimi ile fiat erişimi aynı başlıkta. ### Saklama modeli: varlığınız hangi hesapta duruyor? Saklama modelini anahtarın ve imzanın nerede bulunduğu belirler. [ethereum.org’daki merkeziyetsiz uygulama dokümanı](https://ethereum.org/developers/docs/dapps/), kolaylık için eklenen katmanların zamanla fiilen merkezi hizmetlere dönüşebileceğini yazar. Bir uygulamayı denerken şu üç soru işe yarar: #### Kurtarma ifadesini ya da özel anahtarı dışa aktarabiliyor musunuz? ethereum.org’a göre kurtarma ifadesi çoğu durumda cüzdana yeniden ulaşmanın tek yoludur. #### İşlemi onaylayan imza kimin cihazında ya da kimin kontrolündeki altyapıda atılıyor? #### Hizmet bir gün kapanırsa varlığınıza başka bir cüzdan üzerinden ulaşabilir misiniz? Bunlardan birine net bir cevap alamıyorsanız kontrolün bir kısmı başka bir tarafta olabilir. Cevabı platformun belgelerinde arayın; bu konuda tahmin yürütmek size pek bir şey kazandırmaz. Varlığı uzun süre tutmayı planlıyorsanız saklamayı işlem yaptığınız yerden ayırabilirsiniz. Donanım cüzdanı özel anahtarları çevrimdışı ortamda saklar. Bu seçeneğin nasıl işlediğini anahtarları çevrimdışı tutan donanım cüzdanları üzerine hazırladığımız sayfada anlatıyoruz. ### Güvenlik modeli: risk her yapıda başka bir noktada birikir Merkezi borsada risk şirkette ve orada biriken varlıkta toplanır. DEX'te sözleşme koduna, self-custody'de ise anahtarınıza ve geri alınamayan işlemlere kayar. "En güvenilir kripto borsası" aramasına tek bir cevap çıkmamasının bir nedeni de bu: her yapı güvenliği başka bir noktada sınar. [ethereum.org'un güvenlik rehberi](https://ethereum.org/security/) ve DeFi sayfası bu noktaları şöyle tarif eder: - Merkezi borsa: Varlıklar platformda depolandığı sürece borsa saldırganlar için cazip bir hedeftir. Şirketin iç güvenliği ve mali sağlamlığı, sizin güvenliğinizin de parçası olur. - DEX: Risk, yukarıda değindiğimiz gibi sözleşme kodundaki hata ve istismar ihtimalinde toplanır. Bir sözleşmeye harcama izni verirken sınırsız limit onaylamayın, yalnızca ihtiyacınız kadar izin verin. - Self-custody: Ethereum'da gönderilen bir işlem geri alınamaz. Kurtarma ifadenizi ve özel anahtarlarınızı, gerekçe ne olursa olsun kimseyle paylaşmayın. - Köprüler: Varlığı bir ağdan diğerine taşıyan köprüler kendi başına bir risk katmanıdır. [ethereum.org'un köprüler hakkındaki dokümanı](https://ethereum.org/developers/docs/bridges/), DeFi'deki en büyük üç hack'in köprülerde yaşandığını ve köprüler için kusursuz bir çözüm bulunmadığını belirtir. Tek bir sözleşme hatası bile varlıkları saldırıya açık bırakabilir. Teknik risklerin yanında bir de insan kaynaklı tuzaklar var ve bunlar üç yapının hepsinde karşınıza çıkabilir. Dikkat: İnternette tanıştığınız ve sizin adınıza yatırım yapmayı teklif eden "trading aracılarına" güvenmeyin. Güvenlik rehberi bu tür teklifleri bilinen dolandırıcılık kalıpları arasında sayar. ### Piyasalar: spot, türev ve zincir üstü token erişimi aynı ölçüt değildir Piyasa ölçütünde listenin uzunluğundan çok, her piyasanın hangi işlem yerinde ve hangi kurallarla yürüdüğü önemlidir. Spot alım satımda varlığın kendisini alırsınız. Perpetual futures gibi türevlerde fiyat hareketine bağlı bir sözleşmeyle pozisyon açar ve o işlem yerinin kurallarına tabi olursunuz. Zincir üstü token erişimi üçüncü bir başlıktır: tokenın hangi ağda bulunduğu ve hangi sözleşmeyle takas edildiği sonucu doğrudan etkiler. Kripto para borsaları bu piyasaları aynı ekranda gösterebilir, ancak her birinin riski ve kuralları ayrı kalır. Türev piyasalarda işlem yerinin (venue) kuralları ayrıca okunmalıdır. Zincir üstü bir örnek olarak [Hyperliquid dokümantasyonu](https://hyperliquid.gitbook.io/hyperliquid-docs), HyperCore'un perpetual futures ve spot emir defterlerini tamamen zincir üstünde tuttuğunu yazar. Aynı belgeye göre her emir, iptal, işlem ve likidasyon zincirde şeffaf biçimde gerçekleşir. Merkezi bir platformda benzer bilgilere çoğunlukla şirketin yayımladığı kurallar ve belgeler üzerinden ulaşılır. Türkiye açısından kaldıraç ve türev konusunda ayrı bir norm var. [III-35/B.2 sayılı Tebliğ](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/03/20250313-6.htm) kripto varlık hizmet sağlayıcılarının çalışma usul ve esaslarını düzenler. Tebliğ'in 14. maddesine göre bu normun kapsamındaki platformlarda listelenen kripto varlıklar kaldıraçlı işlem, türev sözleşme, kredili işlem, açığa satış ve ödünç verme konusu olamaz. Bu, her türlü vadeli işlemin yasak olduğu anlamına gelmez. Yabancı bir işlem yerinin perpetual piyasası da bu kuralı aşmanın yolu olarak okunmamalıdır. ### Ücret şeffaflığı: toplam maliyet tek bir komisyon oranından ibaret değil Bir işlemin toplam maliyeti genellikle dört katmandan oluşur; komisyon oranı bunlardan yalnızca biridir: #### İşlem ücreti: platformun ya da işlem yerinin alım satım başına aldığı pay. #### Fiyat farkı: alış ile satış fiyatı arasındaki makas (spread) ve büyük emirlerde fiyatın sizin aleyhinize kayması. #### Ağ ücreti (gas): işlemin blokzincire yazılmasının bedeli. ethereum.org’un gas ücretleri sayfası Ethereum’da her işlemin bu ücreti gerektirdiğini yazar; tutar sabit değildir, ağ yoğunluğuna göre değişir ve ETH ile ödenir. #### Üçüncü taraf payı: araya giren uygulamanın, köprünün ya da ödeme ortağının ücreti. “Gasless” ifadesi işlem ücretini ortadan kaldırmaz. Bu ifade yalnızca ağ ücretinin size yansıtılmadığını söyler; işlem ücreti ve varsa üçüncü taraf payı yerinde durur. sparkl.ing’in gasless Hyperliquid işlemleri rehberine göre Hyperliquid üzerinde çalışan uygulamalar, işlem yerinin kendi ücretine ek olarak bir builder fee alabilir. Sparkling’de de tablo aynıdır. sparkl.ing’e göre işlem ücretleri imzadan önce teklifte görünür ve gasless yalnızca belirli işlem türlerini (perps ve prediction markets) kapsar; swap, yatırma ve çekme işlemleri ağ ya da üçüncü taraf maliyeti taşıyabilir. Burada Sparkling için oran vermiyoruz. Hangi platformu karşılaştırırsanız karşılaştırın, esas alacağınız rakam onay ekranındaki toplam tutardır. ### Kullanım deneyimi ve fiat erişimi: onay ekranında ve belgelerde ölçün Kullanım deneyimini ölçmenin pratik yolu, onaydan hemen önce ekranda neler gördüğünüze bakmaktır: toplam maliyet, işlemin gideceği ağ, hedef adres ve işlemin geri alınıp alınamayacağı. Bu bilgileri tek bakışta okuyabiliyorsanız arayüz işini yapıyor demektir. ethereum.org da blokzincir uygulamalarında kullanıcı dostu bir deneyim kurmanın daha zor olduğunu kabul eder. Ethereum'da gönderilen işlemler geri alınamadığından yanlış bir dokunuş pahalıya mal olabilir. Sade görünen bir ekran da tek başına yeterli ölçü sayılmaz. Hata anını da düşünün: işlem başarısız olduğunda ya da teklifte beklemediğiniz bir ücret çıktığında uygulama size ne gösteriyor? Fiat erişimi, yani parayı platforma getirip geri çekebilmek, genellikle platforma, bulunduğunuz ülkeye ve çalışılan ödeme ortağına göre değişir. Tanıtım metninde sayılan yöntemler sizin hesabınız için aynı koşullarla geçerli olmayabilir. Ücretleri, ara adımları ve bekleme süresini platformun belgelerinden ve onay ekranından okuyabilirsiniz; yatırma ve çekme yolunun kendisi için platformun güncel koşullarına bakmak gerekir. ### "En iyi" ve "en güvenilir" kripto borsası aramasına yöntemle bakmak Herkes için geçerli tek bir en iyi kripto borsası yoktur; sonuç, saklamaya, ücrete ve piyasaya verdiğiniz önceliğe göre değişir. Yöntemini açıklamayan sıralamalar bu nedenle sınırlı bilgi taşır. ethereum.org bile kendi cüzdan listesinde, listede yer almanın resmi bir onay anlamına gelmediğini not düşer. Hazır bir puana güvenmektense kendi kısa listenizi beş adımda kurabilirsiniz: #### Önceliğinizi yazın: saklamayı bir şirkete bırakmak mı, kontrolü elde tutmak mı, belirli bir piyasaya erişmek mi istiyorsunuz? #### Altı ölçütü kendi önem sıranıza dizin ve vazgeçemeyeceğiniz iki ölçütü işaretleyin. #### Her adayın saklama, ücret ve hukuki durum bilgisini kendi belgelerinden ve resmi kaynaklardan doğrulayın. #### Vazgeçilmez ölçütlerden birini karşılamayan platformu listeden çıkarın. #### Kısa listede kalan platformun onay ekranında maliyeti, ağı ve adresi nasıl gösterdiğini belgelerinden ve tanıtım materyallerinden not edin. “En güvenilir” sorusu da aynı mantıkla cevaplanır. Güven, riskin o yapıda nerede durduğunu bildiğinizde ve bu riski bilerek kabul ettiğinizde anlam kazanır. Türkiye’de üçüncü adımın önemli bir parçası, platformun SPK’daki görünümünü kontrol etmektir. ### SPK Geçici Listesi: listede görünmek izin almış olmak anlamına gelmiyor SPK'nın Geçici Listesi, faaliyette bulunacağını beyan eden kripto varlık hizmet sağlayıcılarını gösterir. SPK'nın kendi açıklamasına göre listede yer almak, kuruluşun yetkilendirildiği anlamına gelmez. Resmi adıyla [SPK'nın Faaliyette Bulunanlar Listesi](https://www.spk.gov.tr/kurumlar/kripto-varlik-hizmet-saglayicilar/faaliyette-bulunanlar-listesi), 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun geçici 11. maddesine dayanılarak yayımlanır ve amacı, faaliyette bulunacağını beyan eden kuruluşlar hakkında kamuoyunu bilgilendirmektir. Kripto varlık hizmet sağlayıcıları (KVHS) için kuruluş izni ayrı bir süreçtir. Başvurular, III-35/B.1 sayılı Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcıların Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Tebliğ çerçevesinde, SPK'nın güncel formları ve eksiksiz belgelerle yapılır. Ayrıntılar [SPK'nın başvuru süreçleri sayfasında](https://www.spk.gov.tr/kurumlar/kripto-varlik-hizmet-saglayicilar/basvuru-surecleri) yer alıyor. SPK'nın listesine göre 13.10.2026 itibarıyla 52 kayıt var ve Sparkling bunlar arasında yer almıyor. Bu sayfa Sparkling için herhangi bir lisans, kayıt ya da SPK statüsü ileri sürmez. Listedeki açıklama notlarını da atlamayın, çünkü SPK bir platformla ilgili kısıtlama kararlarını bu notlara işleyebiliyor. Bir kripto para borsasını değerlendirirken ticaret unvanını listede kendiniz arayın ve varsa yanındaki notu okuyun. Uygulamanın marka adı ile şirket unvanı farklı olabileceği için aramayı ikisiyle de yapın. Liste zaman içinde değişebilir; kontrolü işlem yapmadan hemen önce tekrarlayın. ### Sparkling neden bir kripto borsası değil? sparkl.ing'e göre Sparkling, ajanla gelen bir trading uygulamasıdır: ajan işlemi hazırlar, büyüklük ve onay sizdedir. Ürün sitesindeki sık sorulan sorularda "cüzdan mı, borsa mı, trading botu mu?" sorusuna verilen cevap "hiçbiri"dir. Aynı yerde yerleşik cüzdanın işlem yapmak için tasarlandığı, uzun süreli saklama aracı olarak kurgulanmadığı belirtilir. Farkı bir merkezi borsayla yan yana koyunca tablo netleşir: | Soru | Bir merkezi borsada | sparkl.ing'e göre Sparkling'de | | --- | --- | --- | | İşlemi kim hazırlar ve onaylar? | Emri siz girersiniz, eşleştirme borsanın sisteminde yapılır | Ajan yönü, fiyatı, rotayı ve ücretleri hazırlar; işlem açık onayınızla yürür | | İşlem büyüklüğünü kim belirler? | Siz, emir ekranında | Siz; ajan büyüklük seçmez | | Bakiye nerede durur? | Borsanın hesaplarında, saklama borsaya emanet | E-postayla açılan hesap Turnkey ile self-custodial tutulur, kurtarma ifadesi dışa aktarılabilir | | Şirketin rolü ne? | Emir defterini işleten platform | Kullanım koşullarına göre banka, aracı kurum, yatırım danışmanı, kayıtlı borsa, alternatif işlem sistemi ya da saklayıcı değildir | Kullanım koşullarının 5.1 maddesi de tüm işlemlerin açık onayınızı gerektirdiğini yazar. Sparkling'in açıklamasına göre ajanın hazırladığı işlemler tavsiye niteliği taşımaz. Tablodaki saklama satırı Sparkling'in kendi açıklamasına dayanıyor. sparkl.ing'e göre ürün Telegram üzerinden ve [web sürümüyle](https://link.sparkl.ing/sw2) sunuluyor. Akışın ayrıntıları [ana sayfada](https://sparkling.com.tr/) anlatılıyor. ### Hangi ihtiyaç için hangi yapı daha yakın düşer Hangi yapının daha yakın düştüğü, saklamaya, kontrole ve onay biçimine verdiğiniz önceliğe bağlıdır. Aşağıdaki eşleştirme kişisel bir tavsiye sayılmaz, yalnızca önceki bölümlerdeki ölçütleri bir araya getirir. - Tanıdık bir hesap düzeni ve fiat yolunu tek yerden kullanmak öncelikse merkezi borsa daha yakındır. Karşılığında saklamayı şirkete emanet edersiniz. - Varlıkların kontrolünü bırakmak istemiyorsanız DEX öne çıkar. Sözleşme riski ve cüzdan güvenliği bu durumda sizin üzerinizdedir. - Kendi hesabınızdan işlem kurulup her adımın onaylanması öncelikse self-custodial trading uygulaması daha yakın düşer; anahtar düzenini yine de kendiniz doğrulayın. - Uzun süreli saklama söz konusuysa işlem yaptığınız yerden ayrı bir cüzdan düşünebilirsiniz. Anahtarların güvenliği o zaman bütünüyle size kalır. Bu yapılar birbirini dışlamaz; farklı işler için birden fazlasını yan yana kullanmak mümkündür. Hangisini seçerseniz seçin, bir platform kullanmak risk almayı gerektirir ve ölçütler bu riski ortadan kaldırmaz. Konuya yeniyseniz [kripto trading'e yeni başlayanlar için rehber](https://sparkling.com.tr/kripto-trading-rehberi/) temel kavramları sırayla anlatıyor. ### FAQ #### Bir uygulamanın gerçekten self-custodial olup olmadığını nasıl test edebilirim? İki şeye bakın: kurtarma ifadesini ya da özel anahtarı dışa aktarıp başka bir cüzdanda açabiliyor musunuz ve işlem imzası sizin kontrolünüzde mi atılıyor? İkisine de evet diyebiliyorsanız kontrol büyük ölçüde sizdedir. Uygulamanın kendini “self-custodial” diye tanıtması bu testlerin yerini tutmaz. #### İşlem ekranında 'gasless' yazıyorsa hiç ücret ödemez miyim? Ödeyebilirsiniz. Gasless ifadesi yalnızca ağ ücretinin yansıtılmadığını anlatır; işlem ücreti ve varsa üçüncü taraf payı devam eder. sparkl.ing’e göre ücretler imzadan önce teklifte görünür; gasless belirli işlem türlerini (perps ve prediction markets) kapsar, swap, yatırma ve çekme işlemleri ağ maliyeti taşıyabilir. #### SPK'nın listesinde adı geçen bir platform izin almış sayılır mı? Hayır. SPK’ya göre Faaliyette Bulunanlar Listesi’nde yer almak, kuruluşun yetkilendirildiği anlamına gelmez. Liste, faaliyette bulunacağını beyan eden kuruluşlar hakkında kamuoyunu bilgilendirmek için yayımlanır. Bir platformun güncel durumunu SPK’nın kendi sayfalarından ve duyurularından takip edin. #### SPK bir platforma kısıtlama getirirse bunu nereden görürüm? İlk bakılacak yer, SPK’nın listesindeki açıklama notlarıdır. Örneğin SPK, 23.09.2026 tarihli bir kararla listedeki platformlardan birinin ek bir duyuruya kadar yeni müşteri kabul etmeyeceğini bu notlara eklemiştir. Değerlendirdiğiniz platformun unvanını listede bulun ve varsa notunu okuyun. #### DEX kullanırken en çok gözden kaçan risk hangisi? Gözden kaçması kolay noktalardan biri, akıllı sözleşmelere verilen harcama izinleridir. ethereum.org, bir sözleşmeyle işlem yaparken sınırsız harcama limiti onaylamamayı önerir; izni o işlem için gereken tutarla sınırlamak daha temkinli bir yoldur. Sözleşmelerin kendisi de her yazılım gibi hata ve istismar taşıyabilir. #### Varlığı başka bir ağa taşımak neden ayrı bir risk olarak değerlendiriliyor? Ağlar arası transfer genellikle bir köprüden geçer ve köprü, işleme ayrı bir sözleşme ve ayrı bir güven varsayımı ekler. ethereum.org’a göre köprülerde kusursuz çözüm yoktur; güvenlik, kolaylık, bağlantı ve maliyet arasında ödünleşim yapılır. Köprü adımını işlemin geri kalanından ayrı tartmanız bu nedenle mantıklıdır. #### Sparkling'de işlem büyüklüğüne kim karar veriyor? Siz. sparkl.ing’e göre ajan teklifi hazırlar, büyüklüğü siz seçersiniz. Kullanım koşulları da her işlemin açık onayınızı gerektirdiğini belirtir; onay vermediğiniz bir işlem yürütülmez. --- URL: https://sparkling.com.tr/kripto-sinyalleri/ ## Kripto sinyalleri nasıl okunur? Al-sat sinyalleri, AI sinyalleri ve riskler Ekranınızda bir kripto sinyal mesajı duruyor: üstte "al" yazıyor, altında birkaç fiyat seviyesi sıralanmış. Böyle bir mesajı okunur kılan beş alan vardır: yön, giriş koşulu, fikrin geçersiz sayılacağı seviye, hedefle birlikte risk bağlamı ve sinyalin üretildiği zaman. Biri eksikse sinyali doğrulayamazsınız. Hepsi yerinde olsa bile hiçbir al-sat sinyali sonucu garanti etmez. Sparkling, sparkl.ing'in kendi tanımıyla ajanla birlikte gelen bir kripto trading uygulaması: işlemi ajan hazırlar, pozisyon boyutunu siz seçer ve her emri siz onaylarsınız. ### Hızlı özet - Sinyaldeki koşul ile emir aynı şey değildir. "4 saatlik mum 1,20 üzerinde kapanırsa" analitik bir koşuldur, limit emir sayılmaz; kapanışa bağlı bir geçersizlik de otomatik bir stop tetiği değildir. - Sinyali önce varlık, yön (long ya da short), zaman ve zaman dilimiyle okuyun; ardından giriş, geçersizlik, hedef ve riske bakın. İşleme girip girmeme kararı en sona kalır. - Hazır coin listeleri sizin girişinizi ve geçersizlik seviyenizi taşımaz. Her "al" mesajına okuma sırasını ve yedi soruyu uygulayın. - Sparkling Signals için veri kaynağı, üretim yöntemi ve doğruluk oranı sparkl.ing'de açıklanmıyor. - Kaldıraçlı bir sinyalde geçersizlik seviyesi likidasyon fiyatından önce gelmelidir. Bir sinyalin hukuki niteliği içeriğine ve sunuluş biçimine bağlıdır; III-35/B.2 sayılı Tebliğ kripto varlık yatırım danışmanlığını finansal analiz ve genel tavsiyeden ayırıyor. ### Sinyal kartının beş alanı: yön, giriş, geçersizlik, hedef ve zaman Okunabilir bir kripto sinyali yön, giriş koşulu, geçersizlik seviyesi, hedef ve risk bağlamı ile zaman damgası içerir. Bu alanlar bir emir planına çevrilebilir, ancak sinyaldeki koşul ile emir türü aynı şey değildir; tablo her alanın emirle ilişkisini ve eksik kalmasının ne anlama geldiğini gösteriyor. | Alan | Size ne söyler | Emirle ilişkisi ve eksikse ne olur | | --- | --- | --- | | Yön | Alım mı satım mı, long mu short mu | Emrin alış mı satış mı olacağını, geçersizlik ve hedefin girişin hangi tarafında duracağını belirler; yoksa diğer seviyeler doğru yorumlanamaz | | Giriş koşulu | Fikrin hangi fiyatta ya da hangi kapanışla devreye girdiği | Bir fiyat seviyesi de olabilir, mum kapanışı gibi analitik bir koşul da; koşul kendiliğinden emir olmaz. Yoksa nereden girileceği belirsizdir | | Geçersizlik seviyesi | Fikrin bozulduğu nokta | Bir stop emriyle korunabilir, ama kapanışa bağlı geçersizlik fiyat temas edince çalışan stop tetiğiyle aynı değildir; yoksa zararın nerede kesileceği bilinmez | | Hedef ve risk bağlamı | Beklenen hareketin nerede bitebileceği, geçersizliğe göre ne kadar uzakta olduğu | Take profit emriyle izlenebilir; yoksa olası kazancı riskle tartamazsınız | | Zaman damgası | Sinyalin hangi saatte, hangi zaman diliminde üretildiği | Emir karşılığı yoktur; yoksa sinyalin bayatlayıp bayatlamadığını anlayamazsınız | Varsayımsal örnek: Token A adlı uydurma bir varlık için kart şöyle görünebilir: - Varlık: Token A - Yön: al (long) - Giriş: 4 saatlik mum 1,20 üzerinde kapanırsa - Geçersizlik: 4 saatlik kapanış 1,12 altında - Hedef: 1,36 bölgesi; hedefe uzaklık (0,16), geçersizliğe uzaklığın (0,08) iki katı - Zaman: saat 14.00 (TSİ), 4 saatlik grafik Bu kart gerçek bir varlığa ait değil, canlı sinyal yerine de geçmez. Yalnızca alanların yan yana nasıl durduğunu gösteriyor. Kartta üç ayrı katman var. Birincisi sinyalin koşulu: 4 saatlik mumun 1,20 üzerinde kapanması analitik bir koşuldur, limit emir değildir. Fiyat mum içinde 1,20'yi geçip geri dönebilir; koşul ancak mum kapandığında oluşur. İkincisi emrin gönderilme anı: koşul oluştuktan sonra emri ne zaman göndereceğiniz ayrı bir karardır ve o anda fiyat 1,20'den uzaklaşmış olabilir. Üçüncüsü emrin yürütülme kuralları: emir türünü ve dolum biçimini işlem yeri belirler. Geçersizlik için de aynı ayrım geçerli. "4 saatlik kapanış 1,12 altında" bir kapanış koşuludur; fiyat 1,12'ye dokunduğu anda tetiklenen bir stop emriyle aynı şey değildir. Kapanışı beklemek ya da seviyeye stop emri koymak, sinyalin değil sizin emir planınızın parçasıdır. [Hyperliquid dokümanındaki emir türleri](https://hyperliquid.gitbook.io/hyperliquid-docs/trading/order-types) bu yürütme kurallarına bir örnek verir; bunlar Hyperliquid'in kendi tanımlarıdır ve Sparkling'de hangi emir türlerinin sunulduğunu göstermez. Bu tanımlara göre limit emir seçilen fiyattan ya da daha iyisinden gerçekleşir, fiyat o seviyeye gelmezse dolmayabilir. Stop market ise fiyat tetik seviyesine geldiğinde devreye giren bir market emridir; aynı dokümana göre TP ve SL emirleri de otomatik olarak market emri olarak çalışır. Bu yüzden kartta geçersizlik 1,12 olarak yazsa bile sert bir düşüşte pozisyon daha aşağıda kapanabilir. Tetik fiyatı ile dolum fiyatı arasındaki bu kayma, kartta görünen riskle gerçekleşen risk arasında fark yaratır. ### Al-sat sinyali hangi sırayla okunur: önce varlık, yön ve zaman Sinyali önce varlık, yön (long ya da short), üretildiği saat ve zaman dilimiyle okuyun; ardından giriş koşuluna, geçersizlik seviyesine, hedefe ve riske geçin. Yön bilinmeden stop ve hedefin yerini doğru yorumlayamazsınız: long bir sinyalde geçersizlik girişin altında, hedef üstünde durur; short sinyalde tersi geçerlidir. Yönü anlamak bir okuma adımıdır. İşleme girip girmeme kararı ise diğer alanlar kontrol edildikten sonra, en sonda verilir. 1. Varlığı ve yönü (long ya da short) belirleyin. 2. Sinyalin zaman damgasını ve hangi zaman diliminde üretildiğini bulun. 3. Giriş koşulunun gerçekleşip gerçekleşmediğine, fiyatın girişin neresinde durduğuna bakın. 4. Geçersizlik seviyesinin yönle uyumlu tarafta olup olmadığını kontrol edin ve güncel fiyatın bu seviyeye ne kadar uzak olduğunu ölçün. 5. Hedefe kalan mesafeyi geçersizliğe olan mesafeyle karşılaştırın ve işlemin riskini hesaplayın. 6. Kararı en son verin: işlem kendi planınıza uyuyorsa değerlendirin, uymuyorsa sinyali geçin. Token A kartında varlık Token A, yön long, sinyal saat 14.00'te 4 saatlik grafikte üretilmiş. Long olduğu için geçersizlik (1,12) girişin altında, hedef (1,36) üstünde duruyor; kart bu açıdan tutarlı. Ardından iki soru öne çıkıyor. Bu sinyal şu an hâlâ geçerli mi? Fiyat 1,12'ye mi daha yakın, 1,36'ya mı? İşleme girme kararı ancak bu soruların cevabı belli olduktan sonra anlam taşır. #### Zaman damgası ve veri tazeliği: sinyal ne zaman bayatlar Sinyal, zaman geçtikçe ve fiyat geçersizlik seviyesine yaklaştıkça eskir; zaman damgası olmayan bir sinyalin ne kadar eski olduğunu bilemezsiniz, bu yüzden doğrulanamaz. Her sinyal, üretildiği andaki fiyatın ve grafiğin bir fotoğrafıdır. Sonra gelen her mum o fotoğrafı biraz daha eskitir. Sinyalin ömrünü büyük ölçüde zaman dilimi belirler. 15 dakikalık grafikte üretilen bir sinyal birkaç mum içinde anlamını yitirebilir, günlük grafikteki bir kurulum ise çok daha uzun süre okunabilir kalır. Herkese uyan sabit bir süre yok; bildirim size geç ulaştıysa fiyat girişi çoktan geçmiş olabilir. O durumda sorulacak soru basittir: bu sinyal şu an, bu fiyatla hâlâ geçerli mi? ### "Al sinyali veren coinler" araması: hazır liste neden çabuk eskir Hazır bir coin listesi sizin girişinizi, geçersizlik seviyenizi ve zamanınızı taşımaz; yayımlandığı anda eskimeye başlar, bu yüzden liste yerine okuma yöntemi gerekir. "Al sinyali veren coinler" diye arattığınızda karşınıza çıkan listeler genellikle bir taramanın sonucudur: birisi belli bir saatte grafiklere bakmış, koşullarına uyanları alt alta yazmıştır. Sorun o saatten sonra başlar: listeyi sabah okuyan biri için aynı coin hâlâ girişe yakın olabilir, öğleden sonra gelen okur için ise fiyat hedefe yaklaşmış, olası kazanç ile risk arasındaki denge çoktan bozulmuştur. Üstelik bazı listelerde geçersizlik seviyesi de üretim saati de yazmaz. Bu yüzden listeden işinize yarayacak tek şey bir alışkanlık olabilir: her "al" mesajına yukarıdaki okuma sırasını ve aşağıdaki yedi soruyu uygulamak. ### AI sinyali, kural tabanlı ve analist sinyali: nasıl doğrularsınız? Üç türü ayırmanın en işe yarar ölçütü, sizin neyi doğrulayabildiğinizdir: kurallar açıksa test edilebilir, analist gerekçesini yazar, AI sinyalinde ise veri ve yöntemin ne kadar açıklandığını sormanız gerekir. | Tür | Nasıl üretilir | Sizin kontrol edebildiğiniz | Açık kalan soru | | --- | --- | --- | --- | | Kural tabanlı sinyal | Önceden yazılmış koşullar (örneğin iki hareketli ortalamanın kesişmesi) sağlandığında | Kurallar açıklanmışsa her koşulu kendi grafiğinizde tek tek | Kurallar gizli tutuluyor ya da sık sık değiştiriliyor mu? | | Analist sinyali | Bir kişinin grafik, haber ya da veri yorumuyla | Gerekçe metni ve seviyelerin hangi mantıkla seçildiği | Analistin aynı varlıkta pozisyonu ya da başka bir çıkarı var mı? | | AI sinyali | Bir modelin veriler üzerinden ürettiği çıktı olarak | Kartta seviyelerin ve zaman damgasının yazıp yazmadığı | Hangi veri, hangi yöntem kullanılıyor; model geçmişte nasıl davranmış? | "Hangisi daha iyi" sorusunun genel bir cevabı yok. "AI crypto signals" gibi aramalarda öne çıkan yapay zekâ etiketi tek başına kalite göstergesi sayılmaz. Modelin neye bakarak karar ürettiğini göremiyorsanız sinyal sizin için kapalı bir kutu olarak kalır. Analist sinyalinde gerekçeyi okuyabilirsiniz ama yorum kişiseldir; kural tabanlı sinyalde koşullar nettir, fakat piyasa değiştiğinde kurallar yerinde durur. Hangi türü kullanırsanız kullanın, sonuç garanti altına girmez. #### Sinyal ile bot arasındaki çizgi: kararı kim veriyor Sinyal kararı size bırakan bir girdidir; bot ise kurulan koşulları uygulayıp size sormadan pozisyon açar ve kapatır. sparkl.ing blogu trading botunu, grid ya da DCA gibi sizin yapılandırdığınız bir stratejiyi çalıştıran yazılım olarak tanımlıyor ve Sparkling'deki ajanın işlemi hiçbir zaman kendi başına yerleştirmediğini yazıyor. Teknik tarafı merak ediyorsanız [ajan ile trading botunun çalışma farkı](https://sparkling.com.tr/ai-trading-bot/) ayrı bir sayfada anlatılıyor. ### Sparkling Signals: herkese açık bilgilerde ne var, ne yok Herkese açık bilgiler Sparkling Signals'ın ne yaptığını anlatıyor, ancak sinyallerin hangi veriyle üretildiğini ve ne kadar isabetli olduğunu açıklamıyor. Aşağıdaki iki liste, sparkl.ing'de 13.10.2026 tarihinde görünen bilgilere dayanıyor. Açıkça görünenler: - Ana sayfadaki "Trading signals" kartı, stratejileri takip etmeyi ve fırsat çıktığında uygulanabilir sinyal almayı anlatıyor; kartta "AI signals" ve "Strategies" etiketleri var. - Ajan, seçtiğiniz stratejiye göre işlemi hazırlıyor ve bu hazırlık önerilen yönü ve kaldıracı da kapsıyor. - Ajan anahtarlarınızı tutmuyor ve onlara erişmiyor. - Karttaki fiyat ve grafikler illüstrasyon, canlı piyasa verisi sayılmıyor. Açıklanmayanlar: - Sinyallerin veri kaynağı ve üretim yöntemi - Sinyal sıklığı ve bir sinyalin ne kadar süre geçerli kaldığı - Doğruluk oranı ya da geçmiş performans - Hangi stratejilerin sunulduğu ve abonelik koşulları Sparkling'i bir kripto sinyal uygulamasıyla kıyaslıyorsanız ikinci liste en az birincisi kadar önemli. sparkl.ing blogu, ajanın hazırladığı işlemlerin öneri olmadığını ve her kararın kullanıcıya ait olduğunu belirtiyor; bu, şirketin kendi beyanı. Aynı yazı, onay şartının otomatik yürütme riskini kaldırdığını, piyasa riskini ise olduğu yerde bıraktığını da açıkça söylüyor. Maliyet tarafında sitedeki açıklama şöyle: işlem ücretleri imzalamadan önce teklifte (quote) gösteriliyor ve perps işlemlerinde gas ücreti alınmıyor. Gas alınmaması işlemin ücretsiz olduğu anlamına gelmez; swap, yatırma ve çekme işlemlerinde ise ağ ya da üçüncü taraf maliyeti çıkabilir. Sitedeki bilgiye göre uygulamaya Telegram üzerinden ve [web sürümünden](https://link.sparkl.ing/sw2) ulaşılıyor. ### İşleme girmeden önce bir sinyale sorulacak yedi soru Sinyali kimin, hangi veriyle, ne zaman ürettiğini, geçersizliğin nerede olduğunu, maliyeti, çıkar çatışmasını ve bağımsız doğrulanıp doğrulanamadığını sorun. Sinyal bir kanaldan, bir analistten ya da bir uygulamadan gelsin, bu sorular aynı şekilde işler. - Sinyali kim üretti? Bir kural seti, bir model ya da bir kişi olabilir. Kaynağın adı ve sorumluluğu belirsizse sinyalin arkasında duran kimse yok demektir. - Hangi veriye dayanıyor? Fiyat grafiği, emir defteri, haber akışı ya da bunların karışımı olabilir; veri belirtilmemişse sinyali yeniden üretip sınayamazsınız. - Ne zaman üretildi? Zaman damgası ve zaman dilimi olmadan sinyalin bayatlayıp bayatlamadığını ölçemezsiniz. - Geçersizlik nerede? Fikrin bozulduğu seviye yazmıyorsa zararın nerede kesileceğine tek başınıza karar verirsiniz. - İşlemin toplam maliyeti ne? İşlem ücreti, kayma ve gerekiyorsa ağ ücreti hedefe kalan mesafeden düşülür. Hedefi yakın bir sinyalde bu kalemler hesabı baştan değiştirebilir. - Sinyali verenin bir çıkarı var mı? Aynı varlıkta pozisyon taşıyor ya da sizi yönlendirdiği platformdan komisyon veya referans geliri alıyor olabilir. - Sinyali bağımsız olarak kontrol edebiliyor musunuz? Seviyeleri kendi grafiğinizde görebiliyor ve geçmiş sinyallerin silinmemiş kaydına ulaşabiliyorsanız evet. Bir ya da iki soru cevapsız kaldığında ne yapacağınız size kalmış. Boyutu küçültebilir, sinyali izleme listesine alabilir ya da o işlemi hiç açmayabilirsiniz. ### Garanti, acele ve kapalı grup: sinyal kaynağında uyarı işaretleri Kesin kazanç veya yüzde doğruluk vaadi, acele baskısı, doğrulanamayan geçmiş ve geçersizlik seviyesi olmayan çağrılar sinyal kaynağında uyarı işaretidir. İlk grup vaatlerden oluşur: "kaçırılmayacak fırsat" sözleri, "%X isabet" türünden oranlar, yalnızca kazançlı işlemlerin ekran görüntüleri. Kaybeden işlemleri hiç göstermeyen bir kayda performans kaydı demek zordur. Baskı ve gizlilik ikinci grubu oluşturur. "Son 10 dakika" ya da "bu fiyat bir daha gelmez" gibi acele ettiren mesajlar, yalnızca ücretli kapalı grupta paylaşılan çağrılar, sonradan silinen veya düzeltilen mesajlar buraya girer. Geçersizlik seviyesi vermeyen bir "al" çağrısı da aynı yerde durur, çünkü işler ters giderse ne yapılacağını söylemeyen kaynak riskin tamamını size bırakır. [SPK'nın yatırımcılara yönelik dikkat notları](https://www.spk.gov.tr/yatirimcilar/sermaye-piyasasinda-piyasa-dolandiriciligi-manipulasyon/yatirimcilarin-dikkat-etmesi-gereken-hususlar), telkin ve yatırım tavsiyelerinin belirli bir grubun dolandırıcı işlemlerine hizmet edebileceğini hatırlatıyor. Aynı metin, bu tür bilgilerin piyasa koşulları ve kişinin kendi kararları çerçevesinde değerlendirilmesini, işlem stratejisinin de fiyatı yönlendirmeye çalışanlardan bağımsız olarak yatırımcının kendisi tarafından kurulmasını önemsiyor. SPKn md. 107/2 ise fiyatları ya da yatırımcı kararlarını etkilemek amacıyla yanıltıcı bilgi vermeyi, söylenti çıkarmayı, yorum yapmayı veya rapor hazırlayıp yaymayı düzenliyor. SPK'nın [bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığı açıklaması](https://www.spk.gov.tr/yatirimcilar/sermaye-piyasasinda-piyasa-dolandiriciligi-manipulasyon/bilgi-bazli-piyasa-dolandiriciligi), bu fiillerin hangi unsurlar bir araya geldiğinde suç oluşturduğunu anlatıyor. Dikkat: SPK bu metinleri sermaye piyasası araçları, özellikle paylar için yazıyor. Kripto varlıklara ilişkin danışmanlık kuralları ayrı bir Tebliğ'de yer alıyor; aşağıdaki hukuki bölümde ele alınıyor. ### Kaldıraçlı bir sinyalde geçersizlik seviyesi likidasyondan önce gelmeli Kaldıraçlı bir sinyalde geçersizlik seviyesi likidasyon fiyatından önce gelmelidir; aksi hâlde fikir bozulmadan pozisyon platform kurallarıyla kapanabilir. Kaldıraç sinyalin sonucunu iki yönde büyütür ve likidasyon fiyatını girişe yaklaştırır. [Hyperliquid'in likidasyon kuralları](https://hyperliquid.gitbook.io/hyperliquid-docs/trading/liquidations) likidasyonu, hesap özsermayesinin bakım marjininin (maintenance margin) altına düşmesi olarak tarif ediyor. Aynı dokümana göre işleme girerken gösterilen tahmini likidasyon fiyatı, defterdeki likidite değiştikçe gerçekleşen fiyattan farklı çıkabilir. Asıl fark, pozisyonu kimin kapattığındadır. Geçersizlik seviyesinde pozisyonu kendi kararınızla kapatırsınız; likidasyonu ise işlem yeri kendi kurallarıyla, sizden ayrıca onay almadan yürütür. Hyperliquid dokümanı, işlemcilerin işaret fiyatı likidasyon seviyesine gelmeden stop-loss verebileceğini ya da pozisyondan çıkabileceğini belirtiyor; yukarıda gördüğümüz gibi stop market emri tetiklenince market emri olarak dolar. Sparkling'in sitesinde de perpetual işlemlerin Hyperliquid üzerinde, onun kurallarıyla yürüdüğü yazıyor. Sözleşme yapısı ve maliyetler için [perpetual futures, fonlama ve teminat mekaniği](https://sparkling.com.tr/perpetual-futures/) ayrı bir sayfada anlatılıyor. Dikkat: sparkl.ing blogunun da hatırlattığı gibi, kaldıraçlı bir pozisyon değerinin tamamını kaybedebilir. ### Sinyal geldikten sonra risk yönetimi: boyutu siz seçersiniz, mesafe yol gösterir Önce işlem başına kabul ettiğiniz kaybı belirleyin, sonra bunu giriş ile geçersizlik arasındaki mesafeye bölerek pozisyon boyutunu bulun. Sinyal size seviyeleri verir, ne büyüklükte gireceğiniz ise sizin hesabınızdır. Varsayımsal örnek: Hesabınızda 1.000 ABD doları var ve işlem başına en fazla %1'ini, yani 10 ABD dolarını kaybetmeyi göze alıyorsunuz. Giriş ile geçersizlik seviyesi arasındaki mesafe %4 ise pozisyon büyüklüğü yaklaşık 10 / 0,04 = 250 ABD doları olur. Kaldıraç bu 250 doları değiştirmez; yalnızca pozisyon için ayırmanız gereken teminat miktarını değiştirir. Geçersizlik seviyesindeki stop emri market emri olarak dolabildiği için hızlı bir harekette kayıp 10 doları aşabilir. Hesabı küçük bir pay bırakarak yapmak bu yüzden daha gerçekçidir. Pozisyon açıldıktan sonra takip de size düşer: fiyatın geçersizlik seviyesine yakınlığını ve kaldıraçlı işlemde teminatı izlemeniz gerekir. Aynı anda birden fazla sinyale girdiğinizde risk toplanır; her biri %1 olan üç pozisyon, hesabın %3'ünü aynı anda riske atar. Daha geniş çerçeve için rehberdeki [pozisyon boyutu ve risk yönetiminin temelleri](https://sparkling.com.tr/kripto-trading-rehberi/) bölümüne bakabilirsiniz. ### Sinyal tavsiye sayılır mı? SPK çerçevesinde bilinenler ve belirsiz kalanlar Bir sinyalin hukuki niteliği varlığa, sinyalin içeriğine ve hizmetin sunuluş biçimine bağlıdır. Ne her sinyal yasaktır ne de genel nitelikteki her sinyal kurallardan muaftır. Kripto varlıklar için ayrı bir düzenleme var: [III-35/B.2 sayılı Tebliğ](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/03/20250313-6.htm) 13.03.2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı. Tebliğ'in 15. maddesine göre kripto varlık yatırım danışmanlığı düzenleniyor ve finansal analiz ile genel tavsiyeden ayrılıyor; bu iki faaliyet için de ayrı şartlar öngörülüyor. Bir sinyalin hangi gruba girdiğini anlamak için iki şeye bakmak gerekir. İçerik açısından: sinyal herkese açık genel bir piyasa yorumu mu, yoksa belirli bir kişinin durumuna göre hazırlanmış bir al-sat önerisi mi? Sunuluş açısından: hizmet düzenli, ticari ya da ücret karşılığı mı veriliyor, kişiye mi yöneliyor? Kullanıcının işlemi kendisinin onaylaması ya da sinyale bir sorumluluk reddi (disclaimer) eklenmesi bu nitelendirmeyi tek başına belirlemez. Sermaye piyasası araçlarında da benzer bir çerçeve var. [SPK'nın izinsiz sermaye piyasası faaliyetleri sayfası](https://www.spk.gov.tr/yatirimcilar/izinsiz-sermaye-piyasasi-faaliyetleri), 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 37. maddesinde sayılan yatırım hizmetleri arasında yatırım danışmanlığının da yer aldığını belirtiyor. Aynı sayfaya göre bu hizmetlerin düzenli uğraşı, ticari ya da mesleki faaliyet olarak yürütülmesi için Kuruldan izin alınması zorunlu. SPK, piyasa koşullarını değerlendirecek bilgisi olmayan yatırımcılara yetki belgeli kuruluşlarla çalışmayı da öneriyor. Sparkling Signals bölümünde andığımız beyan da bu çerçeveyi değiştirmez. Şirketin, ajanın hazırladığı işlemleri öneri saymaması ve kararı kullanıcıya bırakması ürünü nasıl tanımladığını gösterir; hukuki bir nitelendirmenin yerini tutmaz. Sinyal paylaşmayı ya da satmayı düşünüyorsanız, somut durumunuz için bir hukukçuya danışmanız en sağlıklı yol olur. ### Kripto sinyal uygulaması, Telegram kanalı veya grup: seçim ölçütleri Kripto sinyal uygulaması seçerken yöntem şeffaflığına, sinyalin beş alanına, zaman kaydına, onayın kimde olduğuna ve maliyetin önceden görünüp görünmediğine bakın. Biçim değişse de ölçütler pek değişmez. Telegram kanalı veya grup: Sinyaller hızlı yayılır; kanal ücretsiz de olabilir, ücretli de. Sorulması gereken, mesajların sonradan düzenlenip düzenlenmediği ve kaybeden çağrıların kayıtta kalıp kalmadığıdır. Sinyal uygulaması: Sinyaller sabit bir formatta ve zaman damgasıyla gelebilir. Burada yöntemin açıklanıp açıklanmadığına ve geçmiş sinyallerin silinmeden arşivlenip arşivlenmediğine bakmak gerekir. Ajanlı trading uygulaması: Sinyal ya da strateji doğrudan bir işlem taslağına dönüşür. Kritik soru, işlemi kimin onayladığı ve kimin yürüttüğü. Hangi biçimi seçerseniz seçin, üç şartı arayın: maliyet onaydan önce görünmeli, işlem sizin onayınız olmadan açılmamalı, sinyal kaydı dışarıdan kontrol edilebilmeli. Sağlayıcı kendini kripto varlık hizmet sağlayıcısı olarak tanıtıyorsa adını [SPK'nın faaliyette bulunanlar listesi](https://www.spk.gov.tr/kurumlar/kripto-varlik-hizmet-saglayicilar/faaliyette-bulunanlar-listesi) üzerinden arayabilirsiniz. Bununla birlikte SPK'ya göre bu listede yer almak, kuruluşun yetkilendirildiği anlamına gelmez. ### FAQ #### Sinyaldeki giriş fiyatı ile gerçekleşen fiyat neden farklı olabilir? Çünkü sinyaldeki giriş çoğu zaman kesin bir fiyat değil bir koşuldur; koşul oluştuğunda fiyat seviyeden uzaklaşmış olabilir ve dolum fiyatını emrin türü belirler. Hyperliquid dokümanına göre stop market emri tetik fiyatına gelince market emri olarak devreye girer, TP ve SL emirleri de otomatik olarak market emri olarak çalışır; dolum o anki piyasa fiyatından olur. Piyasa hızlandıkça aradaki fark büyüyebilir. #### Sinyal geç geldiyse ve fiyat girişi çoktan geçtiyse ne yapmalıyım? Girişi kovalamadan önce sinyali baştan okuyun. Fiyat geçersizlik seviyesinden uzaklaştıysa hedefe kalan mesafe kısalmış, risk dengesi değişmiştir; çoğu durumda o sinyal artık planınıza uymaz. Yeni bir koşul oluşana kadar beklemek de bir karardır. #### Hangi sinyal türü daha güvenilir: AI mı, kural tabanlı mı, analist mi? Genel geçer bir sıralama yok. Belirleyici olan, elinizde sınanabilecek ne olduğu: kuralları kendi grafiğinizde deneyebiliyor, analistin gerekçesini okuyabiliyor ya da AI sinyalinin hangi veriye dayandığını öğrenebiliyorsanız karşılaştırma yapabilirsiniz. Türü ne olursa olsun hiçbir sinyal sonucu garanti etmez. #### Sparkling Signals ücretli mi ve hangi veriyle üretiliyor? Bu iki sorunun cevabı sparkl.ing’de yer almıyor: veri kaynağı, üretim yöntemi, sinyal sıklığı, doğruluk ve abonelik koşulları açıklanmamış. Sitede yazan şu: işlem ücretleri her işlemde, siz imzalamadan önce teklifte gösteriliyor. #### Sinyal paylaşmak ya da satmak izin gerektirir mi? Cevap varlığa, içeriğe ve hizmetin nasıl sunulduğuna bağlı. III-35/B.2 sayılı Tebliğ’in 15. maddesine göre kripto varlık yatırım danışmanlığı, ayrı şartlara bağlanan finansal analiz ve genel tavsiyeden ayrılıyor. Onay adımı ya da sorumluluk reddi bu ayrımı tek başına belirlemez. Somut durumunuz için hukuki görüş alın. #### Telegram kanalındaki sinyal ile bir uygulamadaki sinyal arasında ne fark var? Fark çoğunlukla biçimde. Kanal mesajlarında seviyeler eksik kalabilir, zaman damgası ve eski kayıtlar dağınık olabilir. Bir uygulamada ise sinyal doğrudan bir emir taslağına bağlanabilir. İkisinde de yöntemin açık olup olmadığını ve son onayın kimde kaldığını kontrol edin. #### Sinyali onayladıktan sonra pozisyonu kim izler? Siz izlersiniz. Sparkling’in açıklamasına göre ajan işlemi kendi başına yerleştirmez; açılan pozisyonun teminatını ve geçersizlik seviyesine uzaklığını takip etmek size kalır. Kaldıraçlı bir pozisyonda likidasyon ise işlem yerinin kendi kurallarıyla, ayrıca onayınız alınmadan gerçekleşir. --- URL: https://sparkling.com.tr/ai-trading-bot/ ## AI trading bot nedir? Kripto botu ile trading agent arasındaki farklar AI trading bot, önceden verilen kurallara ya da bir modelin çıktısına göre alım satım emrini kendi başına gönderen yazılımdır. Trading agent (ajan) ise piyasayı araştırır ve emri hazırlar; emrin gönderilip gönderilmeyeceğine kullanıcı karar verir. sparkl.ing'e göre Sparkling ikinci gruptadır ve ajanla birlikte gelen bir trading uygulamasıdır: ajan perps ve swap emirlerini hazırlar, işlem boyutunu siz seçersiniz ve her emri siz onaylarsınız. Bot, trading agent ve copy trading iki soru üzerinden ayrılır: kararı kim veriyor, emri kim gönderiyor? Yapay zeka kripto botu diye sunulan araçların riskleri için düzenleyici kurumların yayımladığı birincil belgelere dayandık. Sparkling'in neden bot kategorisine girmediği de aşağıda açıklanıyor. ### Hızlı özet - Bot, kuralda yazılı koşul oluştuğunda emri kendisi gönderir. Ajan ise emri hazırlar ve gönderme kararını size bırakır. - sparkl.ing'e göre Sparkling ikinci gruptadır: emir yalnızca onayınızla gönderilir. - Durdurma koşulu yazılmamış bir kural, piyasa tersine dönse de çalışmaya devam edebilir. - Kaldıraçlı bir pozisyon, teminat yetersiz kaldığında işlem yerinin kurallarıyla likide edilebilir ve bunun için sizden yeni bir onay beklenmez. - Tebliğ'in 14. maddesine göre III-35/B.2 kapsamındaki platformlarda listelenen kripto varlıklar kaldıraçlı işlem ve türev sözleşme konusu olamaz; perps anlatımı sparkl.ing'in global ürün tanımıdır. - Ajanın isabet ya da getiri oranına dair yayımlanmış veri yoktur. ### Kripto trading botu nasıl çalışır: kural, tetikleyici ve yürütme Bir trading botu önceden tanımlanmış kurala göre çalışır: koşul oluşunca emri kendisi gönderir ve her işlem için ayrıca onay istemez. sparkl.ing blogundaki ayrım da botu böyle tarif eder: kullanıcının belirlediği kurallarla kendi başına işlem yapan yazılım. Kural, botun ne yapacağını söyler. Hangi varlığın, hangi miktarda ve hangi durumda alınıp satılacağı burada yazılıdır; grid, DCA ve arbitraj bu tür kuralların bilinen örnekleridir. Kuralın ne zaman devreye gireceğine tetikleyici karar verir. Tetikleyici bir fiyat seviyesi, belirli bir saat aralığı ya da bir göstergenin eşiği aşması olabilir; koşul gerçekleştiği anda bot kuraldaki işlemi başlatır. Üçüncü parça olan yürütme, botu ajandan ayıran yerdir. Emri işlem yerine bot gönderir; siz o sırada ekranın başında olmayabilirsiniz. Yapay zeka kripto botu diye satılan araçlarda kuralın bir kısmını, örneğin giriş fiyatını ya da pozisyon büyüklüğünü, bir modelin çıktısı belirleyebilir. Yürütme yine otomatiktir ve sınırlarını kullanıcının ya da sağlayıcının yaptığı ayarlar çizer. "AI" etiketi, kararın bir bölümünün modele bırakıldığını anlatır. Aracın daha isabetli ya da daha güvenli olduğunu tek başına göstermez. #### Kuralda durma koşulu yoksa bot ne yapar? Durdurma koşulu tanımlanmamış bir kural, piyasa tersine dönse de çalışmaya devam eder. Böyle durumlarda sorun çoğu zaman kuralın eksik yazılmasından çıkar. Varsayımsal örnek: Bir crypto trading bot için "her 6 saatte bir 40 USDT'lik ETH al" kuralı yazıldığını düşünün. Fiyat birkaç gün boyunca düşüyor ve kuralda toplam bütçe tavanı, alım sayısı sınırı ya da duraklatma koşulu yok. Bot her 6 saatte bir almayı sürdürüyor; düşüş uzadıkça pozisyon büyüyor ve bakiyenin giderek daha büyük bir kısmı aynı varlığa bağlanıyor. Bot kendisine söyleneni eksiksiz yapıyor, yalnızca kuralda fren yok. Aynı senaryoda kuralına bütçe tavanı, fiyat eşiği ya da elle duraklatma seçeneği eklenmiş bir bot durabilir. Bu yüzden bir botu değerlendirirken kuralın içinde neyin yazılı olduğuna bakmak, "bot iyi mi" sorusundan daha fazlasını söyler. sparkl.ing blogu da piyasa değiştikten sonra kurallarına bağlı kalmayı botların başlıca risklerinden biri olarak anar. ### Bot, trading agent ve copy trading yan yana: karar, yürütme ve onay Bot kurala göre kendisi yürütür, copy trading başkasının pozisyonlarını hesabınıza yansıtır, trading agent ise emri hazırlar ve gönderme kararını size bırakır. Üç model arasındaki fark en net biçimde tek bir noktada görünür: emir sizin onayınız olmadan gidebiliyor mu? | Model | Kararı kim verir | Emri kim gönderir | Her işlemde onayınız | Ne zaman durur | | --- | --- | --- | --- | --- | | Kural tabanlı bot | Önceden yazılmış kural | Bot, otomatik olarak | Hayır | Kuraldaki durma koşulu tetiklenince ya da siz kapatınca | | Copy trading | Takip ettiğiniz trader | Platform, hesabınızda otomatik olarak | Genellikle hayır, platformun ayarlarına göre değişir | Takibi bıraktığınızda | | Trading agent (ajan) | Siz, ajanın hazırladığı teklif üzerinden | Siz onayladığınızda gönderilir | Evet | Onaylamadığınız teklif emre dönüşmez | Tablonun en belirleyici sütunu dördüncüsü. Bot ve copy trading kurulumlarının çoğunda işlemi ancak açıldıktan sonra görürsünüz. Ajan modelinde ise teklif önce önünüze gelir ve onayınızı bekler. Copy trading'in kendine özgü bir riski var: karar başkasına, bakiye size ait. Takip ettiğiniz kişinin zamanlaması, kaldıracı ve risk iştahı hesabınıza oransal olarak taşınır ve bunlar sizin hedeflerinizle örtüşmeyebilir. sparkl.ing blogunun da belirttiği gibi, işlemin arkasındaki gerekçeyi çoğu zaman göremezsiniz. Bot kullanırken hiç değilse kuralları bilirsiniz; copy trading'de elinize genellikle yalnızca sonuç geçer. ### Ajan etiketi taşıyan bir ürün aslında bot olabilir mi? Olabilir. Yürütmeyi belirli sınırlar içinde yapay zekaya devreden araçlar, adları ne olursa olsun bota yakındır; belirleyici olan, emrin her seferinde onayınız olmadan gönderilip gönderilemediğidir. sparkl.ing blogu, yapay zeka ajanlarının önceden belirlenen limitler içinde işlem yapmasına izin veren bir cüzdan ürününü de bu gerekçeyle "korkuluklu bir bota daha yakın" diye niteliyor. Bir ürünü sınıflandırmak için şu dört soru işinizi görür: - Emir, o işlem için onayınız olmadan gönderilebiliyor mu? - İşlem boyutunu kim belirliyor: siz mi, araç mı? - Aracın cüzdan anahtarlarınıza, borsa API anahtarlarınıza ya da fonlarınıza erişimi var mı? - Hazırlanan teklifin her alanını değiştirebiliyor ya da tekliften tamamen vazgeçebiliyor musunuz? İlk soruya "evet" cevabı veren bir araç, adında "agent" yazsa bile pratikte bot gibi çalışır. Kalan üç soru, kontrolün ne kadarının sizde kaldığını gösterir. Sparkling'in bu sorulara verdiği cevaplar bir sonraki bölümde. ### Sparkling'de ajanın işi nerede biter, sizin kararınız nerede başlar? Ajanın işi emri hazırlamakla biter; işlem boyutunu seçmek ve emri gönderip göndermemeye karar vermek size kalır. sparkl.ing'e göre Sparkling cüzdan, borsa ya da trading botu kategorisine girmiyor; şirket onu ajanla birlikte gelen bir trading uygulaması olarak tanımlıyor. Sparkling'in blogundaki iş bölümü tablosuna göre dağılım şöyle: - Araştırma: Piyasayı okuyup neyin hareket ettirdiğini açıklayan taraf ajandır. - Emir: Ajan teklifin alanlarını doldurur; siz gözden geçirip gerekli gördüğünüz alanı düzeltirsiniz. - Boyut: İşlem boyutunu siz seçersiniz. - Yürütme: Ajan emri kendi başına göndermez; teklif ancak onayınızla emre dönüşür. Bu dağılım, yukarıdaki tablonun trading agent satırıyla örtüşür. Sparkling'in blogunda her işlemin siz onaylayana kadar teklif olarak kaldığı ve imzayı yalnızca sizin atabileceğiniz yazıyor. Kullanım koşullarına göre de tüm işlemler açık onayınızı gerektirir. Ajanın anahtarlarınıza erişimi yoktur. Ürünün tamamını, desteklenen işlem türlerini ve erişim yollarını [Sparkling uygulamasının genel tanıtımı](https://sparkling.com.tr/) sayfasında bulabilirsiniz. ### Sparkling ajanı hangi işlerde devreye girer? sparkl.ing'e göre ajan dört işte devreye girer: perps emirleri, ağlar arası swap, sinyalden gelen işlem önerileri ve piyasa araştırması. Perps emirleri Hyperliquid üzerinde yürütülür. Dört durumda da yukarıdaki iş bölümü değişmez; ajanın her birinde neyi hazırladığı aşağıda ayrı ayrı anlatılıyor. #### Perpetual futures emri: yön ve kaldıraç önerisi Ajan bir perps emrini önerilen yön ve kaldıraçla hazırlar, boyutu siz seçersiniz; yürütme Hyperliquid kurallarıyla olur ve ücretler imzadan önce teklifte görünür. Bu, sparkl.ing'in global ürün tanımıdır; Türkiye bakımından norm aşağıdaki notta. sparkl.ing'in perps rehberine göre fiyat ve rota da teklifte hazır gelir. Kaldıraç önerisi değiştirilebilir. Hyperliquid, Sparkling'den ayrı bir işlem yeridir ve kendi kurallarını uygular. Sözleşmenin yapısını ve fonlama ödemelerini merak ediyorsanız, [perpetual futures sözleşmelerinin ve funding'in nasıl işlediği](https://sparkling.com.tr/perpetual-futures/) ayrı bir sayfada anlatılıyor. sparkl.ing, perps işlemlerinin gasless olduğunu, yani ağ ücreti (gas) ödenmediğini belirtiyor. Bu, işlemin ücretsiz olduğu anlamına gelmez: işlem ücretleri teklifte ayrıca yazılıdır, funding pozisyon açık kaldıkça işler ve fon yatırma ya da çekme ağ maliyeti taşıyabilir. Dikkat: Tebliğ'in 14. maddesine göre [III-35/B.2 sayılı Tebliğ](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/03/20250313-6.htm) kapsamındaki platformlarda listelenen kripto varlıklar kaldıraçlı işlem, türev sözleşme, kredili işlem, açığa satış ve ödünç verme konusu olamaz. Bu, Türkiye'de bütün vadeli işlemlerin yasak olduğu anlamına gelmez; norm, söz konusu platformlarda listelenen kripto varlıklar için geçerlidir. Hyperliquid gibi yurt dışındaki bir işlem yerinin bulunması bu normu aşmanın yolu sayılmaz. sparkl.ing'e göre perps Hyperliquid kurallarını izler ve kullanılabilirlik pazara göre değişebilir; Türkiye için bu durum teyit edilmedi ve bir teklifin arayüzde görünmesi hukuken uygun olduğunu göstermez. #### Ağlar arası swap için rota Ajan swap rotasını ve teklifi hazırlar. sparkl.ing'e göre işlem Solana, Ethereum, TON ve Bitcoin arasında, tek bakiyeden, DEX'ler ve köprüler üzerinden yönlendirilir. Ağlar arası bir swap birden fazla adımdan oluşabilir: ilk adım tamamlandığı halde sonraki adım gecikebilir ya da hata verebilir ve sonuç kullanılan rotaya bağlıdır. sparkl.ing'e göre gasless ifadesi perps ve prediction markets işlemleri için kullanılıyor; swap, yatırma ve çekme ağ maliyeti taşıyabilir, ayrıca köprü gibi üçüncü tarafların maliyetleri doğabilir. Gasless, işlem ücretini, funding'i ve yatırma ya da çekme maliyetini ortadan kaldırmaz. Onaydan önce teklifteki tutarı bu gözle okuyun. #### Sinyal bağlamı: bir öneri neden henüz emir değildir Sinyal bir bilgi ve öneridir; bot onu doğrudan emre çevirebilir, Sparkling'de ise sinyal yalnızca onayınızı bekleyen bir teklife dönüşür. sparkl.ing'e göre AI sinyalleri ajanla birlikte işlemi hazırlar ve teklifteki yön ve kaldıraç önerisi bu yoldan gelir. sparkl.ing ana sayfasındaki sinyal kartlarında görünen fiyat ve grafikler örnek amaçlıdır, canlı piyasa verisi taşımaz. Şirketin kendi açıklamasına göre ajanın hazırladığı işlemler tavsiye niteliği taşımaz. Bir sinyalin hangi parçalardan oluştuğu ve [bir kripto sinyalini nasıl değerlendireceğiniz](https://sparkling.com.tr/kripto-sinyalleri/) ayrı bir rehberde ele alınıyor. #### Ajanın piyasa araştırması: çıktıya nasıl bakmalısınız? Araştırmayı ajan yapar, ancak çıktısı bir kararın yerini tutmaz: eksik ya da eski bilgiye dayanabileceği için onaydan önce doğrulanması gerekir. Teklifteki fiyatın ne zaman alındığına ve dayandığı bilginin kaynağına kendiniz bakın. sparkl.ing blogu da ajanın piyasa riskini ortadan kaldırmadığını açıkça yazar. Bu riskin hangi kaynaklardan beslendiği bir sonraki bölümde ele alınıyor. ### AI destekli kripto işleminde riskler nereden çıkar? Riskler dört kaynaktan gelir: model hatası, eski veri, kaldıraç ve onayın getirdiği sorumluluk. Aşağıda dayandığımız uyarıların çoğu ABD, AB ve uluslararası kurumlara aittir; likidasyon bilgisi ise işlem yerinin kendi belgesine dayanır. Kurum uyarıları Türkiye'de bağlayıcı kural sayılmaz, ancak anlattıkları riskler büyük ölçüde ülkeden bağımsızdır. #### Model hatası: ikna edici ama yanlış çıktı Ajanın önerisi yanlış olabilir ve bu yanlış ilk bakışta ikna edici görünebilir. [SEC, NASAA ve FINRA'nın ortak yatırımcı uyarısı](https://www.investor.gov/introduction-investing/general-resources/news-alerts/alerts-bulletins/investor-alerts/artificial-intelligence-fraud), yapay zekadan çıkan bilginin doğru veriye dayansa bile hatalı, hatta tamamen uydurma olabileceğini söyler. AB düzenleyicisi ESMA da 2024 tarihli açıklamasında doğal dil üreten araçların "halüsinasyon" görebildiğini, gerçekte yanlış ama inandırıcı çıktılar üretebildiğini belirtir. Bu uyarılar yapay zeka araçlarının geneli için yazılmıştır; ajanın önerisine de aynı gözle bakmak gerekir. Önerilen yönü, kaldıracı ya da fiyatı bir taslak gibi okuyun ve onaylamadan önce kendi bilginizle karşılaştırın. Akıcı yazılmış bir gerekçe, içeriğin doğru olduğunu kanıtlamaz. #### Eski veri ve değişen piyasa koşulları Eski ya da eksik veriye dayanan bir öneri, piyasa değiştiğinde geçerliliğini yitirebilir; geçmişte işe yarayan örüntüler yeni koşullarda bozulabilir. [IOSCO'nun sermaye piyasalarında yapay zeka raporu](https://www.iosco.org/library/pubdocs/pdf/IOSCOPD788.pdf) (Mart 2025), düşük veri kalitesinin yanlış varsayımlara ve hatalı modellemeye yol açabileceğini yazar. Rapora göre piyasa ya da jeopolitik koşullar değiştiğinde tarihsel örüntüler geçersiz kalabilir. ABD'deki ortak yatırımcı uyarısı da yapay zeka çıktısının yanlış, eksik veya yanıltıcı veriye dayanabileceğini hatırlatır. Ajan teklifi hazırladıktan sonra fiyat hızla hareket ederse, teklifteki varsayım siz daha onaylamadan eskiyebilir. Onay ekranında gördüğünüz fiyatın ne kadar güncel olduğuna bu yüzden ayrıca bakın. #### Kaldıraç: onaylanmış bir pozisyon kurallarla kapanabilir Kaldıraçlı bir pozisyon, teminat yetersiz kaldığında işlem yerinin kurallarıyla likide edilebilir ve bunun için sizden yeni bir onay beklenmez. [Hyperliquid'in likidasyon belgesi](https://hyperliquid.gitbook.io/hyperliquid-docs/trading/liquidations), hesap özkaynağı bakım marjininin (maintenance margin) altına düştüğünde likidasyonun başladığını anlatır. Aynı belgeye göre ekranda gösterilen likidasyon fiyatı bir tahmindir ve gerçekleşen fiyattan farklı olabilir. Likidasyonda mark fiyat esas alınır. Mark fiyat, işlem yerinin pozisyonları değerlemek için kullandığı referans fiyattır; oynak piyasada emir defterindeki fiyattan belirgin biçimde ayrılabilir. Pozisyonu elle kapattığınızda karar sizindir, likidasyon ise kuralın sonucudur. Teminatı ve pozisyon büyüklüğünü izlemek sizin işiniz; likidasyon eşiğinin aşılıp aşılmadığını işlem yeri takip eder. sparkl.ing blogu da kaldıraçlı pozisyonların tüm değerini kaybedebileceğini yazar. Ayrı bir sayfada, örnek hesaplarla birlikte [kaldıraç, teminat ve likidasyonun ayrıntılı işleyişi](https://sparkling.com.tr/kripto-kaldiracli-islemler/) anlatılıyor. #### Onay sorumluluğu ve yapay zekaya aşırı güven Onay size kontrolü verir, sonucunu da size bırakır: onayladığınız işlemin kârı da zararı da hesabınıza yansır. [ESMA'nın 30.05.2024 tarihli yapay zeka açıklaması](https://www.esma.europa.eu/sites/default/files/2024-05/ESMA35-335435667-5924__Public_Statement_on_AI_and_investment_services.pdf), yatırım hizmeti sunan firmalara hitap etse de önemli bir noktaya değinir: hem hizmet sağlayıcılar hem müşteriler karar verirken yapay zekaya aşırı güvenip insan yargısını ihmal edebilir. SEC, NASAA ve FINRA'nın uyarısına göre de yapay zekadan gelen bilgi duygusal ya da dürtüsel kararlara yol açabilir. Teklif hazır diye onaylamak zorunda değilsiniz. Bir alanı düzeltebilir ya da tekliften tamamen vazgeçebilirsiniz; onay adımını anlamlı kılan da bu seçeneklerdir. ### Kazanç garantisi veren AI botlarında hangi işaretler uyarı sayılır? Yapay zeka kazanç garantisi veremez. ABD'nin vadeli işlem piyasaları düzenleyicisi CFTC'nin 25.01.2024 tarihli danışmasına göre yapay zeka geleceği ya da ani piyasa değişimlerini tahmin edemez; garantili getiri veya yüzde yüz kazanma oranı vaadi bir uyarı işaretidir. [CFTC'nin AI ve işlem botları hakkındaki müşteri danışması](https://www.cftc.gov/PressRoom/PressReleases/8854-24), dolandırıcıların bot ve sinyal algoritmaları için olağanüstü getiriler vaat ettiğini anlatır. Bir AI crypto trading bot reklamında aşağıdaki ifadelerden biriyle karşılaşırsanız, durup araştırmak için yeterli sebebiniz var: - Garantili, sabit ya da "her ay en az şu kadar" diye sunulan getiri. - Yüzde yüz ya da ona yakın kazanma oranı iddiası. - "Yapay zeka sistemimiz kaybetmez" türünden cümleler; SEC, NASAA ve FINRA'nın ortak uyarısı bu dili doğrudan örnek gösterir. - Geçmiş performansın tek kanıt olarak öne sürülmesi ve nasıl ölçüldüğünün açıklanmaması. - Hemen para yatırmanız için kurulan baskı: sınırlı kontenjan, "son fırsat" mesajları. CFTC'nin danışmasında anılan Mirror Trading International vakasında bir "bot" programı için aylık getiri vaat edilmiş ve en az 23.000 kişiden 1,7 milyar dolardan fazla değerde bitcoin alınmıştır. Bu bir dolandırıcılık vakasıdır ve Sparkling ile hiçbir ilgisi yoktur. CFTC ve SEC'in uyarıları Türkiye'de bağlayıcı olmasa da benzer vaat kalıplarına başka ülkelerdeki reklamlarda da rastlayabilirsiniz. ### Bir öneriyi onaylamadan önce bakılacak yedi nokta Onaydan önce teklifin talebinize uyduğunu, boyutu, kaldıracı ve tahmini likidasyon fiyatını, ücretleri, verinin tazeliğini ve önerinin gerekçesini kontrol edin; emin değilseniz onaylamayın. Aynı liste bir botun ayarlarını gözden geçirirken de işe yarar. #### Varlığın ve yönün sizin istediğinizle aynı olduğunu kontrol edin. Long istediyseniz teklifte short yazmamalı, varlık da kastettiğiniz varlık olmalı. #### Boyutun sizin girdiğiniz boyut olduğunu doğrulayın. Fazladan bir sıfır, aynı fikri çok farklı bir riske dönüştürür. #### Kaldıraç varsa tahmini likidasyon fiyatına bakın ve gerçek likidasyonun başka bir seviyede gerçekleşebileceğini hesaba katın. #### Teklifteki ücretleri okuyun. Swap’ta bunlara ağ ücreti ve köprü maliyeti eklenebilir. #### Fiyatın ve dayanılan verinin ne zaman alındığına göz atın. Hızlı hareket eden bir piyasada kısa bir gecikme bile teklifin varsayımını değiştirebilir. #### Önerinin gerekçesini sorgulayın. Ocak 2023’te yayımlanan NIST’in yapay zeka risk yönetimi çerçevesi, açıklanabilir sistemlerin daha kolay izlendiğini ve hatalarının daha kolay ayıklandığını belirtir; gerekçesi anlaşılmayan bir öneriyi değerlendirmek zorlaşır. #### Büyük kararlarda ikinci bir görüş alın. CFTC de bir bot ya da sinyal sağlayıcısına para emanet etmeden önce bunu önerir. ### Neyi doğruladık, hangi veriler kamuya açık değil? Bu sayfadaki ürün bilgileri 13.10.2026'da sparkl.ing üzerinden kontrol edildi. O tarihte Sparkling Telegram üzerinden kullanılabiliyordu; web sürümü ise 15.10.2026 itibarıyla ana sayfada kullanıma açık olarak görünüyor. Ajanın önerilerinin ne sıklıkla doğru çıktığına, sinyallerin geçmiş sonuçlarına ya da geriye dönük testlere dair kamuya açık bir veri bulamadık. Yayımlanmış isabet veya getiri verisi olmadığı için kazanma oranı ya da örnek kâr tablosu verilmedi. Böyle bir rakamla başka bir yerde karşılaşırsanız, nasıl ölçüldüğünü ve kimin yayımladığını sorun. ### FAQ #### Bir AI trading botu siz uyurken işlem açabilir mi? Kural buna izin veriyorsa açabilir. Kural tabanlı bir bot, tetikleyici gerçekleştiğinde siz ekranda olmasanız da emir gönderir; kuraldaki bütçe tavanı ve durdurma koşulu bu yüzden önemlidir. sparkl.ing’e göre Sparkling ajanı emri kendi başına yürütmez, hazırladığı teklif siz onaylayana kadar bekler. #### Ajan aynı talebe neden farklı öneriler sunabilir? IOSCO’nun raporuna göre yapay zeka modellerinin çıktıları genellikle olasılıksaldır: aynı girdiye her seferinde aynı cevap gelmeyebilir ve model sürümü değişince davranış da değişebilir. İki talep arasında piyasa verisi de değişmiş olabilir. Farklı iki öneri gördüğünüzde ikisini de ayrı ayrı kontrol edin. #### Ajanın önerdiği kaldıracı veya yönü değiştirebilir misiniz? Evet. sparkl.ing’in anlatımına göre ajan teklifin alanlarını doldurur ve bunlar düzeltilebilir. Önerilen yön ve kaldıraç birer öneridir; teklif onaylanmayabilir. #### Sparkling'de ajanı hiç kullanmadan işlem yapılabilir mi? sparkl.ing’e göre evet: perps ve swap için uygulamanın kendi trading arayüzü bulunuyor ve ajanı kullanmak zorunlu bir adım değil. Bu, global ürün tanımıdır; Türkiye bakımından perps normu yukarıdaki notta anlatıldı. #### Copy trading ile bir sinyali takip etmek arasında ne fark var? Copy trading’de başka birinin pozisyonları genellikle hesabınıza otomatik olarak yansır ve kararı o kişi verir. Sinyal ise bir bilgidir; işleme dönüşüp dönüşmeyeceğine siz karar verirsiniz. Sparkling’de sinyal, onayınızı bekleyen bir teklif hazırlamak için kullanılır. #### Geçmişte iyi sonuç vermiş bir bot gelecekte de aynı sonucu verir mi? Bunun bir garantisi yok. IOSCO, piyasa ya da jeopolitik koşullar değiştiğinde geçmiş örüntülerin geçersiz kalabileceğini yazar; CFTC de yapay zekanın geleceği tahmin edemeyeceğini vurgular. Geçmiş sonuçlar, bir kuralın yalnızca o dönemde nasıl davrandığını gösterir. #### Ajanın hazırladığı işlem yatırım tavsiyesi sayılır mı? Sparkling’in açıklamasına göre ajanın hazırladığı işlemler tavsiye değildir ve kararı kullanıcı verir. Bu, şirketin kendi konumudur; bir hizmetin hukuken nasıl nitelendirileceği hizmetin biçimine göre değişebilir. Teklifi kabul edip etmemek ve sonucunu değerlendirmek size kalır. --- URL: https://sparkling.com.tr/soguk-cuzdan/ ## Soğuk cüzdan nedir? Hardware wallet, güvenlik ve seçim kriterleri Genel kullanımda soğuk cüzdan, özel anahtarı internete bağlı cihazlardan uzakta tutan saklama biçimine verilen addır; en yaygın biçimi donanım cüzdanıdır (hardware wallet). ethereum.org da donanım cüzdanını özel anahtarlar için çevrimdışı saklama sağlayan cihaz olarak anlatır. Soğuk cüzdan nedir sorusunun cevabı üç noktada toplanır: anahtarın ve imzanın nerede durduğu, yedeğin nasıl çalıştığı ve cihazın neye göre seçildiği. Sparkling ise ajanla birlikte gelen bir trading uygulamasıdır: sparkl.ing'e göre ajan işlemi hazırlar, büyüklüğü siz seçer, onayı siz verirsiniz. Uygulamanın içindeki cüzdanın neden donanım cüzdanı sayılmadığını ilerleyen bölümlerde ayrıca açıklıyoruz. ### Hızlı özet - Soğuk cüzdan, özel anahtarı internete bağlı cihazlardan uzakta tutan saklama biçimidir; en yaygın biçimi donanım cüzdanıdır. - Donanım cüzdanında işlemi uygulama hazırlar, onayı cihazda verirsiniz ve özel anahtar cihazdan çıkmaz. Adresi ve tutarı cihaz ekranından kontrol etmek size düşer. - Kurtarma yedek kelimelere dayanır. Yedeği olmayan biri cihazı kaybettiğinde erişimi geri getiremez; passphrase unutulursa yedek de tek başına yetmez. - Modeli güvenlik, kurtarma modeli, varlık desteği ve kullanım uyumu ölçütlerine göre seçin. Herkes için geçerli tek bir en iyi soğuk cüzdan ilan edilemez. - Sparkling'in içindeki cüzdan sparkl.ing'e göre saklama aracı olarak sunulmaz. Uzun süreli saklama için ayrı bir donanım cüzdanı düşünmek tutarlıdır. ### Sıcak, soğuk ve donanım cüzdanı: anahtar nerede, imza nerede? Sıcak cüzdan özel anahtarı internete bağlı cihazda tutar; donanım cüzdanı ise anahtarı ayrı bir cihazda çevrimdışı saklar ve işlem orada onaylanır. Trezor sıcak cüzdan grubuna mobil cüzdan uygulamalarını, masaüstü programlarını ve tarayıcı eklentilerini koyar. Telefonunuzdaki cüzdan uygulaması anahtarı o telefonda tutuyorsa o da bu gruba girer. Farkı üç soru üzerinden görmek kolaydır: | | Özel anahtar nerede durur | İşlem nerede onaylanır | Erişimi kaybedince ne kurtarır | | --- | --- | --- | --- | | Sıcak cüzdan (telefon, masaüstü, tarayıcı eklentisi) | İnternete bağlı cihazda, uygulamanın içinde | Aynı cihazdaki uygulamada | Çoğunlukla kurulumda verilen kurtarma ifadesi | | Donanım cüzdanı | Ayrı bir fiziksel cihazda, çevrimdışı | Cihazın üzerinde | Kurulumda kâğıda yazdığınız yedek kelimeler | | Merkezi borsadaki bakiye | Borsada; saklama borsaya aittir | Borsa hesabınızda, kullanıcı adı ve şifreyle | Borsanın kendi hesap kurtarma süreçleri | [ethereum.org'un cüzdan türleri sayfası](https://ethereum.org/wallets/) cüzdanları arayüze göre beş gruba ayırır: fiziksel donanım cüzdanları, mobil uygulamalar, tarayıcı cüzdanları, tarayıcı eklentileri ve masaüstü uygulamaları. Çevrimdışı saklamayla tarif edilen grup donanım cüzdanlarıdır. Aynı sayfada cüzdan, anahtarlarınızı kullanarak hesabınızla etkileşim kurduğunuz araç olarak geçer: bakiyeyi orada görür, işlemi oradan gönderirsiniz. Kısa bir terim notu: "soğuk cüzdan" ifadesi bu kaynaklarda kelimesi kelimesine tanımlanmıyor, anahtarın çevrimdışı tutulduğu çözümler için genel kullanımda yerleşmiş bir ad. #### Borsadaki bakiye bu tablonun neresinde? Merkezi borsada anahtarları borsa saklar; ethereum.org'a göre borsa mali sıkıntıya girerse fonlarınız da risk altına girer. Hesabınıza kullanıcı adı ve şifreyle girersiniz, varlıklar ise borsanın elindedir. ethereum.org cüzdan sağlayıcılarını tam bu noktada ayırır: cüzdan sağlayıcısı fonlarınızın saklamasını üstlenmez, varlıklarınızı görüp yönetebileceğiniz bir pencere sunar. Donanım cüzdanında anahtar sizde kalır, sorumluluk da onunla birlikte size geçer. Borsada şifrenizi unuttuğunuzda genellikle borsanın hesap kurtarma süreçleri devreye girer; donanım cüzdanında aynı işi ancak kendi yedeğiniz görebilir. Bakiyenizin bir kısmını borsada tutmayı sürdürecekseniz [kripto borsalarını hangi ölçütlerle karşılaştıracağınızı](https://sparkling.com.tr/kripto-borsalari/) ayrı bir rehberde ele aldık. ### Özel anahtar cihazdan çıkmadan bir işlem nasıl onaylanır? İşlemi uygulamada hazırlar, ayrıntıları cihaz ekranında kontrol eder ve onayı cihazda verirsiniz; özel anahtar bu sırada cihazdan çıkmaz. ethereum.org hesabı bir anahtar çifti olarak anlatır: paylaşabileceğiniz adres bu çiftten üretilir, özel anahtar ise imza atmakta kullanıldığı için gizli tutulur. [ethereum.org’un güvenlik rehberi](https://ethereum.org/security/) donanım cüzdanında özel anahtarın internete hiç dokunmadığını, tamamen cihazda yerel kaldığını yazar. Tipik bir gönderim aşağı yukarı şöyle ilerler: #### Telefondaki ya da bilgisayardaki cüzdan uygulamasına alıcı adresini ve tutarı girersiniz. #### Uygulama, henüz imzalanmamış işlemi genellikle bağlı cihaza iletir. #### Alıcı adresini ve tutarı cihazın kendi ekranında kontrol edersiniz. #### Onayı cihazdaki tuşla ya da ekrana dokunarak verirsiniz; imza cihazın içinde oluşur. #### İmzalı işlem uygulamaya geri döner ve ağa genellikle oradan gönderilir. Özel anahtar cihazda kalır. Üçüncü adım acele kaldırmaz. İmza cihazda atıldığına göre son kontrolü de cihaz ekranında yapmak mantıklıdır: bilgisayardaki adresle cihazdaki adres farklı görünüyorsa onay vermeyin. Bu akışta uygulama, işlemi hazırlayıp ağa taşıyan araçtır. Trezor mekanizmayı benzer biçimde özetler: varlığı hareket ettirmek için eylemi cihazla onaylarsınız, bilgi bu sırada çevrimiçi ortama konmaz. ethereum.org’a göre anahtarları çevrimdışı tutmak, bilgisayarınız ele geçirilse bile hack riskini büyük ölçüde azaltır. Risk yine de sıfırlanmış olmaz; geriye hangi risklerin kaldığını ilerideki bölümde sıralıyoruz. ### Cihaz kaybolduğunda ne olur: yedek, kurtarma ve sınırları Cihaz kaybolur ya da bozulursa yeni bir cihaz kurup yedek kelimelerinizi girersiniz; yedeğiniz yoksa erişim kurtarılamaz. [Trezor'un donanım cüzdanı açıklaması](https://trezor.io/what-is-a-hardware-wallet) kayıp senaryosunu bu sırayla anlatır. Kurtarmada belirleyici olan, kurulum günü kâğıda yazdığınız yedektir. Trezor eskiden recovery seed dediği bu listeye bugün wallet backup diyor: cihaz kaybolduğunda, hasar gördüğünde ya da sıfırlandığında erişimi geri getirebilen bir kelime listesi. Üretici yedeğin çevrimdışı ve gizli tutulmasını, hasara ve kayba karşı korunmasını ister. ethereum.org'un çizgisi de aynı: kurtarma ifadesi (seed phrase) cüzdanı kurtarmanın tek yoludur, bilgisayarda saklanmaz, yazılıp güvenli bir yerde tutulur. Dikkat: Yedek kelimelerinizi, doğrulamak için bile olsa, hiçbir uygulamaya ya da web sitesine yazmayın. Trezor bu konuda açıkça uyarır. #### 12, 20 ya da 24 kelime: yedek formatı neyi değiştirir? Trezor'a göre yedek formatı modele bağlıdır: BIP39 12 ya da 24 kelimeden, SLIP39 ise 20 kelimeden oluşur. [Trezor'un yedek formatları rehberi](https://trezor.io/learn/security-privacy/personal-security-standards/understanding-trezor-wallet-backups-12-20-or-24-words) formatın cihaz modeline ve kurulum zamanına göre belirlendiğini, iki formatın da açık standart olduğunu belirtir. Pratik fark taşınabilirlikte ortaya çıkar: BIP39 yedeği çoğu cüzdanda, Trezor olmadan da geri yüklenebilir. Ters yön o kadar kolay değildir. Mevcut bir BIP39 yedeği doğrudan SLIP39'a çevrilemez; bunun için yeni bir cüzdan oluşturup fonları aktarmanız gerekir. Formatı kurulumdan önce öğrenmek bu yüzden zahmet kurtarır, çünkü yedeğin başka bir cüzdanda açılıp açılmayacağı ve sonradan değiştirmenin maliyeti o ilk tercihe bağlıdır. #### Çok paylı yedek: kayba dayanıklılık ve eşik sınırı Çok paylı yedekte toplam pay sayısını ve eşiği siz belirlersiniz; Trezor'un 3/5 örneğinde herhangi üç pay kurtarma için yeter, eşiğin altında ise kurtarma imkânsızdır. Üretici en fazla 16 pay oluşturulabildiğini belirtir. 3/5 düzeninde iki pay kaybolsa bile kalan üçüyle cüzdan açılır, sınır üçüncü kayıpla gelir. Pay kaybı eşiğe yaklaştığında Trezor fonları yeni bir cüzdana aktarmanızı önerir. Kelimeleri elle bölmek bu korumayı sağlamaz: ilk 12 kelimeyi bir yerde, son 12 kelimeyi başka bir yerde tutmak, Trezor'a göre yarılardan birini bulan kişinin geri kalanını tahmin etmesini kolaylaştırır. #### Passphrase: ek koruma mı, yeni bir kayıp noktası mı? İkisi birden: Trezor passphrase'i ek bir koruma katmanı olarak sunar, ama unutulursa doğru yedekle bile cüzdan kurtarılamaz. Üretici onu PIN ile birlikte cihazın koruma özellikleri arasında sayar; aynı üreticinin yedek rehberi ise passphrase'in kendi tek hata noktasını getirdiğini açıkça yazar. Sonuçta korumanız gereken iki ayrı sır olur. Trezor bu nedenle passphrase'in yedek kelimelerinden ayrı yazılıp ayrı bir yerde saklanmasını ister. Eklemeye karar vermeden önce bu ifadeyi yıllar sonra da eksiksiz hatırlayıp hatırlayamayacağınızı dürüstçe tartın. ### Donanım cüzdanının tek başına durduramadığı riskler Donanım cüzdanı anahtarı çevrimdışı tutar; kendi onayınızla imzalanan zararlı bir işlem, oltalama ve yedeğin ele geçirilmesi gibi riskler ise büyük ölçüde sizin dikkatinize kalır. Soğuk cüzdan kullanırken gözünüzü ayırmamanız gereken beş alan var: - Kendi onayınızla imzalanan zararlı işlem: cihaz, ekranında gösterilen işlemi siz onaylarsanız imzalar; işlemin ne yaptığını değerlendirmek büyük ölçüde size kalır. ethereum.org bir akıllı sözleşmeyle etkileşirken imzadan önce işlem mesajını okumanızı, sözleşmelere sınırsız harcama izni vermeyip yalnızca gereken miktarı onaylamanızı önerir. - Oltalama ve sahte destek: ethereum.org'a göre hiçbir meşru hizmet, destek temsilcisi ya da web sitesi kurtarma ifadenizi istemez. Resmi olmayan, özel kanallardan "destek" adıyla gelen mesajlar bu riskin bilinen biçimidir. Kendini kim olarak tanıtırsa tanıtsın, yedek kelimelerinizi isteyen bir mesajı ciddi bir dolandırıcılık işareti saymak yerinde olur. - Yedeğin ifşası: ethereum.org'un ifadesiyle kurtarma ifadesine sahip olan kişi tüm hesaplarınıza erişip her varlığı boşaltabilir. Kelimelerin ekran görüntüsü bile bir bulut hizmetine senkronlanabilir; cihazın nerede durduğu kadar yedeğin kimin elinde olduğu da önemlidir. - Geri alınamayan gönderim: Ethereum'da gönderilen bir işlem geri alınamaz. ethereum.org bu nedenle adresin göndermeden önce birebir kontrol edilmesini önerir. - Yedeğin ya da passphrase'in kaybı: passphrase unutulursa doğru yedekle bile cüzdan açılmaz. Yedeği olmayan biri de cihaz bozulduğu ya da kaybolduğu gün erişimi geri getiremez; ayrıntılar yukarıdaki yedek bölümünde. ethereum.org tabloyu kısaca özetler: kriptoda arayabileceğiniz bir müşteri desteği yoktur, anahtarlarınızı güvende tutma sorumluluğu size aittir. ### Donanım cüzdanı seçerken dört ölçüt: güvenlik, kurtarma, varlıklar, kullanım Dört ölçüte bakın: cihazın güvenlik katmanları, kurtarma modeli, desteklediği varlıklar ve telefonunuz ya da bilgisayarınızla uyumu. Üretici sayfalarındaki özellikler satıcının beyanıdır, sıralama kanıtı yerine geçmez. Güvenliğin mi kullanım kolaylığının mı ağır basacağı ise cihazı nasıl kullanacağınıza bağlı; bunu biraz aşağıda iki örnekle gösteriyoruz. #### Cihaz güvenliği: ekran, fiziksel onay, PIN ve çip Cihazın kendi ekranına ve fiziksel onay düğmesine, PIN korumasına, güvenli çipe ve tasarımın açık kaynak olup olmadığına bakın. Ekranın rolünü yukarıdaki onay akışında gördünüz: adres ve tutar orada bilgisayardan bağımsız olarak görünür. PIN ise cihazın kendisine erişimi korur. Güvenli çip (secure element) ve açık kaynak tasarım, Trezor'un ürün sayfasında kendi cihazı için öne çıkardığı özelliklerdir. Bu satırlar üreticinin anlatımıdır, bağımsız bir testten geçtiklerini tek başına göstermezler. #### Kurtarma modeli: yedeğiniz başka bir cüzdanda açılabiliyor mu? Yedek standardını, başka cüzdanda geri yüklenip yüklenemediğini ve çok paylı yedek seçeneğini kontrol edin. Satın almadan önce üreticinin belgelerinde şu cevapları arayın: cihaz hangi yedek standardını kullanıyor, bu yedek başka bir üreticinin cüzdanında açılıyor mu, çok paylı yedek seçeneği var mı ve format sonradan değiştirilebiliyor mu? Bu cevaplar, cihaz bozulduğunda ya da üretici değiştirmek istediğinizde önünüzde hangi yolun açık kalacağını gösterir. Formatların ayrıntısı yukarıdaki yedek bölümünde. #### Desteklenen varlıklar: çok varlıklı model mi, tek ağa odaklı model mi? Tuttuğunuz varlıkları ve ağları üreticinin güncel destek listesiyle karşılaştırın; bazı modeller yalnızca Bitcoin için tasarlanır. Trezor, örneğin, aynı cihazı birçok varlığı destekleyen evrensel sürüm ve yalnızca Bitcoin'e ayrılmış sürüm olarak ayrı ayrı sunar. Destek listeleri zamanla değişebildiği için karar anında üreticinin kendi sayfasına bakmak, eski bir karşılaştırma tablosuna güvenmekten daha sağlam bir yoldur. Listede varlığın adını bulmak tek başına yetmeyebilir; kullandığınız ağın da desteklendiğinden emin olun. #### Kullanım uyumu: telefon, bilgisayar ve uygulama desteği Cihazın telefonunuzun ve bilgisayarınızın işletim sisteminde, kullanmak istediğiniz uygulamalarla sorunsuz çalışıp çalışmadığını üreticinin sayfasından teyit edin. Bu ayrıntı aynı üreticinin modelleri arasında bile değişebilir. Örneğin 14.10.2026 itibarıyla [Trezor Safe 3](https://trezor.io/trezor-safe-3) ve [Trezor Safe 5](https://trezor.io/trezor-safe-5) ürün sayfalarına göre iki modelde de iOS'ta takas, gönderme, kurulum ve cihaz yönetimi yok. Bu, üretici sayfasındaki özellik satırıdır ve sayfada tarih belirtilmez. Günlük işlerinizi iPhone'dan yürütüyorsanız böyle bir kısıt doğrudan karşınıza çıkar. ### "En iyi soğuk cüzdan" hangisi? Sıralama yerine bir seçim yöntemi Herkes için tek bir en iyi soğuk cüzdan ilan edilemez; dört ölçütü kendi kullanımınıza göre ağırlıklandırıp üreticinin güncel belgeleriyle doğrulamanız gerekir. Bu sayfada bir kazanan seçmiyoruz. Elimizde bağımsız ve güncel bir test verisi yok, üreticilerin kendi sayfaları da karşılaştırma kanıtı sayılmaz. Üstelik ölçütlerin ağırlığı kullanım biçimine göre kişiden kişiye değişir. ethereum.org güvenlik sayfasında donanım cüzdanı denemek isteyenlere Ledger ve Trezor’u örnek olarak gösterir; iki marka yan yana durur, aralarında sıralama yapılmaz. Aynı kaynak donanım cüzdanlarını özel anahtar saklamada en güvenli cüzdan seçeneği olarak değerlendirir. Bu değerlendirme cihaz türünün tamamı için yapılmıştır ve içinden bir markayı öne çıkarmaz. Kendi kararınız için şu yöntem işe yarar: #### Kullanımınızı tanımlayın: hangi varlıkları tutuyorsunuz, cihaza ne sıklıkla dokunacaksınız, hangi telefon ve bilgisayarla çalışacaksınız? #### Dört ölçütü bu kullanıma göre ağırlıklandırın. #### Her adayı üreticinin resmi belgelerinde aynı sorularla kontrol edin ve cevapları yan yana yazın. Varsayımsal örnek: Yalnızca Bitcoin tutan ve yedeği oluşturduktan sonra cihaza uzun süre dokunmayacak biri için kurtarma modeli ve tek ağa odaklı bir model öne çıkabilir. Birden fazla ağda varlık tutan, cihazı sık sık uygulamalara bağlayan biri içinse varlık desteği ile uygulama uyumu daha ağır basabilir. İki kişinin kısa listesi farklı çıkar, kullandıkları yöntem ise aynı kalır. ### Soğuk cüzdan nasıl alınır: kanal, ambalaj ve ilk kurulum Modeli ölçütlere göre seçer, üreticinin resmi mağazasından ya da listelediği bayiden alır, mühürleri kontrol eder ve kurulumu kendiniz yaparsınız. Trezor, cihazın gerçek ve değiştirilmemiş olması için alımın resmi mağazadan ya da güvenilir bayilerden yapılmasını önerir. Süreci dört adımda toplayabilirsiniz: #### Yukarıdaki dört ölçüte göre modeli belirleyin. #### Cihazı üreticinin resmi mağazasından ya da üreticinin kendi sitesinde listelediği bir bayiden alın. #### Ambalajı ve cihaz mühürlerini kurcalama belirtisine karşı inceleyin, üreticinin belgelediği kontrol yolunu izleyin. #### Kurulumu kendiniz başlatın ve cihazın gösterdiği yedek kelimelerini kâğıda yazın; fotoğrafını çekmeyin, dijital kopyasını tutmayın. Ambalaj ve cihaz üzerindeki güvenlik mühürleri, Trezor’a göre, cihazın bütünlüğünü korur, kasaya müdahale edildiğinde de iz bırakır. Dördüncü adımın gerekçesi ethereum.org’dan gelir: yedek bilgisayarda saklanmamalı, ekran görüntüsü de bir bulut hizmetine senkronlanabilir. Kurulum bittiğinde cihaz da yedek de yalnızca sizin elinizde olur. İlk transferden önceki kontrolleri, sorular bölümünden hemen önceki kurulum bölümünde topladık. Bu sayfada sabit bir fiyat vermiyoruz; nedenini sorular bölümünde açıkladık. ### Sparkling'in yerleşik cüzdanı neden donanım cüzdanı yerine geçmez? sparkl.ing'e göre Sparkling'in içindeki self-custodial cüzdan trading için tasarlanmıştır ve saklama aracı olarak sunulmaz. Ayrı bir fiziksel imza cihazı içermediği için de donanım cüzdanının yerini tutmaz. Sitenin sık sorulan sorularında "Sparkling bir cüzdan mı, borsa mı, trading botu mu?" sorusuna "hiçbiri" diye cevap verilir. Cüzdan uygulamanın içinde çalışır; ayrı bir cihaz ve o cihazın ekranında verilen bir onay adımı bulunmadığından yukarıdaki tablodaki donanım cüzdanı satırına uymaz. Aynı açıklamalara göre işlemleri yalnızca siz imzalarsınız, Sparkling fonlarınızı tutmaz ve anahtarlarınıza erişmez; seed phrase'i istediğiniz zaman dışa aktarabilirsiniz. Aynı kaynağa göre bakiyenizi istediğiniz bir adrese çekebilirsiniz; bu adres kendi donanım cüzdanınız da olabilir. Çekimlerde ağ ücretleri ya da üçüncü tarafların maliyetleri oluşabilir. Bu ayrım, uzun süreli saklamayı ayrı bir donanım cüzdanında planlamayı mantıklı kılabilir. sparkl.ing, ürünü swap ve perpetual futures gibi modüllerle global ölçekte anlatır; bu sayfa onları Türkiye'deki kullanıcıya sunulan bir hizmet olarak tarif etmez ve Türkiye'den kullanılabilirlikleri doğrulanmadı. Tebliğ'in 14. maddesine göre, [III-35/B.2 sayılı Tebliğ](https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/03/20250313-6.htm) kapsamındaki platformlarda listelenen kripto varlıklar kaldıraç, türev sözleşme, kredili işlem, açığa satış ve ödünç verme işlemlerine konu olamaz. Bu, her vadeli işlemin Türkiye'de yasak olduğu anlamına gelmez; Sparkling'in bu hükmün kapsamına girip girmediğini bu sayfa belirlemez, arayüzde görünmeleri de izinli olduklarını kanıtlamaz. sparkl.ing'deki ürün bilgileri 13.10.2026 tarihinde kontrol edildi. ### Kurulum bitti: ilk transferden önce neleri kontrol etmelisiniz? Yedeği doğrulayın, adresi cihaz ekranında karşılaştırın ve yedeği çevrimdışı, gizli bir yerde tutun. İlk varlığı göndermeden önce şu dört kontrol işinizi kolaylaştırır: - Yedeği cihazın kendi doğrulama özelliğiyle test edin. Trezor, eski bir yedeği yok etmeden önce yenisini Trezor Suite'teki "Check backup" özelliğiyle kontrol etmenizi önerir; kelimeleri bir siteye yazarak doğrulamak bu kapsama girmez. - Alacağınız ya da göndereceğiniz adresi cihaz ekranındaki adresle karakter karakter karşılaştırın. ethereum.org da adresin gönderimden önce birebir kontrol edilmesini önerir. - Yedeği çevrimdışı ve gizli tutun; varsa passphrase'i yedek kelimelerinden ayrı yazıp ayrı saklayın. - Resmi olmayan kanallardan gelen "güncelleme" ya da "destek" mesajlarına yanıt vermeyin; risk listesindeki sahte destek maddesi burada da geçerli. Trezor'un aktardığına göre birçok kişi uzun vadeli saklama için donanım cüzdanı, küçük günlük tutarlar için sıcak cüzdan kullanır. Üretici bunun için bir oran vermiyor; bu cümle satıcının betimlemesidir; istatistik ya da kişisel öneri olarak okunmamalıdır. Trading tarafına geçmeyi düşünüyorsanız [yeni başlayanlar için kripto trading rehberimiz](https://sparkling.com.tr/kripto-trading-rehberi/) temel kavramları sırayla anlatıyor. ### FAQ #### Soğuk cüzdanı bilgisayara ya da telefona bağlamak özel anahtarı internete açar mı? Açmaz. ethereum.org’a göre donanım cüzdanında özel anahtar internete dokunmaz ve cihazda yerel kalır. Bağlantı genellikle imzalanmamış işlemi cihaza taşımak ve imzalı hâlini geri almak için kullanılır. Risk yine de tamamen ortadan kalkmaz: cihaz ekranında onayladığınız işlemi okumak size düşer. #### Yedek kelimelerini ikiye bölüp iki ayrı yerde saklamak işe yarar mı? Trezor’a göre beklenen korumayı vermez. Elle ikiye bölünmüş bir yedekte yarılardan birini bulan kişi, kalan kelimeleri tahmin etmekte daha az zorlanır; bu düzen çok paylı (SLIP39) yedeğin korumasına denk düşmez. Parçalı saklamak istiyorsanız cihazınızın pay ve eşik destekleyen bir yedek modeli sunup sunmadığına bakın. #### Passphrase kullanıyorsam yedek kelimelerine yine de ihtiyacım var mı? Evet, çünkü passphrase yedeğe eklenen ikinci bir sırdır. Trezor’a göre passphrase’i unutursanız doğru yedekle bile cüzdanı kurtaramazsınız; yedeğiniz yoksa da varlıklarınıza erişimi geri getirmek mümkün olmaz. İkisini ayrı ayrı yazıp farklı yerlerde saklamanız bu yüzden gerekir. #### İkinci el donanım cüzdanı almak riskli mi? Risk taşıyabilir. Trezor, cihazın gerçek ve değiştirilmemiş olmasını güvenceye almak için resmi mağazayı ya da güvenilir bayileri önerir. Bu kanalların dışından gelen bir cihazda müdahale olmadığından emin olmak zorlaşabilir ve bu kontrol size kalır; ambalajı ve mühürleri bu yüzden daha dikkatli inceleyin. #### Soğuk cüzdan fiyatları neden burada yok, fiyat neye göre değişir? Bu sayfa canlı fiyat verisi tutmadığı için tutar vermiyoruz. Fiyat model, sürüm ve satış kanalına göre değişebilir, zamanla da güncellenir. Güncel rakamı üreticinin resmi sayfasında görebilirsiniz; kararı fiyattan önce dört seçim ölçütüne göre vermek daha sağlıklı olur. #### "Ledger mı, Trezor mu?" sorusunu nasıl yanıtlamalıyım? ethereum.org iki markayı da donanım cüzdanı örneği olarak anar ve aralarında sıralama yapmaz; bu sayfa da kazanan ilan etmiyor. Güvenlik, kurtarma modeli, varlık desteği ve kullanım uyumu sorularını iki üreticinin güncel resmi belgelerine aynı sırayla yönelttiğinizde cevap kendi kullanımınıza göre şekillenir. #### Sparkling'deki cüzdan bir soğuk cüzdanın yerini tutar mı? Hayır. sparkl.ing’e göre uygulamadaki self-custodial cüzdan trading için kurulmuştur ve saklama için tasarlanmamıştır. Donanım cüzdanını tanımlayan iki parça, yani ayrı fiziksel cihaz ve o cihazın ekranındaki onay adımı da bu cüzdanda yoktur. Uzun süre tutmak istediğiniz varlıklar için kendi donanım cüzdanınızı ayrıca düşünmek daha tutarlı olur. --- URL: https://sparkling.com.tr/stablecoinler/ ## Hangi stablecoinler var? USDT, USDC ve farklı stablecoin türleri nasıl karşılaştırılır? Stablecoin, değerini sabit bir varlığa, çoğunlukla ABD dolarına bağlı tutmak için tasarlanmış bir kripto token'dır. Sabitliği neyin sağladığı türe göre değişir ve riskin nerede yoğunlaştığını belirler. Aşağıda bilinen stablecoinleri türlerine göre listeliyor, USDT ile USDC'yi ihraççıların kendi açıklamalarıyla yan yana koyuyoruz. Euro stablecoin'lere ve stablecoin'in işlemdeki rollerine ayrı bölümler ayırdık. Sparkling, sparkl.ing'e göre ajanla gelen bir trading uygulaması; stablecoin'li swap örneği sayfanın sonunda. ### Hızlı özet - Stablecoinler sabitliği üç yolla korur: fiat destekli (nakit ve nakit benzeri rezerv), kripto teminatlı (fazla kripto varlık) ve algoritmik (sözleşme ve teşvikler). USDe gibi sentetik dolar yapıları ve USDS bu basit ayrıma tam oturmaz. - USDT ve USDC ikisi de 1 ABD dolarına bağlıdır; farkları ihraççı, rezervin içeriği, rapor sıklığı ve doğrudan bozdurmanın kimlere açık olduğudur. - Bireysel kullanıcı genellikle stablecoin'i ikincil piyasa fiyatından alıp satar; 1'e 1 ifadesi her durumda doğrudan bozdurma anlamına gelmez. - ESMA'nın geçici kaydı euro stablecoin ihraççısının AB'deki durumunu gösterir; Türkiye için izin ya da güvence anlamına gelmez. - sparkl.ing'e göre stablecoin'li swap'ı ajan hazırlar; swap, yatırma ve çekmede ağ ücreti çıkabilir. ### Stablecoin listesi: hangi token hangi gruba giriyor? Bilinen stablecoinler türe göre gruplanır: USDT, USDC, PYUSD ve RLUSD fiat destekli; USDS, DAI, USDe ve GHO ise kripto destekli olarak etiketlenir. Aşağıdaki gruplama, [ethereum.org'un stablecoin sayfasındaki](https://ethereum.org/stablecoins/) tablonun 08.10.2026 tarihli hâline dayanıyor. Tür etiketleri kaynağa aittir. - Fiat destekli: USDT, USDC, PYUSD, RLUSD, USD0. - Kripto destekli (ethereum.org etiketi): USDS, DAI, USDe, USDD, GHO. USDS ve USDe'yi bu etiket tek başına açıklamıyor; farkları aşağıda. - Değerli metal ve başka para birimleri: ethereum.org değerli metale bağlı token'ları ayrı bir kategoride gösteriyor. Tether de dolar dışında Meksika pesosuna bağlı MXN₮ ve altına bağlı XAU₮ çıkardığını belirtiyor. Tablodaki sıra, CoinGecko verisine dayanan piyasa değerine göre oluşuyor. ethereum.org listenin değişken olduğunu ve listelenen projelerin onaylanmış sayılmaması gerektiğini yazıyor. Piyasa değeri bir token'ın ne kadar büyüdüğünü gösterir; rezervin kalitesi ya da bağın dayanıklılığı hakkında tek başına bir şey söylemez. USDS ile DAI kolayca karıştırılıyor. ethereum.org, USDS'yi Dai'nin halefi olarak tanımlıyor, DAI ise tabloda yerini koruyor. USDS'yi yalnızca kripto varlıklarla desteklenen bir token gibi okumayın: Sky arayüzünü işleten Skybase International'ın [kullanıcı riskleri belgesi](https://docs.sky.money/legal/skybase-international/user-risks), USDS dahil stablecoin'lerin yetersiz teminatlı olabileceğini ve sabitliğini kaybedebileceğini (de-peg) yazıyor. Aynı sayfa teminat bileşimini ayrıntılı vermiyor; bileşim için protokolün kendi belgelerine bakmak gerekir. GHO, aynı kaynağa göre Aave'ın merkeziyetsiz ve çok teminatlı stablecoin'i. Ölçeği de hesaba katın: Ethereum üzerinde yüzlerce stablecoin var, buradaki on isim yalnızca tablonun ilk sıraları. USDe ayrı bir yapı. [Ethena dokümantasyonu](https://docs.ethena.fi/) onu, kripto varlıklar ve karşılık gelen kısa futures pozisyonlarıyla desteklenen bir sentetik dolar (synthetic dollar) olarak tanımlıyor, USDC ya da USDT gibi fiat stablecoin'den farklı olduğunu ve risklerinin de farklı olduğunu belirtiyor. Ethena'nın risk başlıkları arasında funding, tasfiye, saklama ve borsa riski gibi kalemler var. Bu yüzden ethereum.org tablosundaki "kripto destekli" etiketi USDe'nin mekanizmasını anlatmıyor ve protokol belgesinin yerini tutmuyor. Euroya bağlı token'lar bu tabloda öne çıkmıyor; onlara aşağıda ayrı bölümde bakıyoruz. ### Fiat destekli, kripto teminatlı, algoritmik: sabitliği ne koruyor? Stablecoinler sabitliği nasıl sağladıklarına göre üçe ayrılır: nakit rezervli fiat destekli, fazla kripto teminatlı ve teminatı eksik ya da hiç olmayan algoritmik. Bu ayrım Fed'in 23.02.2024 tarihli FEDS Notes yazısındaki sınıflandırmaya dayanıyor; ethereum.org buna değerli metale bağlı token'ları ekliyor. USDe gibi sentetik dolar yapıları bu üç gruba tam oturmadığı için tabloda ayrı satırda. | Tür | Sabitliği ne sağlıyor | Riskin yoğunlaştığı yer | Örnek (ethereum.org etiketi) | | --- | --- | --- | --- | | Fiat destekli | Çoğunlukla mevduat, ABD devlet tahvili ve ticari senet gibi nakit ve nakit benzeri rezervler | İhraççı şirket, rezervin içeriği ve rezerve erişim | USDT, USDC | | Kripto teminatlı | Her token için en az bir dolarlık kripto varlık; akıllı sözleşmeler token'ı çıkarır ve gerekince teminatı tasfiye eder | Teminatın fiyatı ve sözleşmelerin işleyişi | DAI (USDS için yukarıdaki nota bakın) | | Sentetik dolar | Kripto varlıklar ve karşılık gelen kısa futures pozisyonları (Ethena'ya göre) | Funding, tasfiye, saklama ve borsa riski | USDe | | Algoritmik | Tasarım gereği kısmen teminatlı ya da teminatsız yapı; bağı sözleşmeler ve teşvikler korur | Tasarımın kendisi | Tarihsel örnek: Terra (2022) | Stablecoin türleri arasındaki asıl fark, güvenin nereye yaslandığında ortaya çıkıyor. Fiat destekli modelde token'ı çoğunlukla tek bir şirket rezerve karşı 1'e 1 çıkarır ve rezerv zincir dışında durur. ethereum.org bu yüzden bu token'ları merkezi olarak niteliyor ve rezervin yeterli olduğunun doğrulanması gerektiğini yazıyor. Kripto teminatlı modelde ağırlık şirketten sözleşmeye ve teminatın fiyatına kayar. Fed'in verdiği örnek oranı somutlaştırıyor: Maker Vault'ta 100 Dai çıkarmak için 150 dolarlık ETH yatırılıyor. ETH değer kaybeder ve teminat eşiğin altına inerse sözleşme teminatı tasfiye eder. Aradaki fazlalık, fiyat düşüşüne karşı bir tampon olarak tutulur. Algoritmik model, Fed'e göre tanımlanması en zor kategori. Teminat eksikse ya da hiç yoksa bağı korumanın yükü sözleşmelere ve teşviklere kalır. Terra'nın 2022'deki çöküşüne aşağıda ayrıca bakıyoruz. ### USDT ile USDC yan yana: ihraççı, rezerv ve erişim farkı USDT ve USDC'nin ikisi de 1 ABD dolarına bağlı; fark ihraççıda, rezervin içeriğinde, raporların sıklığında ve doğrudan bozdurmaya kimin erişebildiğinde. Aşağıdaki USDT vs USDC tablosunda her hücre ihraççının kendi açıklamasından alındı: USDT için [Tether'in sık sorulan sorular sayfası](https://tether.to/en/faqs), USDC için [Circle'ın USDC sayfası](https://www.circle.com/usdc). | Ölçüt | USDT (Tether'e göre) | USDC (Circle'a göre) | | --- | --- | --- | | İhraççı | Tether Operations, S.A. de C.V. | Circle; AB'deki ihraççı için euro stablecoin bölümüne bakın | | Bağlı olduğu değer | 1 USD₮ = 1 ABD doları; token'lar Tether'in rezervleriyle %100 desteklenir | 1'e 1 ABD dolarına bozdurulabilir; %100 nakit ve nakit benzeri varlıklarla desteklenir | | Rezervin içeriği | Geleneksel para, nakit benzerleri ve diğer varlıklar; bunlara Tether'in üçüncü taraflara verdiği kredilerden doğan alacaklar, bitcoin ve altın da dahil | Büyük kısmı BlackRock'ın yönettiği Circle Reserve Fund'da (USDXX), kalanı bankalarda nakit | | Rezerv açıklaması | Üç ayda bir, BDO Italia'nın hazırladığı rezerv raporu | Rezerv bileşimi her hafta; Big Four firmalarından birinden aylık güvence raporu | | Doğrudan ihraç ve bozdurma | Doğrulanmış müşterilere, Tether'in hizmet şartlarına göre | Circle Mint bireylere ve küçük işletmelere açık değil | | Ağ seçimi | Token birden çok blokzincirde bulunur; gönderirken adresi ve ağı kontrol etmek gerekir | USDC de birden çok blokzincirde bulunur | Tablo bir kazanan seçmiyor. Rezervin bileşimini yakından izlemek istiyorsanız Circle'ın haftalık açıklaması size daha sık veri verir. Token'ın kullanacağınız ağda bulunup bulunmadığı ise ayrı bir ölçüt. Hangi satırın ağır bastığına, token'ı ne için kullanacağınıza bakarak siz karar verirsiniz. Tether'in açıklamasından bir ayrıntıyı da not edin: şirket, kendi token'larının para olmadığını, blokzincir üzerinde çalışan dijital token'lar olduğunu yazıyor. Raporların nasıl okunacağına bir sonraki bölümde geçiyoruz. ### Rezerv raporunu okurken bakılacak beş nokta Rezerv raporunda önce raporu kimin hazırladığına, hangi tarihe ait olduğuna, rezervin neyden oluştuğuna ve ihraççının güncelleme sözü verip vermediğine bakın. Beşinci soru, raporun neyi göstermediği. #### Raporu kim hazırlıyor? Tether’in raporlarını BDO Italia, IAASB kriterlerine göre hazırlıyor; Tether bu belgeleri rezerv raporu olarak anıyor. Circle tarafında ise Big Four firmalarından biri, AICPA standartlarına göre rezervin dolaşımdaki USDC’den fazla olduğuna dair üçüncü taraf güvence raporu (attestation) veriyor. #### Rapor hangi döneme ait? Tether raporlarını üç ayda bir yayımlıyor; Circle bileşimi haftalık, güvence raporunu aylık paylaşıyor. Circle’ın şeffaflık sayfasında 13.10.2026 itibarıyla görünen en son aylık rapor Ağustos 2026 dönemine ait, yani en taze rapor bile birkaç hafta geriden geliyor. #### Rezervin içinde ne var? Nakit ve nakit benzerleriyle kredileri ya da bitcoin ve altın gibi fiyatı oynayan varlıkları aynı ağırlıkta okumayın. Yukarıdaki tabloda iki ihraççının rezerv tarifi tam da bu noktada ayrılıyor. #### İhraççı neyi taahhüt ediyor? Tether, bilgiyi belirli bir aralıkla güncelleme taahhüdü vermediğini ve verilerin gecikebileceğini açıkça yazıyor. Raporun takvimini ve ihraççının sözünü ayrı ayrı okuyun. #### Rapor neyi göstermiyor? Bir rapor, belirli bir tarihin fotoğrafıdır. Rezervin o gün yeterli olduğunu gösterse bile size, bireysel kullanıcı olarak, ihraççıya giderek 1’e 1 bozdurma imkânı vermez. ### Bire bir bozdurma kimin için geçerli: birincil ve ikincil piyasa Doğrudan 1'e 1 bozdurma genellikle ihraççının kurumsal müşterilerine açıktır; bireysel kullanıcı stablecoin'i ikincil piyasada, o anki piyasa fiyatından alıp satar. Ayrımın kaynağı [Fed'in birincil ve ikincil stablecoin piyasaları notu](https://www.federalreserve.gov/econres/notes/feds-notes/primary-and-secondary-markets-for-stablecoins-20240223.html): Fed'in 2024 tarihli notuna göre fiat destekli token ihraççıları basma ve yakma işlemini genellikle yalnızca kurumsal müşterileriyle yapıyor, bireysel yatırımcılar token'a ikincil piyasada ulaşıyor. Tether ve Circle'ın kendi şartları da aynı tabloyu çiziyor. Tether, token'larının fiat paraya şirketin hizmet şartlarına göre bozdurulabildiğini yazıyor. [Tether'in ücret sayfası](https://tether.to/en/fees) Ekim 2026 itibarıyla doğrudan müşteriler için asgari ihraç ya da bozdurma tutarını 100.000 ABD doları olarak gösteriyor. Doğrudan müşteri olmak için doğrulamadan geçmek gerekiyor ve Tether bu incelemenin günlerden haftalara uzayabileceğini belirtiyor. Bunlar Tether'in kendi müşterilerine uyguladığı koşullar. Circle'da ise Circle Mint bireylere ve küçük işletmelere açık değil; Circle'a göre bireysel kullanıcılar USDC'ye borsalar, dijital bankalar ve dijital cüzdanlar üzerinden ulaşıyor. Bu kanallarda alım satım çoğunlukla ikincil piyasa fiyatından yapılır. Dikkat: İhraççının sitesindeki "1'e 1" ifadesi, elinizdeki token'ı o ihraççıya götürüp 1 dolara çevirebileceğiniz anlamına gelmez. Ekranda gördüğünüz fiyat çoğunlukla ikincil piyasa fiyatıdır ve stres anlarında 1 dolardan uzaklaşabilir. ### Sabitlik bozulduğunda: 2023 USDC ve 2022 Terra örneği Sabitlik iki farklı yoldan bozulabilir: 2023'teki USDC örneğindeki gibi rezerve erişim sorunuyla ya da 2022'deki Terra çöküşündeki gibi tasarım zayıflığıyla. İki olayı da aynı Fed notu aktarıyor ve ikisi de stablecoin'in "her koşulda 1 dolar" olmadığını hatırlatıyor. Rezerve erişim sorunu, rezerv yerinde dururken de çıkabilir. Fed'in 2024 tarihli notuna göre Circle 10.03.2023'te, yaklaşık 40 milyar ABD dolarlık USDC rezervinin yaklaşık 3,3 milyar dolarlık kısmını, düzenleyiciler bankayı kapatmadan önce Silicon Valley Bank'tan çekemediğini duyurdu. İkincil piyasada USDC ve DAI 90 sentin altına indi, ardından yaklaşık üç gün içinde toparlandı. Kısa bir süre, ama o üç gün içinde satmak zorunda kalan biri için fark gerçekti. Tasarım sorunu başka türlü işler. Fed, Terra'yı Mayıs 2022'deki çöküşünden önceki en büyük algoritmik stablecoin olarak anıyor ve bu tür tasarımların birkaç algoritmik stablecoin'de "ölüm sarmalına" (death spiral) yol açtığını yazıyor. Arkasında dönülecek bir rezerv olmayınca bağı tutan şey yalnızca mekanizmanın kendisi oluyor. Bu iki olayın yanında, karşılaştırma yaparken hesaba katmanız gereken başka riskler de var: - İhraççı müdahalesi: Tether'e göre şirket, belirli durumlarda resmi makamların talebiyle token'lara uzaktan el koyup onları imha edebilir. - Hukuki nitelik: Circle'a göre dijital varlıklar genellikle kanuni ödeme aracı statüsü taşımaz ve mevduat sigortası kapsamında değildir. - Rezervin bileşimi: Tether rezervinde bitcoin ve altın tuttuğunu söylüyor ve bitcoin fiyatının oynak olduğunu kendisi de belirtiyor. Böyle kalemler rezervin toplam değerini piyasayla birlikte oynatabilir. - Teminatın tasfiyesi: kripto teminatlı modellerde, türler bölümünde anlattığımız eşik aşıldığında sözleşmeler teminatı tasfiye eder. ### Euro stablecoin: EURC, MiCA ve ESMA'nın geçici kaydı Euro stablecoin, değeri euroya bağlı token'dır; AB'de MiCA kapsamında bu token'ları ihraç eden şirketler ESMA'nın geçici kaydında görülebilir. MiCA, Avrupa Parlamentosu ve Konseyi'nin 31.05.2023 tarihli (AB) 2023/1114 sayılı Tüzüğü'dür. ESMA'nın açıklamasına göre bu tüzük kripto varlıklar için AB genelinde tek tip kurallar getiriyor ve varlığa dayalı token'lar ile e-para token'larını (e-money token, EMT) da kapsıyor. Kurallar şeffaflık, bilgilendirme, yetkilendirme ve gözetim başlıklarını içeriyor. Somut örnek olarak EURC'ye bakalım. Circle'ın EURC sayfasındaki dipnota göre Circle Internet Financial Europe SAS lisanslı bir elektronik para kuruluşu ve Avrupa Ekonomik Alanı'nda MiCA kapsamında USDC'yi ve EURC'yi e-para token'ı olarak ihraç etmeye yetkili. [ESMA'nın MiCA sayfası ve geçici kaydı](https://www.esma.europa.eu/esmas-activities/digital-finance-and-innovation/markets-crypto-assets-regulation-mica) da bu şirketi gösteriyor. 07.10.2026'da güncellenen EMT ihraççıları dosyasında Circle Internet Financial Europe SAS, Fransa'daki yetkili otorite ACPR'nin kaydıyla ve 01.07.2024 tarihli yetki bildirimiyle yer alıyor. White paper kayıtlarının tarihleri ayrı: dosyada EURC için son güncelleme 24.12.2025, USDC için 15.09.2026 olarak görünüyor. Aynı dosyada başka EMT ihraççıları da listeleniyor; örneğin Société Générale Forge (Fransa, ACPR), Paxos Issuance Europe Oy (Finlandiya, FIN-FSA) ve Monerium ehf (İzlanda Merkez Bankası). Kaydı okurken dört sınırı aklınızda tutun: - Kayıt geçicidir (interim). ESMA onu haftada bir günceller, bu yüzden ulusal kayıtların gerisinde kalabilir. - ESMA, kayıttaki white paper'ların herhangi bir yetkili makamca incelenmediğini veya onaylanmadığını belirtiyor. - Kayıtta yer almak, token'ın kalitesi ya da rezervin yeterliliği hakkında bir değerlendirme sayılmaz. - Kayıt AB hukukuna dayanır; Türkiye'deki bir kullanıcı için izin ya da güvence anlamına gelmez. ### Teminat, transfer ve swap: stablecoin işlemde nerede kullanılır? Stablecoinler işlemde üç rol üstlenir: kaldıraçlı pozisyonda teminat olur, bir adresten diğerine değer taşır ve swap'ta çiftin hesap birimi olarak kullanılır. Üçünde de fiyatın sabit kalması işe yarar, ama riskin tamamını ortadan kaldırmaz. İşlem teminatı. Marjinle çalışan platformlarda stablecoin çoğu zaman teminatın kendisidir. [Hyperliquid'in marjin dokümantasyonu](https://hyperliquid.gitbook.io/hyperliquid-docs/trading/margining) somut bir örnek veriyor: cross modunda gerçekleşmemiş kâr ve zarar eksiye döndüğünde başvurulabilecek adımlardan biri USDC yatırmak. Aynı doküman, pozisyon açıldıktan sonra kaldıracı izleme sorumluluğunun kullanıcıda olduğunu da yazıyor. Teminattaki token'ın fiyatı sabit kalsa bile pozisyonun riski sizde kalır. Transfer. Aynı token birden çok ağda bulunabildiği için gönderen ve alan tarafın aynı ağı kullanması gerekir. Fiyatı oynak bir token yerine stablecoin göndermek, transfer sürerken tutarın değişmesini sınırlar. Swap. Stablecoin çoğu swap'ta çiftin bir tarafıdır: elinizdeki token'ı stablecoin'e çevirirsiniz ya da stablecoin'le başka bir token alırsınız. ethereum.org da mevcut token'ları merkeziyetsiz borsalarda (DEX) stablecoin'e çevirmeyi stablecoin edinme yollarından biri olarak sayıyor. Teklifin nasıl oluştuğunu, slippage'ı ve ağlar arası işlemleri anlatan [kripto swap işleminin adımları ve teklif ekranı](https://sparkling.com.tr/kripto-swap/) sayfası bu konuya ayrıntılı giriyor. Getiri, faiz ve staking bu bölümün konusu değil; kazanç vaadi de içermiyor. ### Sparkling'de stablecoin ile işlem: ajan hazırlar, tutarı siz seçip onaylarsınız sparkl.ing'e göre Sparkling'de ajan, örneğin USDT'yi ETH'ye çevirecek bir swap'ı hazırlar; tutarı siz seçersiniz, ücretleri teklifte görürsünüz ve her işlemi siz onaylarsınız. Sitedeki örnek komut da bu: "swap USDT to ETH". İşlem ücretleri imzalamadan önce teklifte görünüyor, onay vermediğiniz bir emir gerçekleşmiyor ve ajanın anahtarlarınıza erişimi yok. Swap'lar Solana, Ethereum, TON ve Bitcoin ağları arasında yapılabiliyor. Desteklenen stablecoin'lerin listesi sitede yayımlanmıyor; USDT ve USDC yalnızca örnek komutlarda geçiyor. Hangi token'ın kullanılacağını ajanın hazırladığı teklif gösterir. Varsayımsal örnek: 500 USDT'nin 200'ünü ETH'ye çevirme senaryosunda ajan bir swap teklifi hazırlar; teklifte token'ı, tutarı ve ücretleri kontrol edip onaylar ya da vazgeçersiniz. Dikkat: sparkl.ing gasless işlemi perps ve prediction markets için belirtiyor. Swap, yatırma ve çekme işlemlerinde ağ ücretleri ya da üçüncü taraf maliyetleri çıkabilir; gasless olması da ücretsiz olduğu anlamına gelmez. ### Türkiye'den bakınca: MiCA kaydı ve SPK listesi neyi gösterir? MiCA AB hukukudur ve Türkiye'deki durumu belirlemez; SPK'nın geçici listesinde yer almak da SPK'nın kendi ifadesiyle yetkilendirme anlamına gelmez. Bir euro stablecoin ihraççısının ESMA kaydında görünmesi AB ve Avrupa Ekonomik Alanı için anlamlı bir bilgidir, ama Türkiye'deki bir platformun ya da token'ın durumu hakkında sonuç çıkarmaya yetmez. SPK, kripto varlık hizmet sağlayıcıları için [faaliyette bulunanlar listesini](https://www.spk.gov.tr/kurumlar/kripto-varlik-hizmet-saglayicilar/faaliyette-bulunanlar-listesi) (Geçici Liste) yayımlıyor; yetkilendirmeyle ilgili bu uyarı da aynı sayfada yer alıyor. Türkiye'de stablecoin kullanımına dair en net sınır ödemelerle ilgili. TCMB, [16.04.2021 tarihli basın duyurusunda](https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB%2BTR/Main%2BMenu/Duyurular/Basin/2021/DUY2021-17) Ödemelerde Kripto Varlıkların Kullanılmamasına Dair Yönetmelik'in yürürlüğe konulduğunu açıkladı. Yönetmelik, ödemelerde kripto varlıkların doğrudan ya da dolaylı kullanılmasını yasaklıyor. TCMB duyuruda gerekçe olarak düzenleme ve denetim eksikliğini, yüksek oynaklığı, işlemlerin geri döndürülemezliğini, cüzdan hırsızlığı riskini ve yasa dışı kullanımı sayıyor. Kuralın alanı ödemelerdir. Duyuruda stablecoin'e sahip olmak, kendi cüzdanlarınız arasında transfer yapmak ya da alım satım konu edilmiyor; bu kullanımlar için hukuki sonuç çıkarmıyoruz. Bu sayfa, stablecoin ile mal ya da hizmet ödemesi yapmayı da önermiyor. Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve kişisel yatırım tavsiyesi değildir. Emir türleri, risk yönetimi ve temel terimler için [kripto trading'e başlarken temel kavramları anlatan rehbere](https://sparkling.com.tr/kripto-trading-rehberi/) bakabilirsiniz. ### FAQ #### Stablecoin hangileri listelerin başında yer alıyor ve sıralama neye göre yapılıyor? ethereum.org’daki tablonun 08.10.2026 tarihli hâlinde ilk sıralarda USDT, USDC, USDS, USDe ve DAI yer alıyor. Sıralama CoinGecko verisine dayanan piyasa değerine göre yapılıyor ve zamanla değişiyor. Piyasa değeri büyüklüğü gösterir, rezervin kalitesini göstermez; ethereum.org da listelediği projeleri onaylamadığını belirtiyor. Tür etiketine de göz atın: ilk beşin ikisi fiat, üçü kripto destekli olarak işaretli. #### Kripto teminatlı bir stablecoin'de teminatın değeri düşerse ne olur? Fed’in tarifine göre teminat belirli bir eşiğin altına indiğinde akıllı sözleşmeler teminatı tasfiye eder. Modelde her token için en az bir dolarlık kripto varlık tutulduğundan, fiyat düşse de aradaki fazla teminat sistemin ilk tamponu olur. #### Stablecoin'i 1 dolardan farklı bir fiyatta görürsem bu ne anlama gelir? Bireysel kullanıcının gördüğü fiyat çoğunlukla ikincil piyasa fiyatıdır; doğrudan 1’e 1 bozdurma çoğunlukla ihraççının kurumsal müşterilerine açıktır. Stres anında sapma büyüyebilir, Mart 2023’te USDC’de yaşanan kısa süreli sapma bunun bilinen örneğidir. Bozdurma imkânı olmayan biri için geçerli fiyat, o an satabildiği fiyattır. #### EURC ile USDC'yi aynı şirket mi çıkarıyor? AB tarafında evet. Circle’ın EURC sayfasındaki dipnota göre Circle Internet Financial Europe SAS, MiCA kapsamında iki token’ı da e-para token’ı olarak ihraç etmeye yetkili ve ESMA’nın geçici kaydında EMT ihraççısı olarak görünüyor. Fark referans parada: USDC ABD dolarına, EURC euroya bağlı. #### Bir euro stablecoin'in ESMA kaydında olması neyi garanti eder? Bir garanti sağlamaz. ESMA kaydı geçicidir ve ESMA, kayıttaki white paper’ların yetkili bir makamca incelenmediğini veya onaylanmadığını belirtiyor. Kayıt ihraççının AB’deki durumunu gösterir, Türkiye için bir değerlendirme içermez. Rezervin yeterliliğini anlamak için ihraççının kendi raporlarına ayrıca bakmanız gerekir. #### En güvenilir stablecoin hangisi ve karşılaştırırken neye bakmalıyım? Tek bir isim önermiyoruz. Karşılaştırırken ihraççıya, rezervin içeriğine, raporu kimin ve ne sıklıkla hazırladığına bakın. Doğrudan bozdurmanın kimlere açık olduğunu ve token’ın geçmişte sabitliğini kaybedip kaybetmediğini de kontrol edin. #### Sparkling hangi stablecoin'lerle işlem hazırlayabiliyor? sparkl.ing desteklenen stablecoin’lerin listesini yayımlamıyor; USDT ve USDC sitede yalnızca örnek komutlarda geçiyor. Hangi token’ın kullanılacağı, ajanın hazırladığı teklifte görünür. Swap’ta ağ ücretleri ya da üçüncü taraf maliyetleri de çıkabileceği için teklifi onaydan önce dikkatle okuyun. --- ## Yasal - [Yasal şirket bilgileri](https://sparkling.com.tr/imprint/) - [Hizmet şartları](https://sparkling.com.tr/terms-of-service/) - [Gizlilik politikası](https://sparkling.com.tr/privacy-policy/) - [Çerez politikası](https://sparkling.com.tr/cookie-policy/)